Pierwsza ocena poszkodowanego ma jeden główny cel: jak najszybciej wykryć stan bezpośredniego zagrożenia życia i uruchomić właściwe działania. W praktyce oznacza to postępowanie według schematu DR ABC, w którym czynności są ułożone hierarchicznie.
Najważniejszym krokiem na początku jest sprawdzenie przytomności (reakcji). Wykonuje się to metodą "potrząśnij i zawołaj": delikatnie potrząsa się za barki i głośno pyta, czy poszkodowany słyszy. Jeśli poszkodowany reaguje, można bezpieczniej przejść do dalszej oceny, zadawania pytań i badania. Jeśli brak reakcji, traktuje się osobę jako nieprzytomną i priorytetem staje się szybkie wezwanie pomocy oraz dalsza ocena funkcji życiowych zgodnie z algorytmem.
- "Sprawdź, czy poszkodowany jest przytomny." – jest poprawne, bo stanowi punkt decyzyjny dla kolejnych działań i pozwala natychmiast rozpoznać sytuację wymagającą pilnej interwencji.
- "Zbadaj poszkodowanego pod kątem obrażeń." – to typowy element oceny wtórnej; wykonywanie go zbyt wcześnie może opóźnić rozpoznanie nieprzytomności i problemów z drożnością dróg oddechowych.
- "Sprawdź puls poszkodowanego." – pomiar tętna bywa trudniejszy i bardziej czasochłonny, a na etapie pierwszej oceny ważniejsze jest ustalenie reakcji i dalsze kroki algorytmu; skupienie się od razu na tętnie może spowodować błędną kolejność działań.
- "Zadaj poszkodowanemu pytania dotyczące jego samopoczucia." – wywiad ma sens dopiero, gdy poszkodowany jest przytomny i reaguje; przy braku reakcji pytania nie dostarczą informacji i mogą opóźnić właściwe postępowanie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "przytomność/reakcja", a pytanie dotyczy "pierwszej oceny", zwykle jest to priorytet, bo determinuje resztę algorytmu i bezpieczeństwo poszkodowanego.
