KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 26.
Ilustracja przedstawia schemat konstrukcyjny, który najprawdopodobniej dotyczy mechanizmu związanego z techniką awioniki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "prędkościomierza IAS", bo schemat pokazuje dwa króćce: jeden doprowadza ciśnienie do wnętrza puszki manometrycznej (całkowite z Pitota), a drugi ustala ciśnienie w obudowie (statyczne). Wysokościomierz i VSI korzystają zasadniczo z ciśnienia statycznego, a machometr wymaga innych zależności i kompensacji.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkościomierz IAS (Indicated Airspeed) działa na zasadzie pomiaru różnicy między ciśnieniem całkowitym (z rurki Pitota) a ciśnieniem statycznym (z otworu statycznego). Ta różnica jest w praktyce ciśnieniem dynamicznym, które rośnie wraz z prędkością lotu i powoduje odkształcenie elementu sprężystego.

Na schemacie widać typowy układ mechaniczny: puszkę manometryczną (aneroidową) oraz przekładnie/dźwignie przenoszące jej ruch na wskazówkę. Kluczowa cecha identyfikacyjna to dwa króćce przyłączeniowe i ich funkcje: jeden króciec jest połączony przewodem bezpośrednio z wnętrzem puszki (to odpowiada doprowadzeniu ciśnienia całkowitego), natomiast drugi króciec otwiera się do wnętrza obudowy przyrządu (zapewnia ciśnienie statyczne w obudowie). Taka konfiguracja jednoznacznie wskazuje na prędkościomierz IAS.

Odpowiedź "wysokościomierza" jest niepoprawna, ponieważ wysokościomierz zasadniczo wykorzystuje ciśnienie statyczne i nie potrzebuje typowego doprowadzenia ciśnienia całkowitego do puszki w postaci dwóch osobnych króćców realizujących różnicę ciśnień jak w IAS.

Odpowiedź "prędkościomierza VSI" jest niepoprawna, bo VSI (wariometr) mierzy tempo zmian ciśnienia statycznego, zwykle z elementem dławiącym (kapilarą/zwężką). Nie jest to klasyczny układ różnicowy Pitot–statyczny odpowiadający bezpośrednio za wskazanie prędkości.

Odpowiedź "machometru" jest niepoprawna, ponieważ machometr odnosi prędkość do prędkości dźwięku i w praktyce wymaga zależności uwzględniających warunki atmosferyczne; nie jest to podstawowy, prosty mechaniczny układ różnicowy dwóch ciśnień pokazany na rysunku jako typowy dla IAS.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach "z rysunku" najpierw policz króćce i ustal, gdzie prowadzą przewody (do puszki czy do obudowy). To zwykle najszybciej odróżnia IAS od przyrządów opartych tylko o ciśnienie statyczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IAS (Indicated Airspeed) to prędkość wskazywana na przyrządzie, wynikająca z pomiaru różnicy między ciśnieniem całkowitym z rurki Pitota a ciśnieniem statycznym. To podstawowe wskazanie używane do lotu, podejścia i kontroli prędkości minimalnych, ale nie uwzględnia wprost wysokości i temperatury.
Najczęściej rozpoznasz IAS po dwóch króćcach: jeden doprowadza ciśnienie całkowite do wnętrza puszki manometrycznej, a drugi doprowadza ciśnienie statyczne do obudowy przyrządu. Taki układ tworzy różnicę ciśnień, która porusza puszkę i przez przekładnie napędza wskazówkę.
Ponieważ wskazanie IAS wynika z różnicy ciśnienia całkowitego i statycznego. Samo ciśnienie statyczne nie mówi o prędkości, a samo całkowite zależy od warunków odniesienia. Dopiero ich różnica odpowiada ciśnieniu dynamicznemu, które rośnie wraz z prędkością przepływu powietrza.
IAS jest bezpośrednim wskazaniem przyrządu i zależy od instalacji oraz błędów pomiaru. TAS (True Airspeed) to prędkość rzeczywista w powietrzu, zwykle wymagająca korekt na temperaturę i gęstość. W obsłudze technicznej najpierw weryfikuje się poprawność układu Pitota/statycznego, bo to wpływa na IAS.
Wysokościomierz wskazuje wysokość na podstawie zmian ciśnienia statycznego. Typowo jest zasilany z instalacji statycznej (nie potrzebuje ciśnienia całkowitego z Pitota). Dlatego konstrukcyjnie i instalacyjnie różni się od IAS, który wykorzystuje porównanie dwóch ciśnień (całkowitego i statycznego).
VSI (wariometr) mierzy prędkość wznoszenia/opadania, czyli tempo zmian ciśnienia statycznego w czasie. Bywa mylony z IAS, bo oba są "pneumatyczne", ale działają inaczej: IAS opiera się na różnicy ciśnień Pitot–statyczne, a VSI na opóźnieniu/filtracji ciśnienia statycznego (często z dławikiem).
Machometr wskazuje liczbę Macha, czyli stosunek prędkości do prędkości dźwięku. Zależy to od warunków atmosferycznych, zwłaszcza temperatury. IAS jest prostszym wskazaniem opartym o różnicę ciśnień Pitota i statycznego. Na rysunkach egzaminacyjnych machometr zwykle wymaga dodatkowych rozwiązań, a nie prostego układu "dwa króćce i puszka".
Zatkanie Pitota zaburza doprowadzenie ciśnienia całkowitego, więc różnica ciśnień przestaje odpowiadać rzeczywistej prędkości. W zależności od tego, czy jest drożny odpływ/odwadnianie i czy port statyczny działa poprawnie, wskazania mogą "zamarznąć" lub zachowywać się nielogicznie. W praktyce to ważny trop diagnostyczny.
Zwykle nie. Takie pytania celowo sprawdzają rozumienie, które ciśnienie trafia do puszki, a które do obudowy oraz co z tego wynika dla wskazania. Sama obecność przekładni czy obudowy nie wystarcza. Najlepsza strategia to szybkie skojarzenie: dwa króćce + różnica ciśnień = IAS.
Kluczowe są: dwa króćce (dwa przyłącza pneumatyczne), puszka manometryczna oraz informacja, czy przewód wchodzi do wnętrza puszki, czy tylko do obudowy. Mechanizm dźwigni i kół zębatych jest wspólny dla wielu przyrządów, więc sam w sobie nie rozstrzyga typu przyrządu.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wysokościomierz i VSI korzystają zasadniczo z ciśnienia statycznego, a machometr wymaga innych zależności i kompensacji.

Źródła:

  • FAA, Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25), rozdział o przyrządach pitotowo-statycznych i wskaźniku prędkości (Airspeed Indicator) — wersja dostępna publicznie na stronie FAA (format PDF).
  • FAA, Aviation Maintenance Technician Handbook—Airframe (FAA-H-8083-31), część dotycząca układu pitotowo-statycznego i przyrządów ciśnieniowych — wersja dostępna publicznie na stronie FAA (format PDF).

Materiały:

  • Podręczniki/handbooki z rozdziałem o układzie pitotowo-statycznym i wskaźnikach prędkości
  • Materiały szkoleniowe z obsługi i uszkodzeń układu Pitota i portów statycznych
  • Schematy przekrojowe mechanicznych przyrządów pokładowych (IAS, VSI, wysokościomierz)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego