KWALIFIKACJA MEC5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 28.
Zidentyfikuj, który z poniższych kodów G jest odpowiedzialny za ruch narzędzia wzdłuż osi Z na obrabiarkach sterowanych numerycznie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
G01 to funkcja przygotowawcza realizująca ruch liniowy z zadanym posuwem. Zapis G01 Z-1 F100 oznacza liniowe przemieszczenie w osi Z do Z = -1 z posuwem F=100. G90 ustawia tryb bezwzględny, a M30 i M03 dotyczą funkcji pomocniczych (koniec programu, start wrzeciona).

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC rozróżnia się m.in.:

  • G-kody (funkcje przygotowawcze) – opisują sposób ruchu i tryby pracy układu sterowania.
  • M-kody (funkcje pomocnicze) – sterują elementami pomocniczymi, np. wrzecionem, chłodziwem, zakończeniem programu.

Poprawna odpowiedź: G01 Z-1 F100

Kod G01 oznacza interpolację liniową, czyli ruch narzędzia po linii prostej do zadanej pozycji. Adres Z-1 wskazuje, że ruch ma być wykonany wzdłuż osi Z do wartości Z = -1 (w jednostkach przyjętych w programie). Parametr F100 określa posuw roboczy (prędkość posuwu) dla tego ruchu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • G90 – to kod trybu programowania bezwzględnego (pozycje liczone od zera detalu/układu). Sam w sobie nie zadaje ruchu osi; jedynie zmienia sposób interpretacji współrzędnych w kolejnych blokach.
  • M30 – funkcja pomocnicza kończąca program (zwykle koniec programu i przewinięcie na początek). Nie steruje ruchem osi.
  • M03 S1200 – uruchamia wrzeciono (kierunek obrotów zależnie od standardu sterowania) oraz ustawia prędkość obrotową S1200. To również nie jest polecenie ruchu liniowego osi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy ruchu narzędzia (interpolacji), szukaj kodów takich jak G00/G01/G02/G03, a nie kodów M. Dodatkowo zwróć uwagę, że sama obecność litery osi (X/Y/Z) w bloku nie jest "kodem osi" – o rodzaju ruchu decyduje G-kod (np. G01), a adres osi jest celem przemieszczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
G01 oznacza interpolację liniową, czyli ruch narzędzia po linii prostej do zadanej pozycji z określonym posuwem F. Używa się go do ruchów roboczych (skrawania), np. przejazdu w osi Z podczas planowania lub toczenia wzdłużnego.
O ruchu w osi Z świadczy wystąpienie adresu Z z wartością (np. Z-1) w bloku, który zawiera polecenie ruchu (np. G00 lub G01). Sam adres Z określa cel przemieszczenia, a rodzaj ruchu określa odpowiedni G-kod.
G90 to tryb programowania bezwzględnego: współrzędne X/Y/Z są liczone względem ustalonego zera (np. układu przedmiotu). Nie zadaje on ruchu samodzielnie. Ruch pojawia się dopiero w bloku z kodem ruchu, np. G00/G01.
F to posuw, czyli prędkość ruchu roboczego narzędzia. W bloku G01 określa, jak szybko ma być realizowany ruch liniowy. Wartość i jednostki zależą od ustawień maszyny oraz trybu (np. mm/min), dlatego zawsze trzeba je interpretować w kontekście sterowania.
G00 służy do szybkiego dojazdu (ruch jałowy, maksymalna prędkość osi), a G01 do ruchu liniowego z kontrolowanym posuwem F, zwykle podczas skrawania. W praktyce G00 stosuje się do pozycjonowania, a G01 do obróbki.
M30 jest kodem funkcji pomocniczej kończącym program. Najczęściej oznacza zakończenie wykonywania programu i powrót na jego początek (rewind). Nie steruje interpolacją ani ruchem osi, tylko logiką zakończenia cyklu programu.
M03 uruchamia wrzeciono, a S1200 ustawia prędkość obrotową. To polecenia związane z pracą wrzeciona, a nie z ruchem osi. Ruch osi realizują przede wszystkim G-kody (np. G00, G01, G02, G03) wraz z adresami X/Y/Z.
Typowe pomyłki to: mylenie G-kodów z M-kodami, traktowanie G90 jako ruchu, ignorowanie roli posuwu F oraz czytanie adresu osi (np. Z-1) jako "osobnego kodu". Warto ćwiczyć analizę: jaki ruch (G) i dokąd (X/Y/Z).
Nie zawsze. Oś Z zależy od typu obrabiarki i przyjętego układu. W wielu frezarkach Z wiąże się z ruchem pionowym, a w tokarkach z ruchem poprzecznym/wzdłużnym zależnie od konwencji. Znak wartości (np. Z-1) trzeba interpretować względem zera i kierunków osi na danej maszynie.
Najlepiej pisać krótkie programy i uruchamiać je na symulatorze CNC: zmieniaj pojedynczo G-kod (G00/G01), wartości X/Z oraz posuw F i obserwuj różnice w torze oraz prędkości ruchu. Uczy to odróżniania trybu (G) od celu (adres osi) i parametrów (F, S).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "G01 to funkcja przygotowawcza realizująca ruch liniowy z zadanym posuwem."

Źródła:

  • Haas Automation – "G01 Linear Interpolation" (dokumentacja/odwołanie do kodu), https://www.haascnc.com/service/codes-settings.type=gcode.machine=mill.value=G01.html - accessed 2026-02-18
  • LinuxCNC Documentation – "G Code Quick Reference / G1 Linear Move" (opis funkcji G1), https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g1 - accessed 2026-02-18
  • Wikibooks – "CNC Programming / G-code" (sekcje: G01, M03, M30, G90), https://en.wikibooks.org/wiki/CNC_Programming/G-code - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik/operator manual sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja: G00/G01, adresy osi, posuw)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z podstaw G-kodów i M-kodów
  • Norma dotycząca programowania NC (ISO 6983) – część opisowa kodów i struktury programu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego