KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 2.
Zidentyfikuj, jaki rodzaj tolerancji jest zastosowany w poniższym rysunku technicznym, gdzie wymiary są zapisane jako 30mm +0.2/-0.1mm.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 30 mm +0,2/−0,1 oznacza, że odchyłka górna i dolna mają różne wartości (0,2 ≠ 0,1).
Gdy wartości odchyłek po obu stronach wymiaru nominalnego nie są równe, tolerancja nie jest symetryczna, tylko niesymetryczna. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego typu tolerowania lub cech geometrycznych.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie tolerancji wymiaru typu 30 mm +0,2/−0,1 liczba 30 mm to wymiar nominalny, a wartości po znaku "+" i "−" to odpowiednio odchyłka górna i odchyłka dolna.

Kluczowe jest porównanie tych odchyłek:

  • odchyłka górna: +0,2 mm
  • odchyłka dolna: −0,1 mm

Ponieważ ich wartości bezwzględne są różne (0,2 oraz 0,1), strefa tolerancji nie jest "równo" rozłożona względem wymiaru nominalnego. Taki zapis oznacza tolerancję niesymetryczną (asymetryczną) – dopuszcza większe odchylenie w jedną stronę niż w drugą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Tolerancja symetryczna wymagałaby jednakowych odchyłek po obu stronach, np. 30 mm ±0,15 (albo +0,15/−0,15). Tu wartości są różne, więc nie spełnia warunku symetrii.
  • Tolerancja równoległa i tolerancja prostopadła odnoszą się do tolerancji geometrycznych (cech kształtu/położenia), a nie do dopuszczalnej zmienności samego wymiaru liniowego w zapisie +/−. Sam zapis +0,2/−0,1 nie opisuje równoległości ani prostopadłości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zapisie tolerancji widzisz dwie różne liczby po "+" i "−", najpierw zadaj sobie pytanie, czy są równe. Jeśli nie są równe, rozpoznajesz tolerancję niesymetryczną (dla wymiaru). Jeśli są równe, będzie to tolerancja symetryczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza wymiar nominalny 30 mm oraz dopuszczalne odchyłki: górną +0,2 mm i dolną −0,1 mm. Czyli detal może mieć wymiar od 29,9 mm do 30,2 mm. Ponieważ odchyłki nie są równe, jest to tolerancja niesymetryczna.
Porównaj wartości odchyłek po stronie "+" i "−". Jeśli są równe (np. +0,1 i −0,1), tolerancja jest symetryczna. Jeśli są różne (np. +0,2 i −0,1), tolerancja jest niesymetryczna, bo strefa tolerancji jest przesunięta względem nominalu.
Bo dopuszczalne odchylenie w górę (0,2 mm) jest inne niż dopuszczalne odchylenie w dół (0,1 mm). Symetria wymaga równej "rezerwy" po obu stronach wymiaru nominalnego. Tu ta "rezerwa" jest większa po stronie dodatniej, więc tolerancja jest niesymetryczna.
Wymiar górny liczysz: 30,0 + 0,2 = 30,2 mm. Wymiar dolny: 30,0 − 0,1 = 29,9 mm. To są granice, w których wymiar rzeczywisty musi się zmieścić. Taka umiejętność jest przydatna przy kontroli jakości i odbiorach.
Nie. Równoległość i prostopadłość to tolerancje geometryczne (położenia), zwykle podawane osobnymi symbolami w ramkach tolerancji. Zapis +0,2/−0,1 dotyczy tolerancji wymiaru (odchyłek liczbowych od nominalu), a nie orientacji powierzchni.
Najczęściej: (1) mylenie zapisu +a/−b z zapisem ±a i automatyczne wybieranie tolerancji symetrycznej, (2) pomijanie, że wartości 0,2 i 0,1 są różne, (3) mylenie tolerancji wymiaru z tolerancjami geometrycznymi, bo wszystkie nazywają się "tolerancją".
Stosuje się ją, gdy z przyczyn funkcjonalnych lub technologicznych dopuszcza się większe odchylenie w jedną stronę, np. gdy ważne jest, aby wymiar nie spadł poniżej pewnej wartości, ale może być nieco większy. Ułatwia to też dobór procesu obróbki i kryteriów kontroli.
Odchyłka górna to różnica między wymiarem górnym a nominalnym (dla 30 +0,2 to +0,2). Odchyłka dolna to różnica między wymiarem dolnym a nominalnym (dla 30 −0,1 to −0,1). Te odchyłki wyznaczają granice dopuszczalnego wymiaru detalu.
Tolerancja wymiaru jest zwykle zapisana przy wymiarze jako liczby odchyłek (np. +0,2/−0,1 lub ±0,1). Tolerancje geometryczne mają osobne oznaczenia (symbole) i podaje się je w ramce tolerancji, odnosząc do bazy lub elementu. To dwa różne obszary wymagań.
Ćwicz: (1) odczyt odchyłek i wyznaczanie wymiarów granicznych, (2) rozróżnianie tolerancji symetrycznej i niesymetrycznej, (3) odróżnienie tolerancji wymiaru od geometrycznej. Rób krótkie serie zadań na rysunkach i sprawdzaj wyniki w kluczu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego typu tolerowania lub cech geometrycznych."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tolerancja (technika)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Tolerancja geometryczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_geometryczna (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Rysunek techniczny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rysunek_techniczny (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje i pasowania)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (odchyłki, tolerancje, sprawdziany)
  • Normy i opracowania dotyczące systemu tolerancji i pasowań ISO (do nauki zapisu i interpretacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego