KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 21.
72-letni podopieczny waży 148 kilogramów i większość czasu spędza w łóżku. Która z wymienionych czynności najskuteczniej przeciwdziała wystąpieniu odleżyn?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najskuteczniejsza profilaktyka odleżyn u osoby leżącej polega na regularnym odciążaniu tkanek.
Częsta zmiana pozycji (np. co 2 godziny) ogranicza długotrwały ucisk, a zastosowanie udogodnień (materac/poduszki do pozycjonowania) dodatkowo zmniejsza nacisk, tarcie i siły ścinające.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku na tkanki (zwłaszcza nad wyniosłościami kostnymi), co prowadzi do niedokrwienia i uszkodzenia skóry oraz tkanek głębiej położonych. U osoby, która większość czasu spędza w łóżku i ma dużą masę ciała, nacisk na punkty podparcia jest większy, więc ryzyko odleżyn rośnie.

Dlatego kluczowe jest systematyczne odciążanie tych miejsc przez zmianę ułożenia ciała. Zmiana pozycji co 2 godziny jest klasycznym, powszechnie nauczanym podejściem w opiece nad osobą leżącą: skraca czas nieprzerwanego ucisku, poprawia ukrwienie i pozwala ocenić stan skóry. Dodatkowo "udogodnienia" (np. materac przeciwodleżynowy, poduszki/wałki do pozycjonowania) pomagają rozłożyć nacisk, stabilizować pozycję i ograniczać tarcie oraz siły ścinające.

Pozostałe czynności z odpowiedzi błędnych nie stanowią najskuteczniejszej profilaktyki przeciwodleżynowej. Zmiana pozycji co 4 godziny może być zbyt rzadka u osoby wysokiego ryzyka. Nacieranie pleców bywa mylone z profilaktyką, ale nie zastępuje odciążania; przy nieprawidłowej technice może nawet nasilać uszkodzenia przez tarcie. Zmiana bielizny pościelowej jest ważna dla higieny i ograniczania wilgoci, jednak sama w sobie nie eliminuje ucisku. Oklepywanie klatki piersiowej, drenaż ułożeniowy czy oklepywanie pośladków są technikami związanymi z układem oddechowym lub niewłaściwie dobranymi bodźcami i nie rozwiązują podstawowego problemu, czyli długotrwałego ucisku.

W praktyce opiekun medyczny powinien łączyć pozycjonowanie z obserwacją skóry, utrzymaniem suchości i czystości, właściwym podkładaniem poduszek oraz współpracą z pielęgniarką w doborze sprzętu i planu opieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek pod nią spowodowane głównie długotrwałym uciskiem (czasem też tarciem i siłami ścinającymi). U osoby leżącej ucisk na pięty, kość krzyżową czy biodra ogranicza ukrwienie, co prowadzi do niedotlenienia i martwicy.
W nauczaniu podstaw opieki nad chorym leżącym często przyjmuje się zmianę pozycji co ok. 2 godziny, zwłaszcza u osób wysokiego ryzyka. W praktyce częstotliwość dostosowuje się do stanu skóry, tolerancji chorego i zastosowanych pomocy (np. materaca).
Zmiana pozycji przerywa długotrwały ucisk na te same miejsca. Dzięki temu tkanki są okresowo odciążane, poprawia się ich ukrwienie, a opiekun może obejrzeć skórę i szybko zauważyć zaczerwienienie. To działanie bezpośrednio uderza w główną przyczynę odleżyn.
Najczęściej są to materace przeciwodleżynowe (np. zmiennociśnieniowe), poduszki i wałki do pozycjonowania oraz miękkie osłony na pięty. Ich celem jest lepsze rozłożenie nacisku, stabilizacja ułożenia i ograniczenie tarcia, które uszkadza naskórek.
Samo nacieranie nie jest najskuteczniejszą metodą profilaktyki, bo nie usuwa przyczyny, czyli ucisku. W dodatku intensywne pocieranie może zwiększać tarcie i podrażniać skórę. Priorytetem jest odciążanie przez pozycjonowanie oraz właściwe wsparcie powierzchniowe (materac/poduszki).
Czysta, sucha i gładko ułożona pościel zmniejsza wilgoć oraz ryzyko otarć i podrażnień. To ważny element pielęgnacji skóry, ale nie zastępuje regularnego odciążania. Profilaktyka jest skuteczna, gdy łączy higienę z pozycjonowaniem i obserwacją miejsc narażonych.
Większa masa ciała zwykle oznacza większy nacisk na punkty podparcia, a także trudniejsze samodzielne zmiany pozycji. Może też dochodzić do większego pocenia i problemów z wilgocią skóry. To wszystko sprawia, że trzeba konsekwentnie odciążać tkanki i częściej kontrolować skórę.
Oklepywanie klatki piersiowej i drenaż ułożeniowy stosuje się w celu ułatwienia odkrztuszania wydzieliny przy problemach oddechowych. Nie są to metody profilaktyki odleżyn, bo nie rozwiązują problemu ucisku na skórę. W pytaniach egzaminacyjnych mogą działać jako "zmyłka".
Najczęściej zagrożone są okolice kości krzyżowej i pośladków, pięty, biodra, kostki, łopatki oraz potylica (zależnie od ułożenia). To obszary, gdzie kość jest blisko skóry i łatwo o ucisk. Opiekun powinien je regularnie oglądać podczas zmiany pozycji.
Szukaj odpowiedzi, która bezpośrednio zmniejsza ucisk: regularne pozycjonowanie, odciążanie i właściwe pomoce (materac, poduszki). Odpowiedzi o oklepywaniu czy samych zabiegach higienicznych są zwykle dodatkiem, ale rzadko "najskuteczniejszym" działaniem. Zwracaj uwagę na słowo "najskuteczniej".
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition
  • NICE (National Institute for Health and Care Excellence): Pressure ulcers: prevention and management (Clinical guideline CG179), 2014

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pielęgnowania chorego leżącego (profilaktyka odleżyn, pielęgnacja skóry)
  • Materiały szkoleniowe placówek opiekuńczych dotyczące pozycjonowania i transferu
  • Algorytmy oceny ryzyka odleżyn (np. skale ryzyka) omawiane na zajęciach zawodowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego