W komunikacji zakłócenia (często nazywane barierami lub "szumami") można porządkować według miejsca ich powstawania. W takim ujęciu wyróżnia się m.in. czynniki wewnętrzne (związane ze stanem nadawcy lub odbiorcy) oraz zewnętrzne (pochodzące z otoczenia, kanału przekazu, warunków fizycznych).
Odpowiedź "wewnętrznym." jest właściwa, ponieważ zmęczenie dotyczy funkcjonowania człowieka: wpływa na koncentrację, pamięć roboczą, cierpliwość, zdolność rozumienia dłuższych wypowiedzi i kontrolę emocji. W praktyce terapeuty zajęciowego może to powodować, że pacjent szybciej "gubi wątek", błędnie interpretuje instrukcje albo ma trudność w formułowaniu odpowiedzi.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "zewnętrznym." – czynniki zewnętrzne to te, które działają spoza osoby (np. hałas, zła akustyka, przerwy w rozmowie, nieczytelny komunikat). Zmęczenie nie jest elementem otoczenia, tylko stanem uczestnika rozmowy.
- "kulturowym." – zakłócenia kulturowe wynikają z różnic norm, wartości, kodów językowych i znaczeń (np. inne rozumienie gestów, odmienny styl komunikacji). Zmęczenie nie jest różnicą kulturową.
- "społecznym." – czynniki społeczne dotyczą relacji i układu ról (np. dystans władzy, presja grupy, stereotypy). Choć sytuacja społeczna może nasilać zmęczenie, samo zmęczenie pozostaje stanem wewnętrznym.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się stany organizmu i psychiki (zmęczenie, stres, lęk, ból, głód), najczęściej klasyfikuje się je jako zakłócenia wewnętrzne. Gdy mowa o bodźcach z otoczenia (hałas, temperatura, oświetlenie) – jako zewnętrzne.
