KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 30.
Zmianą patologiczną twardych tkanek zęba powstającą na skutek zginania korony zęba pod wpływem obciążeń zgryzowych działających ekscentrycznie do długiej osi zęba jest ubytek
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ubytek abfrakcyjny wiąże się z działaniem sił okluzyjnych poza długą osią zęba, co powoduje zginanie korony i koncentrację naprężeń (często w okolicy przyszyjkowej). Atrycja dotyczy starcia w kontakcie ząb–ząb, abrazja to ścieranie mechaniczne (np. szczotkowaniem), a erozja ma podłoże chemiczne (kwasy).

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu wskazuje na zmianę powstającą w mechanizmie zginania korony zęba pod wpływem obciążeń zgryzowych działających ekscentrycznie (czyli poza długą osią zęba). Taki mechanizm prowadzi do koncentracji naprężeń w twardych tkankach i jest typowy dla ubytku abfrakcyjnego (zaliczanego do niepróchnicowych ubytków przyszyjkowych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu mechanizmu:

  • "atrycyjny" – atrycja to starcie wynikające głównie z kontaktu ząb–ząb (np. na powierzchniach zwarciowych i siecznych), a nie ubytek wynikający z ugięcia korony od sił bocznych.
  • "abrazyjny" – abrazja ma charakter mechanicznego ścierania przez czynnik zewnętrzny (np. nieprawidłowa technika szczotkowania, twarda szczoteczka, pasty silnie ścierne, nawyki z udziałem przedmiotów). W opisie nie ma czynnika ścierającego, jest natomiast informacja o ugięciu korony od obciążeń okluzyjnych.
  • "erozyjny" – erozja ma podłoże chemiczne (działanie kwasów pochodzenia pokarmowego lub wewnętrznego). Mechanizm chemiczny nie odpowiada zjawisku zginania korony pod wpływem sił zgryzowych.

W praktyce klinicznej rozróżnienie tych pojęć jest ważne, bo sugeruje inne działania profilaktyczne: przy podejrzeniu abfrakcji większy nacisk kładzie się na analizę przeciążeń zgryzowych i parafunkcji, przy abrazji na technikę higieny i dobór środków, a przy erozji na czynniki dietetyczne i medyczne związane z kwasami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubytek abfrakcyjny to niepróchnicowa utrata tkanek zęba łączona z koncentracją naprężeń od sił zgryzowych działających poza długą osią zęba. Mechanizm wiąże się z ugięciem (zginaniem) korony i mikropęknięciami w okolicy przyszyjkowej.
Kluczowy jest mechanizm. Abfrakcja: siły zgryzowe, przeciążenia, działanie ekscentryczne i zginanie korony. Abrazja: ścieranie przez czynnik zewnętrzny (np. szczotkowanie, twarde pasty, nawyki). W opisie szukaj słów o okluzji vs tarciu zewnętrznym.
Wzmianka o długiej osi zęba sugeruje, że siły nie są przenoszone osiowo, tylko bocznie/ekscentrycznie. Taki kierunek obciążenia sprzyja ugięciu korony i koncentracji naprężeń w twardych tkankach. To właśnie ten element opisu najmocniej wskazuje na abfrakcję.
Atrycja to starcie twardych tkanek zęba wynikające z kontaktu ząb–ząb, typowo na powierzchniach zwarciowych i siecznych. Często nasila się przy parafunkcjach (np. zaciskaniu) i może prowadzić do spłaszczenia guzków, ale nie opisuje mechanizmu ubytku zginaniowego korony.
O erozji mówimy, gdy dominującą przyczyną utraty szkliwa i zębiny jest działanie kwasów (pochodzenie zewnętrzne: dieta, napoje; lub wewnętrzne: refluks, wymioty). W opisach erozji zwykle pojawiają się słowa o kwasach, rozpuszczaniu i "chemicznym" niszczeniu powierzchni.
Nie musi występować zawsze, ale bruksizm i inne przeciążenia okluzyjne mogą zwiększać ryzyko zmian związanych z niekorzystnym rozkładem sił. Na egzaminie ważne jest skojarzenie: jeśli opis podkreśla siły zgryzowe działające bocznie i zginanie korony, to pasuje do abfrakcji.
Najczęstsze pomyłki to wybór "abrazji" tylko dlatego, że ubytki przyszyjkowe kojarzą się ze szczotkowaniem, oraz mylenie terminów przez podobne brzmienie. Błąd robi też pomijanie słów o kierunku sił (ekscentrycznie do osi), które są rozstrzygające.
Wiedza pomaga w edukacji pacjenta i wstępnej ocenie przyczyn ubytków niepróchnicowych: czy dominują przeciążenia zgryzowe, czynniki chemiczne czy ścieranie podczas higieny. Ułatwia też formułowanie zaleceń dotyczących techniki szczotkowania i zgłaszanie lekarzowi podejrzenia problemów okluzyjnych.
Szukaj sformułowań: "zginanie korony", "obciążenia zgryzowe", "działające ekscentrycznie", "do długiej osi zęba". Taki zestaw wskazuje na mechanikę przeciążeń i naprężeń, a nie na ścieranie szczoteczką czy działanie kwasów, co od razu naprowadza na abfrakcję.
Najlepiej skojarzeniami mechanizmu: atrycja = ząb–ząb, abrazja = czynnik zewnętrzny (szczotka/przedmiot), erozja = kwasy, abfrakcja = siły zgryzowe boczne i zginanie. W notatkach dopisuj po 1–2 typowe hasła do każdego terminu i ćwicz na krótkich opisach klinicznych.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ubytek abfrakcyjny wiąże się z działaniem sił okluzyjnych poza długą osią zęba, co powoduje zginanie korony i koncentrację naprężeń (często w okolicy przyszyjkowej).

Źródła:

  • StatPearls (NCBI Bookshelf): "Abfraction Lesions" – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie w obrębie NCBI Bookshelf), dostęp 02.03.2026
  • MSD Manual Professional Edition: strona dotycząca tooth wear (attrition/abrasion/erosion oraz wzmianki klasyfikacyjne) – https://www.msdmanuals.com/professional/ , dostęp 02.03.2026
  • Wikipedia (pl): "Abfrakcja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Abfrakcja , dostęp 02.03.2026

Materiały:

  • Podręczniki z profilaktyki i chorób twardych tkanek zęba (rozdziały: ubytki niepróchnicowe, starcia zębów)
  • Artykuły przeglądowe o niepróchnicowych ubytkach przyszyjkowych i roli przeciążeń okluzyjnych
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki różnicowej: atrycja/abrazja/erozja/abfrakcja

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego