Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 5.
200 g soli poddano oczyszczaniu przez krystalizację. Otrzymano 125 g czystego produktu. Wydajność krystalizacji wyniosła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność krystalizacji oblicza się jako stosunek masy otrzymanego czystego produktu do masy surowca poddanego procesowi, pomnożony przez 100%. Tutaj: 125 g / 200 g = 0,625, czyli 62,5%. Pozostała masa to straty i/lub zanieczyszczenia.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność krystalizacji (uzysk procentowy etapu oczyszczania) informuje, jaka część masy materiału wejściowego została odzyskana w postaci czystego produktu. Najczęściej liczy się ją prosto z bilansu masowego:

wydajność [%] = (masa produktu / masa materiału poddanego procesowi) · 100%

W zadaniu podano:

  • masa soli poddanej krystalizacji: 200 g,
  • masa czystego produktu po krystalizacji: 125 g.

Podstawiamy do wzoru:

  • 125 / 200 = 0,625
  • 0,625 · 100% = 62,5%

Dlatego odpowiedź 62,5% jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 75% nie wynika z podanych danych; dawałoby to 150 g produktu z 200 g surowca, a faktycznie uzyskano 125 g.
  • 60,5% to typowa "pomyłka rachunkowa" (błędne dzielenie lub przestawienie cyfr). Poprawny iloraz 125/200 daje dokładnie 0,625.
  • 125% jest fizycznie nielogiczne w tym kontekście: nie można otrzymać więcej czystego produktu (masowo) niż wynosi masa wsadu, jeśli nie zachodzi przyrost masy z innych reagentów; krystalizacja to rozdział/oczyszczanie, a nie synteza zwiększająca masę.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wynik procentowy ma sens (dla uzysku z oczyszczania zwykle mieści się w zakresie 0–100%) oraz wykonaj szybki test: 62,5% z 200 g to 125 g, więc liczby są spójne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest wydajność krystalizacji w obliczeniach laboratoryjnych?
Wydajność krystalizacji to procentowy uzysk czystego produktu po etapie krystalizacji/rekrystalizacji. Liczy się ją zwykle jako (masa czystego produktu / masa materiału poddanego procesowi) · 100%. Pokazuje, jaka część wsadu została odzyskana po oczyszczaniu.
Jak obliczyć wydajność procentową, gdy podane są dwie masy w gramach?
Podziel masę produktu przez masę początkową (wsadu), a następnie pomnóż wynik przez 100%. Przykład: 125 g / 200 g = 0,625, czyli 62,5%. Najpierw wykonaj dzielenie, potem dopiero zamień na procenty.
Dlaczego w krystalizacji wydajność nie może przekraczać 100%?
W krystalizacji nie "wytwarza się" nowej masy, tylko rozdziela i oczyszcza substancję. Jeśli startujesz z 200 g materiału, to bez dopływu innych składników nie możesz otrzymać więcej niż 200 g czystego produktu. Wynik >100% zwykle oznacza błąd rachunkowy lub wilgoć/zanieczyszczenia.
Co oznacza, że z 200 g soli otrzymano 125 g czystego produktu?
Oznacza to, że część masy została utracona lub pozostała w roztworze macierzystym, ewentualnie stanowiły ją zanieczyszczenia usunięte podczas oczyszczania. Z bilansu masowego wynika uzysk 62,5%, a brakujące 75 g to straty procesu i/lub frakcja niekrystalizująca.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy liczeniu wydajności krystalizacji?
Najczęstsze błędy to: odwrócenie ilorazu (wsad/produkt zamiast produkt/wsad), brak mnożenia przez 100%, zaokrąglenia w złym miejscu oraz wybór "ładnie wyglądającej" odpowiedzi bez obliczeń. Pomaga szybka kontrola sensu: wynik powinien być 0–100%.
Czy wydajność krystalizacji zależy od doboru rozpuszczalnika?
Tak. Rozpuszczalnik wpływa na rozpuszczalność substancji w wysokiej i niskiej temperaturze, a więc na to, ile produktu rzeczywiście wykrystalizuje po ochłodzeniu. Zły rozpuszczalnik może dać duże straty (produkt zostaje w roztworze), a dobry zwiększa uzysk i czystość.
Kiedy zamiast krystalizacji stosuje się rekystalizację?
Rekrystalizację stosuje się głównie do oczyszczania stałych zanieczyszczonych substancji: rozpuszcza się je na gorąco i wywołuje krystalizację podczas chłodzenia. Celem jest poprawa czystości, często kosztem części uzysku, bo pewna ilość produktu pozostaje w roztworze.
Jak rozpoznać w zadaniu, która masa jest "wsadem", a która "produktem"?
"Wsad" to ilość materiału, którą poddano procesowi (np. "200 g soli poddano oczyszczaniu"). "Produkt" to ilość otrzymana po procesie (np. "otrzymano 125 g czystego produktu"). Do wydajności podstawiasz produkt/wsad, a nie odwrotnie.
Czy wydajność 62,5% oznacza, że produkt jest w 62,5% czysty?
Nie. Wydajność (uzysk) dotyczy ilości odzyskanego produktu, a nie jego czystości. Czystość opisuje, jaki procent masy produktu stanowi pożądana substancja (np. 98% m/m). W zadaniu podano "czysty produkt", więc 125 g traktuje się jako masę produktu po oczyszczeniu.
Jak szybko sprawdzić poprawność wyniku wydajności na egzaminie?
Zrób "kontrolę wsteczną": jeśli wyszło 62,5%, policz 62,5% z 200 g. 0,625 · 200 g = 125 g, czyli zgadza się z treścią. Dodatkowo oceń sens: uzysk z oczyszczania zwykle jest poniżej 100%, więc wynik powinien mieścić się w tym zakresie.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Wydajność krystalizacji oblicza się jako stosunek masy otrzymanego czystego produktu do masy surowca poddanego procesowi, pomnożony przez 100%."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wydajno%C5%9B%C4%87_reakcji – definicja wydajności procentowej (dostęp: 2026-02-27)
  • https://epodreczniki.pl/ (wyszukiwarka serwisu: hasła "wydajność procentowa", "obliczenia procentowe") – materiały edukacyjne z obliczeń procentowych (dostęp: 2026-02-27)
  • https://maturazchemii.pl/ (dział: obliczenia chemiczne / wydajność) – przykłady zadań na wydajność procentową (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw obliczeń chemicznych (procenty, wydajność)
  • Skrypty/laboratoria z technik rozdzielania i oczyszczania (krystalizacja, rekystalizacja)
  • Zadania rachunkowe z obliczeń stechiometrycznych i bilansów masy
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego