KWALIFIKACJA EKA6 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 18.
Zinterpretuj poniższą tabelę przedstawiającą koszt alternatywny produkcji dwóch towarów A i B. W danym okresie, firma może wyprodukować 100 jednostek towaru A kosztem rezygnacji z produkcji 50 jednostek towaru B. Co oznacza taka sytuacja?
Towar Ilość jednostek Koszt alternatywny
A 100 50 jednostek B
B 50 100 jednostek A
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt alternatywny to wartość tego, z czego rezygnujemy, wybierając daną opcję. Jeśli firma wytwarza 100 sztuk A kosztem niewyprodukowania 50 sztuk B, to "utracone" 50 sztuk B jest kosztem alternatywnym decyzji o produkcji A (i analogicznie w drugą stronę).

Pełne wyjaśnienie:

Koszt alternatywny opisuje, co trzeba poświęcić, aby zrealizować dany wybór przy ograniczonych zasobach (np. czas pracy, maszyny, surowce). Nie jest to koniecznie wydatek pieniężny, tylko utracona możliwość wytworzenia czegoś innego.

W przedstawionej relacji firma może wyprodukować 100 jednostek A kosztem rezygnacji z 50 jednostek B. Oznacza to, że przy danym ograniczeniu zasobów, zwiększenie produkcji A wiąże się z tym, że B nie powstanie w tej wielkości. Zatem 50 jednostek B jest kosztem alternatywnym wytworzenia 100 jednostek A. Analogicznie, gdy firma decyduje się na 50 jednostek B, rezygnuje z 100 jednostek A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Firma nie powinna produkować…" – to ocena i rekomendacja, a pytanie dotyczy znaczenia sytuacji (interpretacji pojęcia), nie tego, co "powinna" zrobić firma.
  • "Firma powinna produkować tylko A…" – z danych wynika jedynie kompromis (trade-off), a nie automatyczny wniosek o opłacalności. Do decyzji potrzebne byłyby dodatkowe informacje, np. ceny, marże, popyt.
  • "Firma powinna produkować tylko B…" – identyczny błąd jak wyżej: sama informacja o koszcie alternatywnym nie przesądza, że należy produkować wyłącznie B.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "kosztem rezygnacji z…", to najczęściej pytanie prowadzi do definicji kosztu alternatywnego: ile tracimy, wybierając jedną opcję zamiast drugiej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszt alternatywny to wartość najlepszej utraconej alternatywy, z której rezygnujesz, wybierając dane działanie. W praktyce oznacza: "co tracę, gdy robię X zamiast Y", np. ile sztuk drugiego dobra nie powstanie przy produkcji pierwszego.
Oznacza to, że przy ograniczonych zasobach (np. mocy produkcyjnej) wytworzenie 100 jednostek A wymusza rezygnację z wytworzenia 50 jednostek B. Te 50 jednostek B jest kosztem alternatywnym decyzji o produkcji A.
Nie. Koszt alternatywny nie musi być wydatkiem w złotych. Często jest wyrażany w utraconej ilości innego dobra, utraconym czasie lub utraconym przychodzie. To miara tego, co poświęcamy, a nie tylko tego, co płacimy.
Z relacji wynika, że 100 A "kosztuje" 50 B, więc 1 A odpowiada 0,5 B (50/100). To sposób wyrażenia kosztu alternatywnego jednostkowo. Analogicznie 1 B odpowiada 2 A (100/50), jeśli przeliczasz w drugą stronę.
Bo do decyzji potrzebujesz także informacji o korzyściach: cenach, marżach, popycie i strategii. Koszt alternatywny pokazuje kompromis, ale nie mówi, która opcja daje większy zysk. Bez danych o przychodach rekomendacja "produkuj tylko A/B" byłaby nieuzasadniona.
Typowe błędy to: mylenie kosztu alternatywnego z kosztem pieniężnym, wybieranie odpowiedzi "normatywnej" (co firma powinna zrobić) zamiast definicji oraz nieuwzględnianie kierunku porównania (A kosztem B vs B kosztem A).
To np. utracona możliwość wykonania innego zadania. Jeśli poświęcasz godzinę na przygotowanie raportu, kosztem alternatywnym może być niewykonana w tym czasie obsługa korespondencji lub telefonów. Pomaga to ustalać priorytety i planować pracę.
Sygnały to zwroty typu: "kosztem rezygnacji z…", "zamiast…", "trzeba poświęcić…", "nie można jednocześnie…". Zwykle opisują ograniczone zasoby i konieczność wyboru między dwiema opcjami.
Tak. Zawsze wybierasz jedną opcję spośród wielu, a koszt alternatywny to wartość najlepszej odrzuconej alternatywy. W zadaniach egzaminacyjnych często upraszcza się problem do dwóch dóbr, ale zasada działa również dla wielu możliwości.
Najpierw streść własnymi słowami, co znaczy relacja w tabeli (co jest "utracone"). Potem wybierz odpowiedź, która mówi o utracie alternatywy, a nie o zaleceniu. Jeśli odpowiedzi różnią się stylem (definicja vs porada), skup się na tym, czego dokładnie wymaga pytanie.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że koszt alternatywny to wartość tego, z czego rezygnujemy, wybierając daną opcję.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Koszt alternatywny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_alternatywny (dostęp: 2026-02-26)
  • Khan Academy (pl): "Koszt alternatywny" – https://pl.khanacademy.org/economics-finance-domain/microeconomics/basic-economic-concepts/opportunity-cost-tutorial (dostęp: 2026-02-26)
  • OpenStax: Principles of Economics 3e, Chapter 2 "Choice in a World of Scarcity" (opportunity cost) – https://openstax.org/details/books/principles-economics-3e (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podstawy mikroekonomii (rozdziały o kosztach alternatywnych i granicy możliwości produkcyjnych)
  • Materiały dydaktyczne o podejmowaniu decyzji i alokacji zasobów w przedsiębiorstwie
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i prostych zależności A–B (zadania problemowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego