KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 27.
Zmianą patologiczną twardych tkanek zęba spowodowaną przez nawykowe otwieranie spinek do włosów za pomocą zębów jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwieranie spinek do włosów zębami powoduje mechaniczne ścieranie szkliwa i zębiny przez czynnik zewnętrzny, czyli abrazję. Atrycja dotyczy starcia w kontakcie ząb–ząb (np. bruksizm). Resorpcja to utrata tkanek na drodze procesów biologicznych, a nie ścierania.

Pełne wyjaśnienie:

Abrazja to niepróchnicowe, patologiczne starcie twardych tkanek zęba spowodowane działaniem czynnika zewnętrznego, zwykle mechanicznego. Typowe przykłady to: nawykowe nagryzanie długopisów, trzymanie przedmiotów zębami, nieprawidłowe używanie nici/wykałaczek, a także używanie zębów jako "narzędzia" (np. do otwierania spinek/elementów metalowych). Taki mechanizm dokładnie opisuje sytuację z pytania, więc poprawną odpowiedzią jest abrazja.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Atrycja odnosi się do starcia wynikającego głównie z kontaktu ząb–ząb, np. podczas żucia lub w parafunkcjach (zgrzytanie, zaciskanie). W pytaniu źródłem urazu nie jest kontakt z drugim zębem, tylko metalowa spinka, więc mechanizm nie pasuje.
  • Resorpcja jest procesem biologicznym prowadzącym do utraty tkanek (np. korzenia) w przebiegu reakcji organizmu, a nie skutkiem mechanicznego "ścierania" przez przedmiot. To inna grupa zjawisk i inne postępowanie diagnostyczne.
  • Demastykacja nie opisuje typowego ubytku twardych tkanek powstającego przez zewnętrzne tarcie przedmiotem. W kontekście klinicznym zużycia zębów i ubytków niepróchnicowych kluczowe jest rozróżnienie: czynnik zewnętrzny (abrazja) vs kontakt ząb–ząb (atrycja) vs procesy chemiczne/biologiczne (np. erozja/resorpcja).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "otwieranie", "odgryzanie", "trzymanie" lub "nagryzanie" przedmiotu (spinka, igła, długopis) — najpierw rozważ abrazję. Gdy mowa o zgrzytaniu i zaciskaniu — rozważ atrycję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Abrazja to mechaniczne starcie szkliwa i zębiny spowodowane czynnikiem zewnętrznym (np. przedmiotem). Powstaje, gdy zęby są używane do innych czynności niż żucie lub gdy działają na nie twarde elementy, które "ścierają" powierzchnię zęba.
Bo spinka jest zewnętrznym, zwykle twardym obiektem. Powtarzalne podważanie i tarcie metalu o szkliwo działa jak materiał ścierny, prowadząc do ubytku tkanek. Mechanizm nie polega na tarciu ząb–ząb, tylko na urazie mechanicznym od przedmiotu.
Abrazja = starcie przez czynnik zewnętrzny (przedmiot, nieprawidłowe nawyki, czasem technika szczotkowania).
Atrycja = starcie w kontakcie ząb–ząb, typowo nasilone w bruksizmie lub przy zaburzeniach zwarcia.
Tak. W bruksizmie dochodzi do długotrwałego zaciskania i zgrzytania, czyli intensywnego kontaktu ząb–ząb. To sprzyja atrycji (starciu kontaktowemu). W wywiadzie warto pytać o bóle mięśni żucia, trzaski w stawach i poranne napięcie.
Resorpcja to biologiczny proces utraty tkanek (np. korzenia zęba) związany z aktywnością komórek i reakcją organizmu. Nie jest skutkiem tarcia lub "piłowania" powierzchni. Dlatego nie pasuje do sytuacji, gdzie ubytek powoduje nawyk mechaniczny.
Najczęstsze to nagryzanie paznokci, długopisów, spinek, otwieranie opakowań zębami, przytrzymywanie przedmiotów w jamie ustnej oraz nieprawidłowe używanie przyborów higienicznych. Kluczowy element to powtarzalny czynnik zewnętrzny działający mechanicznie.
Pomaga ocena lokalizacji i kształtu ubytku oraz wywiad o nawykach. Abrazja bywa związana z określonym miejscem działania bodźca (np. krawędzie sieczne, powierzchnie przedsionkowe). Istotne jest też różnicowanie z atrycją i erozją oraz dokumentowanie zmian.
Podstawą jest eliminacja nawyku (np. nieużywanie zębów do otwierania przedmiotów) i edukacja o konsekwencjach. Dodatkowo omawia się ochronę tkanek (delikatne szczotkowanie, dobór pasty), kontrolę postępu zmian oraz konieczność konsultacji lekarskiej przy dolegliwościach.
Bo wiele pojęć dotyczy "utraty tkanek", ale z różnych przyczyn. Na egzaminie zwykle decyduje mechanizm: zewnętrzne tarcie (abrazja), kontakt ząb–ząb (atrycja), proces chemiczny (erozja) lub biologiczny (resorpcja). To pozwala szybko wybrać właściwą odpowiedź.
Ucz się w parach pojęć: abrazja–atrycja–erozja–resorpcja i zawsze dopasowuj je do przyczyny w treści zadania. Twórz własne przykłady nawyków pacjentów i ćwicz rozpoznawanie "czynnika zewnętrznego" vs "ząb–ząb". To najczęstszy schemat pytań.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Otwieranie spinek do włosów zębami powoduje mechaniczne ścieranie szkliwa i zębiny przez czynnik zewnętrzny, czyli abrazję."

Źródła:

  • MSD Manual Professional Edition: "Tooth Wear" (definicje abrasion/attrition) https://www.msdmanuals.com/professional/dental-disorders/symptoms-of-dental-and-oral-disorders/tooth-wear - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (EN): "Abrasion (dentistry)" https://en.wikipedia.org/wiki/Abrasion_(dentistry) - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (EN): "Attrition (dental)" https://en.wikipedia.org/wiki/Attrition_(dental) - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu stomatologii zachowawczej: rozdziały o ubytkach niepróchnicowych i starciu zębów
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla kierunku higienistka stomatologiczna: dział o abrazji/atrycji/erozji
  • Artykuły przeglądowe o tooth wear (zużyciu zębów): mechanizmy i diagnostyka różnicowa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego