KWALIFIKACJA BUD13 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 22.
Zidentyfikuj funkcję przekładni w maszynie do robót ziemnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia jest elementem układu napędowego, którego podstawowym zadaniem jest przeniesienie mocy/energii z silnika na dalsze podzespoły (np. układ jezdny lub zespoły robocze). Nie wytwarza energii ani nie chłodzi silnika; nie steruje też samodzielnie obrotami silnika, tylko przekazuje i dopasowuje napęd.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia w maszynie do robót ziemnych i drogowych należy do układu przeniesienia napędu. Jej zasadniczą funkcją jest przekazywanie mocy (energii mechanicznej) z silnika do elementów, które wykonują pracę: mogą to być zespoły robocze (np. osprzęt) albo elementy układu jazdy. W praktyce przekładnie często również dopasowują parametry ruchu (np. zależność prędkości i momentu), ale rdzeniem ich roli jest właśnie przeniesienie napędu.

Odpowiedź "Wytwarza energię do napędu maszyny" jest błędna, ponieważ energię w maszynie wytwarza źródło napędu (np. silnik spalinowy lub elektryczny), a przekładnia jest odbiornikiem i przekaźnikiem energii, nie jej wytwórcą.

Odpowiedź "Chłodzi silnik maszyny" jest błędna, bo chłodzenie realizuje układ chłodzenia (ciecz, powietrze, chłodnica, wentylator, pompa), a nie przekładnia. Przekładnia może wymagać własnego smarowania/chłodzenia olejem, ale to inna funkcja i nie dotyczy chłodzenia silnika jako takiego.

Odpowiedź "Reguluje prędkość obrotową silnika" jest myląca: prędkością obrotową silnika steruje układ sterowania silnika (dawkowanie paliwa, sterowanie przepustnicą, elektronika), natomiast przekładnia może zmieniać prędkość obrotową na wyjściu względem wejścia (wynik przełożenia), nie "reguluje" obrotów silnika w sensie sterowania źródłem napędu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się przekładnia, szukaj odpowiedzi odnoszącej się do przeniesienia napędu (mocy/energii) i ewentualnego przystosowania parametrów ruchu do potrzeb pracy maszyny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia to element układu napędowego, który przenosi moc z silnika na kolejne podzespoły. W praktyce może też zmieniać prędkość i moment na wyjściu (wynik przełożenia), aby dostosować napęd do jazdy lub pracy osprzętu.
Jej podstawową funkcją jest przekazanie energii/mocy z silnika do zespołów, które wykonują pracę (układ jezdny, osprzęt roboczy). Dzięki temu napęd wytworzony przez silnik może zostać wykorzystany tam, gdzie jest potrzebny.
Energię wytwarza źródło napędu, czyli silnik (spalinowy lub elektryczny). Przekładnia jedynie tę energię przenosi i ewentualnie przekształca jej parametry (np. relację prędkości do momentu), ale nie jest generatorem mocy.
Silnik zamienia energię paliwa lub prądu na energię mechaniczną. Przekładnia natomiast przekazuje tę energię dalej w układzie napędowym. Uproszczenie: silnik "tworzy" napęd, a przekładnia "doprowadza" go do miejsca pracy.
Nie w sensie sterowania pracą silnika. Obroty silnika reguluje układ sterowania silnika (np. dawka paliwa). Przekładnia może zmieniać prędkość obrotową na wyjściu względem wejścia (przez przełożenie), ale nie steruje samym silnikiem.
Typowe objawy to brak reakcji na dodanie gazu (maszyna nie jedzie lub osprzęt nie pracuje), spadek siły uciągu, hałas z okolic skrzyni/przekładni, przegrzewanie oleju przekładniowego lub szarpanie podczas ruszania.
Inne przełożenie bywa potrzebne przy różnych zadaniach: wolna jazda i duża siła (większy moment) podczas pchania lub kopania oraz szybszy przejazd na dojazdach. Zmiana przełożeń pozwala dopasować napęd do warunków pracy.
Zespoły robocze to elementy wykonujące właściwą pracę, np. mechanizmy osprzętu (ramię, łyżka, lemiesz, układ hydrauliczny osprzętu) oraz układ jezdny w części odpowiadającej za ruch maszyny w terenie.
Bo są to różne układy o innych zadaniach. Chłodzenie dotyczy odprowadzania ciepła z silnika (i innych elementów), a przekładnia odpowiada za przeniesienie napędu. Na testach takie odpowiedzi są zwykle "pułapkami" skojarzeniowymi.
Najpierw przypisz element do układu: źródło energii (silnik), przeniesienie (przekładnia), sterowanie (układ sterowania), chłodzenie (chłodnica/pompy). Potem wybierz odpowiedź zgodną z rolą układu, a nie z luźnym skojarzeniem.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnia jest elementem układu napędowego, którego podstawowym zadaniem jest przeniesienie mocy/energii z silnika na dalsze podzespoły (np. układ jezdny lub zespoły robocze).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia mechaniczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_mechaniczna (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Skrzynia biegów" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skrzynia_bieg%C3%B3w (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Układ napędowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_nap%C4%99dowy (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Wikipedia (PL): hasła o przekładniach, skrzyni biegów i układzie napędowym – do powtórzenia pojęć
  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu budowy i eksploatacji maszyn do robót ziemnych i drogowych
  • Instrukcje obsługi (DTR) maszyn budowlanych – rozdziały o układzie napędowym i przeniesieniu mocy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego