W zadaniach z kontroli robót zbrojarskich kluczowe jest rozróżnienie dwóch kroków: wyznaczenie odchyłki oraz ocena zgodności z tolerancją.
1) Wyznaczenie odchyłki
Wysokość projektowa wynosi 3 m, czyli 3 000 mm. Dla każdej zmierzonej wartości oblicza się różnicę: (wartość zmierzona − 3 000 mm). Wynik ujemny oznacza element za niski, dodatni oznacza za wysoki.
2) Porównanie z tabelą dopuszczalnych odchyleń
Nie wystarczy wybrać wartości "najbliższej" 3 000 mm. Trzeba sprawdzić, czy dana odchyłka mieści się w przedziale dopuszczalnym podanym w tabeli dla wymiaru nominalnego 3 m. Tolerancje w praktyce mogą być różne dla odchyłek "w plus" i "w minus", dlatego zawsze należy odczytać właściwy wiersz/kolumnę tabeli i odnieść do niego znak oraz wartość odchyłki.
W tym pytaniu poprawna jest odpowiedź 2 985 mm, ponieważ po przeliczeniu na odchyłkę względem 3 000 mm i porównaniu z zakresem dopuszczalnym z tabeli okazuje się, że ta wartość wykracza poza tolerancję, a pozostałe mieszczą się w granicach.
Dlaczego pozostałe propozycje nie są wyborem?
- 2 995 mm daje niewielką odchyłkę ujemną; w zestawie tolerancji z tabeli ta odchyłka pozostaje dopuszczalna.
- 3 005 mm to niewielka odchyłka dodatnia; po odniesieniu do tabeli nie przekracza limitu.
- 3 010 mm jest większą odchyłką dodatnią niż 3 005 mm, ale nadal mieści się w dopuszczalnym zakresie wskazanym w tabeli.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze sprowadź wszystko do jednej jednostki (tu: mm), następnie policz odchyłkę i dopiero wtedy sprawdzaj zgodność z tabelą. Unikniesz błędu "wybieram najbliższą wartość", który bywa mylący, gdy tolerancje nie są symetryczne.
