KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2016

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie czynnika transportującego materiał i środowiska sedymentacji. Jeżeli materiał był transportowany przez rzekę i następnie został osadzony (zdeponowany) w korycie, na terasie, w równinie zalewowej lub w stożkach napływowych związanych z ciekami, mówimy o osadach i złożach aluwialnych (fluwialnych). Dla aluwiów typowe są procesy rzeczne: erozja, transport wleczenia i unoszenia, sortowanie ziarnowe oraz akumulacja w strefach spadku energii przepływu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

• Eluwialnymi – eluwium powstaje in situ, czyli w miejscu wietrzenia i rozkładu skały macierzystej, bez istotnego transportu przez czynnik zewnętrzny. To osady "miejscowe", a nie typowo transportowane przez rzekę.
• Deluwialnymi – deluwium wiąże się z przemieszczaniem materiału po stoku, zwykle przez spływ powierzchniowy, zmyw i procesy stokowe. Czynnik dominujący to grawitacja i woda opadowa na stoku, a nie transport korytowy rzeki.
• Koluwialnymi – koluwium to osady stokowe nagromadzone u podnóża stoku (np. w wyniku obrywów, osuwisk, spełzywania). Mechanizm jest grawitacyjny, często słabo wysortowany, bez typowego rzecznego sortowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "transportowane przez rzekę", szukaj pojęć związanych z procesami fluwialnymi (aluwium/aluwialne). Gdy pojawia się "w miejscu wietrzenia" – eluwialne; "po stoku" – deluwialne/koluwialne (w zależności od mechanizmu stokowego).