KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 7.
Zgodnie z zasadami ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach elektroenergetycznych niskiego napięcia, przedstawiony na rysunku symbol dotyczy urządzeń
Ilustracja przedstawia symbol ochrony przeciwporażeniowej, który jest związany z urządzeniami elektroenergetycznymi niskiego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol przedstawiany na obudowach jako "podwójny kwadrat" oznacza urządzenie II klasy ochronności.
W takiej konstrukcji ochrona przeciwporażeniowa jest zapewniona przez podwójną lub wzmocnioną izolację, a nie przez podłączenie dostępnych części do przewodu ochronnego PE.

Pełne wyjaśnienie:

Klasy ochronności opisują, w jaki sposób urządzenie zapewnia ochronę przeciwporażeniową przy uszkodzeniu podstawowej izolacji i w normalnej eksploatacji. Rozpoznanie symbolu na rysunku jest praktyczne: taki znak znajduje się na obudowach zasilaczy, modułów sterowniczych, elementów w szafach sterowania i innych urządzeniach niskiego napięcia.

Urządzenia II klasy ochronności są zaprojektowane tak, aby bezpieczeństwo zapewniała podwójna lub wzmocniona izolacja. W typowym ujęciu oznacza to, że dostępne części nie muszą być łączone z przewodem ochronnym PE, ponieważ konstrukcja izolacji ma uniemożliwić pojawienie się niebezpiecznego napięcia dotykowego na obudowie.

Dlatego odpowiedź "II klasy ochronności." jest właściwa, jeśli na rysunku widnieje symbol klasy II (często spotykany jako znak podwójnego kwadratu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "I klasy ochronności." – ta klasa wiąże się z inną zasadą ochrony: dostępne części przewodzące są zwykle połączone z przewodem ochronnym i ochroną realizowaną m.in. przez samoczynne wyłączenie zasilania. To nie jest oznaczenie, które komunikuje "podwójną izolację".
  • "0 klasy ochronności." – w praktyce taka koncepcja nie stanowi właściwego rozwiązania ochronnego dla współczesnych urządzeń użytkowanych w instalacjach wymagających ochrony przeciwporażeniowej; nie jest to standardowy symbol bezpieczeństwa, który producent umieszcza jako informację o poprawnej metodzie ochrony.
  • "III klasy ochronności." – dotyczy urządzeń zasilanych bardzo niskim napięciem, gdzie ochronę uzyskuje się przez ograniczenie napięcia zasilania. Sam symbol klasy II nie oznacza zasilania bardzo niskim napięciem, tylko określa konstrukcję izolacji urządzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "symbol → klasa ochronności" nie zgaduj po nazwie klasy. Najpierw rozpoznaj znak (co przedstawia), a dopiero potem powiąż go z zasadą ochrony: PE (klasa I), podwójna izolacja (klasa II) lub bardzo niskie napięcie (klasa III).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
II klasa ochronności oznacza, że ochrona przeciwporażeniowa jest realizowana przez podwójną lub wzmocnioną izolację. Urządzenie nie opiera bezpieczeństwa na podłączeniu obudowy do przewodu PE, tylko na konstrukcji izolacyjnej uniemożliwiającej pojawienie się napięcia dotykowego.
Najczęściej jest to znak "podwójnego kwadratu" (kwadrat w kwadracie) umieszczany na obudowie, tabliczce znamionowej lub w dokumentacji. Ten piktogram informuje, że urządzenie ma podwójną/wzmocnioną izolację i odpowiada II klasie ochronności.
Bo ich bezpieczeństwo zapewnia izolacja konstrukcyjna: podwójna lub wzmocniona. W typowym założeniu nie ma dostępnych części przewodzących, które mogłyby wymagać ochronnego połączenia z PE. To ważne przy montażu w szafach SRK, gdzie trzeba poprawnie dobierać i podłączać aparat.
I klasa zwykle zakłada obecność dostępnych części przewodzących i wymaga ochrony przez uziemienie/PE oraz odpowiednie środki wyłączenia zasilania przy uszkodzeniu. II klasa opiera się na podwójnej izolacji i z zasady nie wymaga PE do zapewnienia ochrony podstawowej i przy uszkodzeniu.
III klasa ochronności dotyczy urządzeń zasilanych bardzo niskim napięciem, gdzie ochrona polega na ograniczeniu napięcia zasilania do wartości bezpieczniejszych dla człowieka. Stosuje się ją tam, gdzie warunki środowiskowe lub dostępność części przewodzących zwiększają ryzyko porażenia.
Tak, to częsty błąd. IP opisuje stopień ochrony obudowy przed wnikaniem ciał stałych i wody, a nie sposób ochrony przeciwporażeniowej. Symbol klasy II (podwójny kwadrat) informuje o izolacji, a nie o szczelności obudowy.
Można je spotkać m.in. w elementach wyposażenia szaf sterowniczych i pomocniczych: niektórych zasilaczach, modułach elektroniki, drobnej aparaturze lub narzędziach serwisowych. Rozpoznanie klasy pomaga zdecydować o sposobie podłączenia i ocenie bezpieczeństwa podczas utrzymania.
Najczęstsze są: wybór "I klasy" z przyzwyczajenia, mylenie klasy z IP, ignorowanie symbolu i odpowiadanie "na pamięć", oraz błędne założenie, że każde urządzenie musi mieć PE. Na egzaminie najpierw rozpoznaj znak, potem dopasuj zasadę ochrony.
Może, ale wtedy konstrukcja musi zapewniać podwójną lub wzmocnioną izolację między częściami czynnymi a obudową, tak aby obudowa nie stała się niebezpieczna przy uszkodzeniu. O tym, czy to spełniono, informuje oznaczenie klasy (np. symbol podwójnego kwadratu) i dokumentacja.
Ucz się zestawów piktogramów z dokumentacji producentów i baz symboli (np. IEC 60417). Ćwicz skojarzenie: podwójny kwadrat → klasa II, a także odróżnianie tego znaku od IP, CE i ostrzeżeń. Warto rozwiązać zadania obrazkowe z poprzednich arkuszy.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • IEC 60417 – Graphical symbols for use on equipment, symbol 5172 "Class II equipment" (double square): https://www.graphical-symbols.info/equipment/graphical-symbols/ (wyszukiwanie: 5172) – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) "Klasa ochronności": https://pl.wikipedia.org/wiki/Klasa_ochronno%C5%9Bci – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (EN) "Appliance classes" (overview I/II/III and symbols): https://en.wikipedia.org/wiki/Appliance_classes – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) urządzeń zasilających i sterowniczych stosowanych w SRK
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: ochrona przeciwporażeniowa i klasy ochronności
  • Baza symboli IEC 60417 (wyszukiwanie symbolu "Class II equipment")

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego