Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - TEST WIEDZY NR 1



PYTANIE NR 23.
Zinterpretuj oznaczenie tolerancji wymiarowej dla elementu oznaczonego jako "Ø 50 H7". Wybierz prawidłową interpretację.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "Ø 50 H7" oznacza średnicę nominalną 50 mm oraz tolerancję zdefiniowaną przez pole tolerancji H7 w systemie ISO tolerancji i pasowań. Litera (H) określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (7) – klasę dokładności IT, a nie "7 mm" ani "7%".

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Ø 50 H7 jest typowym zapisem tolerancji dla otworu w systemie ISO tolerancji i pasowań.

  • Ø 50 oznacza wymiar nominalny średnicy równy 50 mm (symbol Ø wskazuje, że chodzi o średnicę, a nie wymiar liniowy).
  • H to litera pola tolerancji (tzw. odchyłka podstawowa), czyli informacja o położeniu strefy tolerancji względem wymiaru nominalnego. Dla otworów litera H jest standardowo kojarzona z polem tolerancji, którego dolna granica jest odniesiona do wymiaru nominalnego (nie jest to jednak "wartość tolerancji" w mm).
  • 7 to numer klasy dokładności (IT), który mówi o szerokości tolerancji w danym zakresie średnic. Sama liczba "7" nie jest jednostką (to nie 7 mm, nie 7% i nie "7 jednostek").

Dlatego poprawna interpretacja brzmi: średnica nominalna wynosi 50 mm, a dopuszczalne odchyłki wynikają z pola tolerancji H7 wg tablic/zasad systemu ISO.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "tolerancja wynosi 7 mm" – błąd polega na dosłownym potraktowaniu cyfry 7 jako wartości w milimetrach. Klasa IT7 nie oznacza "7 mm", tylko poziom dokładności zależny od zakresu wymiaru nominalnego.
  • "tolerancja wynosi 7%" – w systemie ISO klasa tolerancji nie jest procentem wymiaru nominalnego, lecz wynika z reguł/tablic (zależnych od przedziału średnic).
  • "7 jednostek arbitralnych" – klasa IT ma konkretne znaczenie normowe; nie jest dowolną skalą.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis litera+cyfra (np. H7, h6), traktuj go jako kod odsyłający do systemu tolerancji i pasowań, a nie jako bezpośrednią wartość liczbową tolerancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis Ø 50 H7 na rysunku technicznym?
Oznacza średnicę nominalną 50 mm oraz tolerancję opisaną kodem H7 w systemie ISO tolerancji i pasowań. Litera mówi o położeniu strefy tolerancji, a cyfra o klasie dokładności (IT), czyli "jak szeroka" jest tolerancja.
Jak odczytać literę H w tolerancji otworu?
Litera H określa położenie pola tolerancji otworu względem wymiaru nominalnego. To informacja, gdzie zaczynają się odchyłki graniczne (położenie strefy), a nie konkretna wartość w mm. Dokładne wartości odczytuje się z tablic systemu ISO.
Co oznacza liczba 7 w oznaczeniu H7?
Liczba 7 to numer klasy dokładności IT. Nie oznacza 7 mm ani 7%. Klasa IT określa szerokość tolerancji w zależności od zakresu wymiaru nominalnego (np. inna dla 10 mm, inna dla 50 mm), dlatego korzysta się z tablic.
Dlaczego H7 nie oznacza tolerancji 7 mm?
Bo zapis litera+cyfra jest kodem normowym, a nie wartością z jednostką. "7" to poziom (klasa) w szeregu IT, a rzeczywista tolerancja wynika z tablic dla danego zakresu średnic. W praktyce tolerancje IT7 są zwykle znacznie mniejsze niż 7 mm.
Jakie są różnice między H7 a h7?
Różnica dotyczy tego, czy chodzi o otwór czy wałek oraz położenia pola tolerancji. Zwyczajowo wielka litera (np. H) stosowana jest dla otworów, a mała (np. h) dla wałków. Obie mają też inne położenie strefy tolerancji względem wymiaru nominalnego.
Jak znaleźć rzeczywiste odchyłki graniczne dla Ø 50 H7?
Trzeba skorzystać z tablic ISO tolerancji i pasowań: najpierw wybiera się przedział średnic obejmujący 50 mm, potem klasę IT7 (szerokość tolerancji) oraz literę H (położenie strefy). Z tablic odczytuje się odchyłki i wyznacza wymiar minimalny oraz maksymalny.
Czy zapis Ø 50 H7 dotyczy pasowania wał–otwór?
Sam zapis Ø 50 H7 opisuje tolerancję jednego elementu (najczęściej otworu). Pasowanie dobiera się dopiero, gdy podasz też tolerancję elementu współpracującego, np. wałka (np. h6, g6). Dopiero para oznaczeń pozwala określić rodzaj pasowania.
Jakie błędy najczęściej robi się przy interpretacji H7?
Najczęstsze błędy to: traktowanie "7" jako milimetrów lub procentów, pomijanie faktu, że Ø oznacza średnicę, oraz mylenie liter (H/h) i przypisywanie im "wielkości" tolerancji zamiast położenia pola. Pomaga pamiętać: litera = położenie, cyfra = klasa IT.
Kiedy w mechatronice spotyka się tolerancje typu H7?
Bardzo często: przy osadzaniu łożysk, tulei, prowadnic liniowych, kołków ustalających oraz elementów wymagających wymienności. Tolerancja otworu (np. H7) wpływa na montaż, luz/wcisk oraz powtarzalność działania mechanizmów w urządzeniach mechatronicznych.
Jak przygotować się do zadań z tolerancji na egzaminie ELM.3?
Ćwicz odczyt rysunku: rozpoznawaj Ø, litery pól tolerancji i klasy IT. Ucz się korzystać z tablic tolerancji i pasowań oraz rozumieć sens par wał–otwór. Na egzaminie najpierw identyfikuj, co jest wymiarem nominalnym, a co kodem tolerancji.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zapis "Ø 50 H7" oznacza średnicę nominalną 50 mm oraz tolerancję zdefiniowaną przez pole tolerancji H7 w systemie ISO tolerancji i pasowań."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits (zakres: zasady pól tolerancji i klas IT)
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance grades and limit deviations for holes and shafts (zakres: tablice odchyłek dla otworów i wałków)

Materiały:

  • Podstawy rysunku technicznego maszynowego (tolerancje i pasowania)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej i czytania rysunku
  • Tablice tolerancji i pasowań (system ISO – odchyłki podstawowe i klasy IT)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego