KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 33.
Zidentyfikuj, które z poniższych działań pomaga w ochronie gleby przed zanieczyszczeniem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Używanie biodegradowalnych materiałów ogranicza ilość trwałych odpadów (np. tworzyw) mogących zalegać w środowisku i uwalniać zanieczyszczenia do gleby. Pozostałe działania zwiększają ryzyko skażenia: intensywne nawożenie może prowadzić do kumulacji związków w glebie, a wyrzucanie lub spalanie odpadów wprost ją zatruwa.

Pełne wyjaśnienie:

Gleba ulega zanieczyszczeniu m.in. przez niewłaściwą gospodarkę odpadami, emisje z niekontrolowanego spalania oraz dopływ związków chemicznych z działalności rolniczej i przemysłowej. Dlatego w ochronie gleby kluczowe są działania prewencyjne, które zmniejszają ilość substancji mogących trafić do gruntu.

Odpowiedź "Używanie biodegradowalnych materiałów" jest właściwa, ponieważ materiały biodegradowalne (przy prawidłowym zagospodarowaniu) mają mniejszą tendencję do długotrwałego zalegania w środowisku jako odpad. Ograniczanie frakcji trwałych odpadów zmniejsza ryzyko ich rozdrabniania, mieszania z glebą i pozostawiania w niej niepożądanych składników. W praktyce łączy się to z ograniczaniem zaśmiecania terenu oraz wspieraniem właściwych metod zbiórki i przetwarzania odpadów.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo wskazują działania zwiększające presję na środowisko glebowe:

  • "Regularne stosowanie nawozów sztucznych" – samo nawożenie nie zawsze jest "złe", ale w kontekście ochrony przed zanieczyszczeniem jest to odpowiedź ryzykowna: nadmierne lub niewłaściwe dawki mogą powodować kumulację związków w glebie oraz ich przemieszczanie w środowisku. To nie jest typowe działanie ochronne, tylko potencjalne źródło presji.
  • "Wyrzucanie odpadów do lasu" – bezpośrednio prowadzi do zaśmiecania i przenikania zanieczyszczeń do gruntu (a także do wód), dlatego stoi w sprzeczności z ochroną gleby.
  • "Spalanie śmieci na otwartym terenie" – generuje toksyczne produkty spalania, które mogą opadać i osiadać na powierzchni ziemi, a popioły i pozostałości trafiają do gleby, zwiększając ryzyko skażenia.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o ochronę gleby szukaj odpowiedzi, które ograniczają powstawanie odpadów i emisji lub poprawiają bezpieczne gospodarowanie substancjami – a unikaj działań, które wprost oznaczają "porzucanie" albo "spalanie" odpadów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zanieczyszczenie gleby to obecność w gruncie substancji lub odpadów w ilościach, które pogarszają jej właściwości i mogą szkodzić ludziom, roślinom oraz wodom. Źródłem bywa m.in. porzucanie odpadów, wycieki chemikaliów, niekontrolowane spalanie i niewłaściwe praktyki rolnicze.
Odpady zalegają w środowisku, mieszają się z glebą i mogą uwalniać związki chemiczne do gruntu. Dodatkowo rozkład odpadów (zwłaszcza zmieszanych) przyciąga szkodniki i zwiększa ryzyko przenoszenia zanieczyszczeń do wód. To typowy przykład działania zwiększającego presję na ekosystem glebowy.
Biodegradowalne materiały (przy właściwym zagospodarowaniu) ograniczają ilość trwałych odpadów zalegających w środowisku. Mniej odpadów na powierzchni terenu to mniejsze ryzyko ich rozdrobnienia i wprowadzenia do gleby oraz mniejsze prawdopodobieństwo przenikania zanieczyszczeń do gruntu.
Nie zawsze, ale mogą stać się źródłem presji, jeśli są stosowane w nadmiarze lub niewłaściwie dobrane. Wtedy rośnie ryzyko kumulacji związków w glebie i ich przemieszczania w środowisku. W pytaniach egzaminacyjnych "regularne stosowanie nawozów sztucznych" zwykle nie jest traktowane jako działanie ochronne.
Nielegalne spalanie powoduje powstawanie toksycznych produktów spalania oraz popiołów, które mogą opadać na powierzchnię ziemi. Zanieczyszczenia osiadają w glebie i mogą się w niej akumulować. To działanie jednocześnie obciąża powietrze i środowisko glebowe, więc jest przeciwieństwem ochrony.
Najczęściej są to działania prewencyjne: ograniczanie ilości odpadów, segregacja i właściwy odbiór śmieci, zapobieganie wyciekom substancji niebezpiecznych, zabezpieczanie miejsc magazynowania oraz edukacja. W testach zwykle wygrywa odpowiedź, która zmniejsza ryzyko przedostania się zanieczyszczeń do gruntu.
Sprawdź mechanizm: czy działanie realnie ogranicza źródło zanieczyszczeń, czy może je zwiększać. Hasła typu "nawożenie" mogą brzmieć neutralnie, ale bez kontekstu mogą oznaczać nadmierne chemizowanie. Z kolei odpowiedzi o porzucaniu lub spalaniu odpadów niemal zawsze są szkodliwe.
Gdy są traktowane jak usprawiedliwienie do śmiecenia albo trafiają do niewłaściwego strumienia odpadów. Biodegradowalność nie oznacza, że można je porzucać w lesie. Skuteczność zależy od właściwego zbierania i zagospodarowania, dlatego na egzaminie warto łączyć ten temat z prawidłową gospodarką odpadami.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia ("nawóz = rolnictwo = dobre dla roślin"), bez oceny ryzyka zanieczyszczeń. Drugi błąd to traktowanie spalania odpadów jako problemu tylko powietrza. W zadaniach egzaminacyjnych zawsze analizuj wpływ na grunt i wodę.
Utrwal źródła zanieczyszczeń (odpady, spalanie, chemikalia, rolnictwo) oraz działania prewencyjne i naprawcze. Ćwicz rozpoznawanie, które zachowania zmniejszają ryzyko emisji do gruntu. Pomaga też robienie własnych map myśli: źródło → droga migracji → skutek → działanie ochronne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 79% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Używanie biodegradowalnych materiałów ogranicza ilość trwałych odpadów (np. tworzyw) mogących zalegać w środowisku i uwalniać zanieczyszczenia do gleby."

Źródła:

  • UNEP (United Nations Environment Programme), "Soil pollution: a hidden reality" (report), 2018, rozdziały o źródłach zanieczyszczeń gleb: https://www.unep.org/resources/report/soil-pollution-hidden-reality (dostęp: 2026-03-01)
  • European Environment Agency (EEA), temat "Soil contamination" (przegląd problemu i źródeł): https://www.eea.europa.eu/themes/soil/soil-contamination (dostęp: 2026-03-01)
  • FAO, "Status of the World’s Soil Resources" (SWSR) – sekcje dot. zanieczyszczeń i degradacji gleb: https://www.fao.org/3/i5199e/i5199e.pdf (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony środowiska: dział "zanieczyszczenia gleb i rekultywacja"
  • Materiały edukacyjne o gospodarce odpadami i hierarchii postępowania z odpadami
  • Opracowania o biodegradowalności i kompostowalności tworzyw oraz ich wpływie na środowisko

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego