KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 34.
12-letniemu chłopcu z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, mającemu problemy z nawiązywaniem kontaktów społecznych, asystent powinien zaproponować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej adekwatne są "zajęcia grupowe z rówieśnikami", ponieważ trudności dotyczą nawiązywania kontaktów społecznych, a więc potrzebny jest bezpieczny trening interakcji w naturalnej grupie. Aktywności indywidualne (spacer, muzyka, czytanie) mogą wyciszać lub rozwijać zainteresowania, ale słabiej ćwiczą relacje.

Pełne wyjaśnienie:

U dziecka z lekką niepełnosprawnością intelektualną trudności w nawiązywaniu kontaktów społecznych zwykle wymagają wsparcia, które realnie uruchamia interakcje i pozwala ćwiczyć je w warunkach możliwie zbliżonych do codzienności (szkoła, podwórko, zajęcia pozaszkolne). Dlatego odpowiedź "zajęcia grupowe z rówieśnikami" jest właściwa: stwarza okazję do rozmowy, współpracy, dzielenia się zasadami, negocjowania i uczenia się norm społecznych.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo nie odpowiadają głównemu celowi (kontakty społeczne):

  • "spacery i słuchanie muzyki" – mogą poprawiać nastrój, redukować napięcie i regulować emocje, ale nie są ukierunkowane na ćwiczenie relacji z rówieśnikami; często pozostają aktywnością samotną lub w duecie z opiekunem.
  • "wspólne czytanie książek i czasopism" – wspiera rozwój językowy i koncentrację, jednak interakcja bywa ograniczona (dziecko–dorosły) i nie zastępuje treningu funkcjonowania w grupie rówieśniczej.
  • "wycieczki do lasu z asystentem i gry komputerowe" – to aktywności atrakcyjne, ale w tej formie nadal dominują kontakt z asystentem oraz bodźce niezwiązane z budowaniem relacji; gry mogą wspierać kontakty tylko wtedy, gdy są świadomie użyte jako narzędzie do współpracy z rówieśnikami.

W praktyce asystent powinien dążyć do takich zajęć grupowych, które mają jasne zasady, przewidywalną strukturę i sprzyjają sukcesom dziecka (np. krótkie zadania zespołowe, gry kooperacyjne, koła zainteresowań). Ważne jest też stopniowanie trudności, wzmacnianie pozytywnych zachowań społecznych oraz współpraca z rodzicem i szkołą, aby ćwiczone umiejętności przenosiły się na codzienne sytuacje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umiejętności społeczne to m.in. inicjowanie rozmowy, reagowanie na innych, przestrzeganie zasad, współpraca i rozwiązywanie konfliktów. U dziecka z niepełnosprawnością intelektualną mogą rozwijać się wolniej, dlatego potrzebują częstych, bezpiecznych ćwiczeń w realnych sytuacjach.
Bo tworzą naturalne okazje do interakcji: rozmowy, wspólnej zabawy, dzielenia się rolami i uczenia się norm. W grupie rówieśniczej dziecko ćwiczy zachowania społeczne w praktyce, a nie tylko "o nich słucha". To zwiększa szansę przeniesienia efektów do szkoły i domu.
Najlepsze są aktywności z jasnymi zasadami i przewidywalną strukturą, np. koło zainteresowań, zajęcia sportowe w małej grupie, warsztaty plastyczne lub gry zespołowe z moderacją dorosłego. Kluczowe, aby dziecko miało realną rolę i możliwość współpracy z rówieśnikami.
Mogą wspierać regulację emocji i obniżać napięcie, co pośrednio ułatwia kontakty, ale same w sobie nie ćwiczą relacji z rówieśnikami. To raczej aktywności uzupełniające. Jeśli celem są kontakty społeczne, potrzebne są sytuacje wymagające interakcji w grupie.
Aktywność rozwijająca relacje wymaga kontaktu z innymi: komunikowania potrzeb, czekania na swoją kolej, współdziałania, negocjowania zasad. Aktywność "przyjemna" może być wartościowa, ale nie musi zawierać tych elementów. Na egzaminie szukaj odpowiedzi z komponentem rówieśniczym.
Może wspierać język i rozumienie komunikatów, co pomaga w relacjach, ale zwykle jest to kontakt dziecko–dorosły, mniej podobny do sytuacji wśród rówieśników. Żeby czytanie wzmacniało kompetencje społeczne, warto je łączyć z dyskusją w grupie lub pracą w parach.
Gdy są użyte celowo jako narzędzie do współpracy, np. gra kooperacyjna w parach, wspólne planowanie i komunikacja w zespole, przy jasnych zasadach i limicie czasu. Same gry (zwłaszcza samotne) często nie rozwijają relacji i mogą wzmacniać wycofanie, jeśli zastępują kontakty realne.
Asystent może pomóc dobrać bezpieczne miejsce i formę zajęć, przygotować dziecko do sytuacji społecznej (np. zasady, zwroty), towarzyszyć na początku i stopniowo ograniczać pomoc. Ważna jest współpraca z rodziną i szkołą oraz obserwacja, co ułatwia dziecku wejście w relacje.
Częsty błąd to wybór aktywności wyłącznie indywidualnych, bo są łatwiejsze organizacyjnie i "spokojniejsze". Inny błąd to stawianie dziecka od razu w zbyt trudnej sytuacji (duża grupa, hałas). Skuteczniejsze jest stopniowanie trudności i wybór zajęć z jasną strukturą.
Ucz się rozpoznawania celu interwencji: komunikacja, samodzielność, relacje, emocje. Następnie dopasuj formę wsparcia do celu. W pytaniach o trudności w kontaktach społecznych najczęściej poprawne będą działania z rówieśnikami (grupa, współpraca), a nie tylko aktywności relaksacyjne.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Najbardziej adekwatne są "zajęcia grupowe z rówieśnikami", ponieważ trudności dotyczą nawiązywania kontaktów społecznych, a więc potrzebny jest bezpieczny trening interakcji w naturalnej grupie."

Źródła:

  • WHO, International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), 2001 (koncepcja funkcjonowania i uczestnictwa jako cel wsparcia)
  • WHO, ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (ICD-11 MMS) – opis zaburzeń rozwoju intelektualnego, https://icd.who.int/ - accessed 2026-02-28
  • American Psychiatric Association, DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 2022 (obszary funkcjonowania adaptacyjnego i społecznego)

Materiały:

  • Podręczniki z pedagogiki specjalnej (rozdziały o niepełnosprawności intelektualnej i wsparciu społecznym)
  • Materiały o treningu umiejętności społecznych (TUS) dla dzieci i młodzieży
  • Publikacje o rozwoju społecznym dzieci w wieku szkolnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego