KWALIFIKACJA MTL3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 29.
Zmieniono grubość blachy na wytłoczki z 1,5 mm na 1 mm. Określ na podstawie wykresu, o ile będzie mniejsza maksymalna siła niezbędna do wykonania wytłoczek.
Ilustracja przedstawia wykres siły wyciskania w funkcji czasu, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnicę maksymalnej siły wyznacza się przez odczyt z wykresu wartości dla grubości 1,5 mm oraz 1,0 mm, a następnie obliczenie ich różnicy.
Poprawna jest odpowiedź "O 25 kN", bo tylko ta wartość i jednostka odpowiadają spadkowi siły odczytanemu z wykresu; warianty w N mają zły rząd wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na porównaniu maksymalnej siły potrzebnej do wykonania wytłoczek po zmianie grubości blachy z 1,5 mm na 1,0 mm. Kluczowe jest, że wynik ma być określony na podstawie wykresu, czyli należy wykonać dwa odczyty i jedno proste przeliczenie.

Tok postępowania jest następujący:

  • odczytaj z wykresu maksymalną siłę dla grubości 1,5 mm (wartość maksymalną przypisaną tej grubości),
  • odczytaj z wykresu maksymalną siłę dla grubości 1,0 mm,
  • oblicz różnicę: siła(1,5 mm) − siła(1,0 mm); otrzymasz, o ile siła będzie mniejsza po zmniejszeniu grubości.

Odpowiedź "O 25 kN" jest poprawna, ponieważ odpowiada różnicy między dwiema wartościami odczytanymi z wykresu oraz zachowuje właściwą jednostkę stosowaną w technice pras (kiloniutony).

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • "O 15 N" oraz "O 25 N" – błąd jednostki i rzędu wielkości. Niuton jest jednostką podstawową, ale w zadaniach dotyczących sił prasowych wartości zwykle podaje się w kN; wybór N oznacza pomylenie skali (np. nieuwagę na osi lub ignorowanie przedrostka kilo).
  • "O 15 kN" – prawidłowa jednostka, ale niezgodna z różnicą odczytaną z wykresu; taki wybór często wynika z niedokładnego odczytu punktu na wykresie, odczytu z niewłaściwej krzywej lub pomylenia wartości maksymalnej z inną charakterystyczną wartością.

Wskazówka na egzamin: przed zaznaczeniem odpowiedzi zawsze sprawdź opis osi i jednostki oraz upewnij się, że porównujesz te same wielkości (maksimum dla 1,5 mm i maksimum dla 1,0 mm), a nie np. wartości chwilowe lub z innego zakresu wykresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw znajdź na osi grubości wartość (np. 1,5 mm), następnie odczytaj odpowiadającą jej wartość siły z osi pionowej. "Maksymalna siła" to najwyższa wartość dla tej grubości (np. wierzchołek krzywej lub punkt maksymalny wskazany na wykresie).
Bo 1 kN = 1000 N, więc pomylenie jednostek zmienia wynik o trzy rzędy wielkości. W technice pras i tłoczenia siły często podaje się w kN, dlatego odpowiedzi w N zwykle wskazują na błąd odczytu skali albo przeoczenie przedrostka "k".
To pytanie o różnicę między dwiema wartościami: siłą dla 1,5 mm i siłą dla 1,0 mm. Nie chodzi o procent ani o nową siłę, tylko o spadek: siła(1,5 mm) minus siła(1,0 mm) w tej samej jednostce.
Najczęściej: odczyt z niewłaściwej osi lub podziałki, pomylenie punktu 1,0 mm z 1,5 mm, oraz brak kontroli jednostek. Błąd pojawia się też, gdy ktoś odczytuje wartość chwilową zamiast maksymalnej i odejmuje liczby z różnych fragmentów krzywej.
Cieńsza blacha stawia mniejszy opór odkształceniu plastycznemu, więc do uzyskania kształtu wytłoczki potrzeba mniejszego obciążenia narzędzia i prasy. W praktyce zależność nie zawsze jest idealnie liniowa, dlatego w zadaniu korzysta się z wykresu.
Gdy pytanie dotyczy "o ile", "różnicy", "spadku" lub "wzrostu", zwykle trzeba wykonać działanie na odczytanych danych (najczęściej odejmowanie). Gdy pytanie brzmi "jaka jest wartość", zwykle wystarczy pojedynczy odczyt bez obliczeń.
Sprawdź legendę i opis osi/krzywej. Jeśli wykres ma charakterystykę z wyraźnym maksimum (szczytem) albo opis "Fmax", to szukasz wartości najwyższej. Średnia bywa oznaczana inaczej i rzadziej jest przedstawiana jako pojedynczy "szczyt" na wykresie.
Nie w sposób pewny. Sama zmiana grubości sugeruje spadek siły, ale konkretna liczba zależy od danych z wykresu (np. materiału, warunków procesu, charakterystyki narzędzia). Dlatego na egzaminie trzeba oprzeć się na odczycie z załączonej charakterystyki.
Ułatwia dobór prasy i ustawień, ocenę ryzyka przeciążenia oraz kontrolę bezpieczeństwa procesu. Jeśli siła maksymalna przekracza możliwości maszyny lub narzędzia, rośnie ryzyko awarii, uszkodzeń wykrojnika i problemów jakościowych wytłoczek.
Ćwicz: odczyt skali, rozpoznawanie osi i jednostek, oraz proste działania (różnice, porównania). Warto rozwiązywać zadania z charakterystyk pras i wykresów technologicznych, bo egzamin często sprawdza właśnie umiejętność interpretacji danych, nie tylko teorię.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tłoczenie" – opis procesu obróbki plastycznej blach, https://pl.wikipedia.org/wiki/T%C5%82oczenie (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Niuton" – jednostka siły i przeliczenia z kN na N, https://pl.wikipedia.org/wiki/Niuton (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Prasa (maszyna)" – kontekst sił w prasach i zastosowania przemysłowe, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_(maszyna) (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przeróbki plastycznej blach (tłoczenie, wytłaczanie) – rozdział o siłach procesu
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów i charakterystyk maszyn (prasy) w technologii tłoczenia
  • Karty katalogowe pras i narzędzi tłocznych – parametry sił i ograniczenia eksploatacyjne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego