KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 30.
80-letni mężczyzna z niedowładem połowiczym lewostronnym, z powodu udaru mózgu porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Aby pomóc podopiecznemu bezpiecznie przemieścić się z łóżka na wózek, asystent powinien kolejno:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw stabilizuje się wózek (zablokowanie kół), aby nie odjechał w trakcie przesiadania. Następnie usuwa się przeszkody (podniesienie podnóżków), chroni kończynę niedowładną przed urazem i wykonuje transfer z asekuracją w pasie oraz obrotem w stronę wózka. Pozostałe sekwencje pomijają stabilizację lub zwiększają ryzyko pociągania za ręce.

Pełne wyjaśnienie:

W transferze osoby po udarze z niedowładem połowiczym kluczowe są dwa cele: bezpieczeństwo podopiecznego (zapobieganie upadkowi i urazom) oraz bezpieczeństwo asystenta (zapobieganie przeciążeniom). Dlatego liczy się prawidłowa kolejność czynności.

Poprawna sekwencja zaczyna się od zablokowania kół wózka. To podstawowy warunek stabilności podczas przesiadania. Jeżeli wózek może się poruszyć, nawet prawidłowy chwyt i technika obrotu nie zapewnią bezpieczeństwa.

Kolejny krok to podniesienie płyt podnóżków (odsunięcie elementów, o które można zahaczyć stopą lub golenią). W praktyce podnóżki w wielu wózkach znajdują się z przodu i przy transferze "bokiem" stanowią przeszkodę. Usunięcie przeszkód przed ruchem zmniejsza ryzyko potknięcia i niekontrolowanego obrotu tułowia.

Następnie ważne jest zabezpieczenie lewej ręki (kończyny po stronie niedowładnej) przed przygnieceniem lub zakleszczeniem między łóżkiem a wózkiem. Osoba z niedowładem może nie kontrolować położenia kończyny i nie zareagować bólem lub nie zdążyć jej cofnąć.

Właściwy chwyt to asekuracja w pasie/biodrach (chwyt w pasie), a potem obrót w stronę wózka. Taki sposób prowadzenia ruchu jest stabilniejszy niż trzymanie za ręce, bo pozwala kontrolować środek ciężkości tułowia i zmniejsza ryzyko urazu stawu barkowego podopiecznego.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • Wariant z opuszczeniem podnóżków i "postawieniem przed wózkiem" zwiększa ryzyko zahaczenia, a w przypadku niedowładu może być też nierealistyczny funkcjonalnie (osoba może nie utrzymać stabilnego stania).
  • Wariant z odblokowaniem kół jest sprzeczny z zasadą stabilizacji sprzętu przed transferem.
  • Warianty z podtrzymywaniem za ręce sprzyjają niekontrolowanemu pociągnięciu i mogą prowokować ból/uraz barku oraz utratę równowagi.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: stabilizuj sprzęt → usuń przeszkody → chroń stronę niedowładną → asekuruj tułów i wykonaj obrót.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustaw wózek jak najbliżej łóżka, zwykle pod lekkim kątem, aby skrócić drogę obrotu. Najpierw zablokuj koła (hamulce), usuń przeszkody (np. podnóżki) i dopiero potem rozpocznij przesiadanie. Zawsze dopasuj ustawienie do silniejszej strony podopiecznego.
Zablokowanie kół zapobiega odjechaniu wózka w chwili, gdy ciężar ciała przechodzi z łóżka na siedzisko. Nawet niewielki ruch wózka może spowodować utratę równowagi i upadek. To podstawowy element przygotowania sprzętu do transferu.
W typowym transferze podnóżki podnosi się lub odsuwa, aby nie zahaczyć o nie stopą i nie zablokować ruchu obrotu. Pozostawienie podnóżków w pozycji przeszkadzającej zwiększa ryzyko potknięcia, skrętu tułowia i niekontrolowanego osunięcia się osoby.
Kończynę po stronie niedowładnej ustaw tak, aby nie znalazła się między ramą wózka a łóżkiem ani pod tułowiem. Osoba może jej nie kontrolować i nie zareagować na ból. Zabezpieczenie ręki to profilaktyka przygniecenia, otarć i urazów stawu barkowego.
Zwykle nie jest to zalecane jako główny chwyt, bo łatwo o pociągnięcie i przeciążenie barku oraz utratę równowagi. Bezpieczniejsze jest asekurowanie w pasie/biodrach (kontrola tułowia i środka ciężkości). Konkretna technika zależy jednak od stanu osoby i zaleceń zespołu terapeutycznego.
Najczęściej: brak hamulców wózka, pozostawienie podnóżków jako przeszkody, ciągnięcie za ręce, zbyt szybki ruch bez komunikacji oraz pomijanie ochrony kończyny niedowładnej. Błędy wynikają z pośpiechu i skupienia na "posadzeniu" zamiast na przygotowaniu otoczenia.
Deska transferowa bywa pomocna, gdy podopieczny nie jest w stanie bezpiecznie wstać i wykonać obrotu, a możliwy jest kontrolowany ślizg z łóżka na wózek. Wybór metody zależy od siły kończyn, kontroli tułowia, bólu oraz zaleceń rehabilitanta lub pielęgniarki.
Powiedz krótko, co będzie się działo i w jakiej kolejności, upewnij się, że podopieczny rozumie polecenia i jest gotowy. Ustal sygnał startu (np. "na trzy") i informuj o zmianie pozycji. Dobra komunikacja zmniejsza lęk, napięcie i ryzyko nagłego, niekontrolowanego ruchu.
Stój blisko podopiecznego, ustaw stopy stabilnie, unikaj skrętu kręgosłupa podczas dźwigania i pracuj ruchem nóg, a nie samymi plecami. Utrzymuj prosty tułów i kontroluj ciężar ciała w osi. Ergonomia ogranicza przeciążenia i pozwala prowadzić transfer płynnie oraz bez szarpania.
Nie zawsze, ale często wybiera się stronę silniejszą, bo ułatwia to aktywny udział podopiecznego i kontrolę tułowia. Ostatecznie decydują: układ łóżka i pokoju, sprawność strony zdrowej, poziom równowagi, zalecenia rehabilitacji oraz bezpieczeństwo (mniej przeszkód i krótszy ruch).
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Najpierw stabilizuje się wózek (zablokowanie kół), aby nie odjechał w trakcie przesiadania."

Źródła:

  • NHS (National Health Service) – informacje edukacyjne dot. zapobiegania upadkom i bezpiecznego przemieszczania pacjenta (manual handling): https://www.nhs.uk/conditions/falls/ (dostęp: 2026-03-05)
  • MSKTC (Model Systems Knowledge Translation Center) – materiały edukacyjne o transferach na wózek i bezpieczeństwie: https://msktc.org/sci/factsheets/wheelchair-transfers (dostęp: 2026-03-05)
  • Christopher & Dana Reeve Foundation – poradniki dla użytkowników wózków, w tym zasady transferu i bezpieczeństwa: https://www.christopherreeve.org/ (dział edukacyjny dot. wheelchair transfers; dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu bezpiecznej mobilizacji i transferów (manual handling) dla opiekunów
  • Instrukcje producentów wózków dotyczące obsługi hamulców i podnóżków
  • Podręczniki z pielęgnowania/rehabilitacji opisujące transfery osób po udarze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego