KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 9

PYTANIE NR 22.
Zidentyfikuj typ wydawnictwa na podstawie poniższego opisu bibliograficznego: "Kowalski, Jan. Mapa historyczna Polski. Wydawnictwo Kartograficzne, Warszawa, 2018."
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Mapa historyczna Polski" wskazuje, że opisywany dokument ma postać mapy, czyli materiału kartograficznego.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "Wydawnictwo kartograficzne". Pozostałe typy (literackie, muzyczne, ikonograficzne) dotyczą innych form publikacji: tekstów, nut lub materiałów graficznych/albumowych.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym kluczowe jest rozpoznanie formy dokumentu (typu wydawnictwa) na podstawie informacji, które zwykle najłatwiej odczytać z tytułu i charakteru treści. W tym przykładzie tytuł brzmi: "Mapa historyczna Polski". Mapa jest typowym dokumentem kartograficznym, więc właściwą klasyfikacją jest "Wydawnictwo kartograficzne".

Odpowiedź "Wydawnictwo literackie" jest niepoprawna, ponieważ dotyczy publikacji, których podstawową formą jest tekst literacki (np. powieść, opowiadania, poezja). Sam fakt, że temat jest historyczny, nie zmienia formy dokumentu: historia może być przedstawiona w książce, albumie, filmie albo właśnie na mapie.

Odpowiedź "Wydawnictwo muzyczne" jest błędna, bo odnosi się do materiałów muzycznych, w szczególności nut, śpiewników, partytur lub innych wydań związanych z wykonawstwem muzycznym. W opisie nie ma żadnych przesłanek typu "nuty", "partytura" czy oznaczeń kompozytora i obsady.

Odpowiedź "Wydawnictwo ikonograficzne" również nie pasuje. Materiały ikonograficzne to najczęściej obrazy, fotografie, reprodukcje, plakaty, albumy ilustracji lub grafiki, gdzie dominującą formą przekazu jest obraz. Mapa może zawierać elementy graficzne, ale w bibliograficznej typologii jest przede wszystkim kartograficzna (służy do przedstawienia przestrzeni i relacji geograficznych).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź w tytule słowo określające formę (np. "mapa", "atlas", "nuty", "album", "katalog"), a dopiero potem analizuj temat i wydawcę. To ogranicza ryzyko pomylenia typu dokumentu z dziedziną treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydawnictwo kartograficzne to publikacja, której podstawową formą jest materiał kartograficzny, np. mapa, plan miasta lub atlas. W opisie bibliograficznym rozpoznasz je zwykle po słowach "mapa", "plan", "atlas" w tytule albo po charakterze treści (przedstawienie przestrzeni i geograficznych zależności).
Najpierw szukaj informacji o formie dokumentu (np. "mapa", "atlas", "nuty", "album"), potem dopiero analizuj temat i wydawcę. Autor, miejsce i rok pomagają w identyfikacji wydania, ale typ publikacji wynika głównie z tego, czym jest dokument jako nośnik treści.
"Mapa" jednoznacznie wskazuje, że dokument jest materiałem kartograficznym. Temat (np. historia Polski) mówi o treści, ale nie o typie dokumentu. Na egzaminie częsty błąd polega na myleniu dziedziny treści z formą publikacji, dlatego tytuł bywa kluczem do poprawnej klasyfikacji.
Wydawnictwo ikonograficzne obejmuje materiały, w których dominują obrazy: fotografie, reprodukcje, plakaty, albumy. Mapa też jest graficzna, ale pełni funkcję kartograficzną (odwzorowanie przestrzeni). Dlatego w typologii bibliograficznej mapa jest zaliczana do wydawnictw kartograficznych, a nie ikonograficznych.
Wydawnictwa muzyczne to przede wszystkim nuty: partytury, wyciągi głosów, śpiewniki, zbiory utworów z zapisem nutowym. Mogą też obejmować publikacje stricte związane z wykonaniem muzyki. Jeśli w opisie nie ma słów typu "nuty", "partytura" ani danych o utworach, to zwykle nie jest to wydawnictwo muzyczne.
Może pomagać, ale nie powinna być jedyną podstawą. Nazwa wydawcy bywa myląca, a typ dokumentu najlepiej wynika z tytułu i formy (np. mapa, atlas, nuty). W tym zadaniu zarówno tytuł, jak i nazwa wydawcy sugerują kartografię, ale na egzaminie należy umieć oprzeć decyzję na cechach dokumentu.
Zawsze, gdy zadanie dotyczy klasyfikacji, doboru działu w księgarni/bibliotece lub tworzenia zestawień bibliograficznych. Forma dokumentu wpływa na sposób wyszukiwania, przechowywania i udostępniania. Np. mapy i atlasy często mają inne miejsce ekspozycji i inny sposób opisu niż książki tekstowe.
Najczęściej myli się temat z formą (np. "historyczna" → literackie), albo miesza dokumenty graficzne z kartograficznymi (ikonograficzne vs kartograficzne). Druga pułapka to automatyczne traktowanie każdego opisu jak książki. Pomaga nawyk: najpierw identyfikuj nośnik/rodzaj dokumentu.
Tak, atlas jest typowym przykładem wydawnictwa kartograficznego, bo składa się z zestawu map. W praktyce księgarskiej i bibliograficznej atlasy klasyfikuje się razem z mapami i planami. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa "atlas", "mapa", "plan", bo zwykle prowadzą do tej samej grupy dokumentów.
Ćwicz na krótkich opisach: rozpoznawaj słowa kluczowe (mapa, nuty, album, katalog) i przypisuj je do typu wydawnictwa. Rób własną ściągę z przykładami: 3–5 typowych tytułów dla każdej kategorii. Na egzaminie czytaj najpierw tytuł, potem resztę opisu, aby nie zgubić formy dokumentu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 82% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: ""Mapa historyczna Polski" wskazuje, że opisywany dokument ma postać mapy, czyli materiału kartograficznego.Dlatego poprawna jest odpowiedź "Wydawnictwo kartograficzne"."

Źródła:

  • IFLA: ISBD (International Standard Bibliographic Description) – consolidated edition, część dotycząca identyfikacji rodzaju zasobu (resource).

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw bibliografii i informacji naukowej (rozdziały o typach dokumentów)
  • Materiały dydaktyczne z katalogowania i opisu bibliograficznego (ćwiczenia na rozpoznawanie form dokumentów)
  • Przykładowe rekordy katalogowe bibliotek (mapy/atlasy vs. książki vs. nuty vs. albumy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego