KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Zgodnie ze schematem układu
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest prawdopodobnie częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest stwierdzenie o zależności H2 od H1, bo obwód sterowania K2 jest zasilany przez styk zwierny K1 włączony szeregowo na początku gałęzi K2. Najpierw musi zadziałać K1 (i włączyć H1), dopiero potem możliwe jest wzbudzenie K2 i zaświecenie H2.

Pełne wyjaśnienie:

W układach przekaźnikowych kluczowe jest prześledzenie drogi zasilania do cewki i elementu wykonawczego. Jeżeli na początku gałęzi sterującej cewką K2 znajduje się styk zwierny K1 połączony szeregowo, to działa on jak warunek logiczny typu AND: bez zamknięcia tego styku prąd nie popłynie dalej, więc K2 nie może się wzbudzić.

Po naciśnięciu START w gałęzi K1 cewka K1 zostaje zasilona, a układ samopodtrzymania (równoległy styk pomocniczy K1 do przycisku START) podtrzymuje wzbudzenie po puszczeniu przycisku. Wzbudzenie K1 powoduje jednoczesne przełączenie wszystkich jego styków pomocniczych: jeden z nich załącza lampkę H1, a inny – umieszczony na początku gałęzi K2 – dopiero wtedy udostępnia zasilanie dla obwodu START/STOP przekaźnika K2.

Dopiero gdy K1 jest już załączony (co w praktyce oznacza, że H1 świeci), naciśnięcie START w obwodzie K2 może doprowadzić do wzbudzenia cewki K2. Wtedy zamyka się styk K2 w gałęzi lampki H2 i H2 zaczyna świecić. To jest typowy przykład sterowania sekwencyjnego: etap drugi (H2/K2) jest możliwy dopiero po spełnieniu warunku etapu pierwszego (K1/H1).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Stwierdzenia o tym, że po naciśnięciu START2 załączy się tylko H1 lub że po naciśnięciu START1 załączy się tylko H2 ignorują faktyczne sterowanie lampek stykami przekaźników: H1 zależy od K1, a H2 od K2. Z kolei odwrócenie zależności ("H1 uwarunkowane jest H2") pomija szeregowy styk K1 przed obwodem K2, który jednoznacznie narzuca kolejność działania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy w gałęzi badanego elementu nie ma na wejściu dodatkowego styku (blokady). Styk w szeregu oznacza warunek konieczny; styk równoległy zwykle oznacza alternatywną drogę (np. samopodtrzymanie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza warunek konieczny: dopóki K1 nie zadziała i jego styk się nie zamknie, obwód K2 nie ma zasilania. To typowa blokada/sekwencja w logice przekaźnikowej (funkcja AND w szeregu).
Samopodtrzymanie powstaje, gdy styk pomocniczy przekaźnika jest połączony równolegle do przycisku START. Po zadziałaniu przekaźnika styk "przejmuje" podanie napięcia na cewkę, więc po puszczeniu START cewka dalej jest zasilana (aż do naciśnięcia STOP).
Bo H2 jest sterowana przez styk K2, a K2 nie może się wzbudzić bez zasilenia swojej gałęzi. Jeśli na początku gałęzi K2 jest styk K1, to brak K1 oznacza przerwę w obwodzie K2, więc K2 i H2 pozostają wyłączone.
Połączenie szeregowe oznacza, że wszystkie elementy w szeregu muszą przewodzić, aby prąd popłynął. W logice sterowania to odpowiednik warunku AND: jeden otwarty styk przerywa cały obwód i uniemożliwia zadziałanie cewki lub załączenie odbiornika.
Widać to po tym, że obwód drugiego elementu (np. cewki K2) ma na wejściu styk pierwszego elementu (np. K1). Taki styk działa jak blokada: etap 2 jest możliwy dopiero po spełnieniu warunku etapu 1, często z dodatkową sygnalizacją (H1, H2).
Nie. START2 włączy K2 tylko wtedy, gdy cały tor zasilania do cewki K2 jest zamknięty. Jeżeli w tym torze jest dodatkowy styk (np. K1, STOP lub blokada bezpieczeństwa), to bez jego spełnienia naciśnięcie START2 nic nie zmieni.
Najczęściej myli się kolejność (odwraca zależność H1/H2), pomija styk blokujący na wejściu gałęzi oraz zakłada, że START zawsze działa bezwarunkowo. Częsty błąd to też traktowanie połączenia szeregowego jak równoległego, czyli mylenie logiki AND z OR.
To prosta sygnalizacja stanu przekaźnika: jeśli cewka K1 jest wzbudzona, jego styk pomocniczy w obwodzie H1 zamyka się i lampka świeci. W szafie sterowniczej ułatwia to diagnostykę: widać, czy pierwszy etap (K1) jest aktywny.
Najpierw sprawdź, czy jest napięcie zasilania (np. 24 V DC) oraz czy STOP nie rozłącza obwodu. Potem sprawdź ciągłość/stan styku K1 na wejściu gałęzi K2. Jeśli K1 nie jest wzbudzony lub styk nie zamyka się, K2 nie dostanie zasilania.
Pomaga znajomość symboli graficznych (np. wg IEC 60617) oraz zasada: element sterowany jest zawsze "na końcu" gałęzi, a warunki (STOP, blokady, styki innych przekaźników) są w szeregu przed nim. Dodatkowo rozpoznawaj samopodtrzymanie jako START równolegle ze stykiem pomocniczym.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawne jest stwierdzenie o zależności H2 od H1, bo obwód sterowania K2 jest zasilany przez styk zwierny K1 włączony szeregowo na początku gałęzi K2."

Źródła:

  • IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams (Electrotechnical diagrams), IEC Online Database: https://std.iec.ch/iec60617 (dostęp: 2026-03-05)
  • All About Circuits – "Relay Logic" (sekcja o logice przekaźnikowej i połączeniach szeregowych/równoległych): https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-12/relay-logic/ (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL) – "Przekaźnik": https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeka%C5%BAnik (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Karty pracy/ćwiczenia z czytania schematów przekaźnikowych (START/STOP, samopodtrzymanie)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki: logika przekaźnikowa (AND/OR) w obwodach sterowania
  • Dokumentacja symboli graficznych schematów elektrycznych (IEC 60617)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego