KWALIFIKACJA GIW5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 5.
Zgodnie ze schematem przedstawionym na rysunku ziarna są rozdrabniane
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek procesu rozdrabniania ziarna w kruszarce szczękowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kruszarka szczękowa rozdrabnia ziarna głównie przez ściskanie między dwiema szczękami: nieruchomą i ruchomą. Na schematach rozpoznaje się ją po komorze kruszenia o kształcie klina oraz ruchu oscylacyjnym szczęki. Młotkowa działa udarem, a gniotownik walcami; dezintegrator ma inną zasadę pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionym schemacie właściwym urządzeniem jest kruszarka szczękowa, ponieważ jej typową cechą jest kruszenie przez ściskanie materiału w komorze utworzonej przez dwie szczęki: jedną nieruchomą oraz drugą wykonującą ruch (najczęściej oscylacyjny). W efekcie ziarna są zgniatane i pękają, a produkt opuszcza komorę przez dolną szczelinę.

Odpowiedź "w kruszarce młotkowej" nie pasuje do schematu kruszarki szczękowej, ponieważ kruszarka młotkowa rozdrabnia materiał udarowo (uderzenia bijaków/młotków o materiał i o elementy oporowe). Jej rysunki zwykle pokazują wirnik z młotkami, a nie układ dwóch szczęk ściskających.

Odpowiedź "w dezintegratorze" jest nieprawidłowa, bo dezintegrator (w ujęciu ogólnym) pracuje z wykorzystaniem intensywnego oddziaływania dynamicznego/udarowego lub tarciowego w strefie roboczej, a schematy takich urządzeń nie odpowiadają klasycznemu układowi szczęk. Mechanizm rozdrabniania i konstrukcja są inne niż w kruszarce szczękowej.

Odpowiedź "w gniotowniku" również nie jest właściwa, ponieważ gniotowniki rozdrabniają przez zgniatanie między walcami lub innymi elementami gniotącymi o geometrii walcowej. Na schemacie gniotownika spodziewa się pary walców (lub układu walcowego), a nie szczęk tworzących klinową komorę.

  • Wskazówka do nauki: jeśli na rysunku widzisz dwie "płyty"/szczęki tworzące klin i materiał ściskany między nimi, myśl o kruszarce szczękowej.
  • Typowy błąd: utożsamianie każdego rozdrabniania z udarem (młotkowa) – na egzaminie warto zawsze zidentyfikować mechanizm: ściskanie czy udar.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kruszarka szczękowa to urządzenie do wstępnego kruszenia urobku, w którym rozdrabnianie zachodzi przez ściskanie materiału między dwiema szczękami (nieruchomą i ruchomą). Stosuje się ją m.in. w przeróbce mechanicznej kopalin do zmniejszenia ziarnistości przed kolejnymi etapami.
Najczęściej widać dwie szczęki tworzące klinową komorę kruszenia oraz ruch jednej z nich. Materiał jest podawany od góry i przesuwa się w dół, ulegając zgniataniu. Brak wirnika z bijakami zwykle wyklucza kruszarkę młotkową.
Różnią się mechanizmem pracy: szczękowa kruszy przez ściskanie między szczękami, a młotkowa rozdrabnia przez udar (uderzenia młotków/bijaków na wirniku). To wpływa na kształt ziaren, stopień rozdrobnienia i typowe zastosowanie w ciągu technologicznym.
Rozdrabnianie przez ściskanie polega na dociskaniu ziaren do powierzchni roboczych tak, aby przekroczyć wytrzymałość materiału i spowodować pęknięcie. W praktyce jest to typowe dla kruszarek szczękowych (szczęki) oraz gniotowników (walce), ale konstrukcja urządzeń jest inna.
Najważniejsze są: szczęka nieruchoma i szczęka ruchoma (płyty szczękowe), komora kruszenia oraz napęd realizujący ruch szczęki. W zależności od konstrukcji spotyka się też elementy regulacji szczeliny wylotowej, które wpływają na ziarnistość produktu.
Gniotownik (najczęściej walcowy) dobiera się, gdy technologia wymaga zgniatania między walcami i uzyskania określonej granulacji lub ograniczenia nadziarna. Kruszarka szczękowa jest typowa dla wstępnego kruszenia większych brył. Wybór zależy od właściwości kopaliny i wymagań procesu.
Dezintegrator może być używany do rozdrabniania, ale jego zasada działania i budowa różnią się od kruszarki szczękowej. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie, czy na schemacie widnieje układ szczęk (ściskanie) czy inny mechanizm (np. elementy wirujące, strefy intensywnego udaru).
Najczęstsze pomyłki to: kierowanie się samym słowem "rozdrabnianie" bez identyfikacji mechanizmu, mylenie udaru ze ściskaniem oraz nieuwzględnianie elementów charakterystycznych (szczęki vs wirnik z bijakami vs walce). Pomaga porównywanie schematów różnych maszyn obok siebie.
Warto nauczyć się "cech rozpoznawczych" urządzeń: szczęki (ściskanie), wirnik z bijakami (udar), walce (zgniatanie), przesiewacze (klasyfikacja). Dobrą metodą są fiszki z rysunkami i krótkim opisem mechanizmu pracy oraz ćwiczenie na arkuszach z poprzednich lat.
Dobór wpływa na: wydajność ciągu, zużycie energii, uziarnienie produktu i podatność na kolejne operacje (np. mielenie, przesiewanie). Kruszarka szczękowa dobrze sprawdza się w etapach wstępnych, gdy trzeba zredukować duże bryły, natomiast inne typy dobiera się pod inne cele technologiczne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Kruszarka szczękowa rozdrabnia ziarna głównie przez ściskanie między dwiema szczękami: nieruchomą i ruchomą."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kruszarka szczękowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kruszarka_szcz%C4%99kowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Kruszarka młotkowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kruszarka_m%C5%82otkowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Gniotownik" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Gniotownik (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przeróbki mechanicznej kopalin (dział: kruszenie i rozdrabnianie)
  • Karty katalogowe i instrukcje producentów kruszarek (opis zasady działania i budowy)
  • Atlas/kompendium maszyn przeróbczych z rysunkami poglądowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego