Zaparcia atoniczne są typowe m.in. u osób starszych i mało aktywnych ruchowo. Niska aktywność (długie przebywanie w łóżku) sprzyja spowolnieniu perystaltyki jelit, a to utrudnia przesuwanie treści pokarmowej i wypróżnianie.
Dlatego właściwe postępowanie opiekuńcze obejmuje przede wszystkim działania przyczynowe i niefarmakologiczne: zachęcanie do bezpiecznej aktywności ruchowej (np. zmiany pozycji, ćwiczenia w łóżku, pionizacja, krótkie spacery adekwatne do możliwości) oraz zwiększanie podaży błonnika w diecie. Błonnik zwiększa objętość mas kałowych i pomaga utrzymać prawidłową konsystencję stolca, co ułatwia wypróżnienie. W praktyce w DPS istotne jest też monitorowanie tolerancji diety i obserwacja rytmu wypróżnień.
Odpowiedź z "dietą ubogoresztkową" jest nieprawidłowa, bo taka dieta zmniejsza ilość resztek i objętość stolca, co częściej stosuje się w innych wskazaniach niż przewlekłe zaparcia. Luźna odzież może poprawić komfort, ale nie rozwiązuje problemu atonii jelit i nie jest działaniem kluczowym.
Propozycja "podawania leków przeczyszczających" jest problematyczna w kontekście roli opiekuna: leki co do zasady wymagają zlecenia i nadzoru personelu medycznego. Ponadto same leki nie zastępują działań przyczynowych (ruch, dieta). "Potrawy lekkostrawne" nie są typowym narzędziem leczenia zaparć atonicznych i mogą nie zwiększać podaży błonnika.
Zachęcanie do ćwiczeń dna miednicy może być przydatne w innych problemach (np. nietrzymaniu moczu), ale przy zaparciach atonicznych kluczowe jest pobudzenie perystaltyki i odpowiednia dieta. Najbardziej ryzykowne jest ograniczanie płynów, bo może prowadzić do twardszego stolca i nasilenia zaparcia oraz pogorszenia nawodnienia u seniora.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się unieruchomienie i zaparcia, najczęściej właściwym kierunkiem są: aktywizacja + błonnik (oraz zwykle także odpowiednie nawodnienie i regularność wypróżnień, jeśli jest to ujęte w odpowiedziach).
