KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 1.
80-letnia podopieczna przewróciła się w przedpokoju. Po upadku zgłosiła silny ból w okolicy prawego biodra i niemożność poruszania kończyną. Objawy te mogą wskazywać na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silny ból w okolicy biodra po upadku u osoby starszej oraz niemożność poruszania nogą są typowe dla złamania szyjki kości udowej.
W opiece należy unieruchomić, wezwać ZRM i nie próbować stawiać chorej na nogi do czasu przyjazdu pomocy.

Pełne wyjaśnienie:

Silny ból w okolicy biodra po upadku u osoby w podeszłym wieku, połączony z niemożnością poruszania kończyną lub jej obciążania, jest klasycznym obrazem podejrzenia złamania szyjki kości udowej. U seniorów (często z osteoporozą) nawet pozornie "niewielki" upadek może doprowadzić do takiego złamania. W praktyce opiekunki środowiskowej to sytuacja alarmowa, bo grozi powikłaniami (silny ból, unieruchomienie, ryzyko wstrząsu, odleżyn i powikłań zakrzepowo-zatorowych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Zwichnięcie stawu skokowego" zwykle daje ból i obrzęk w okolicy kostki, trudność w chodzeniu, ale lokalizacja bólu byłaby przy stopie/ankle, nie przy biodrze.
  • "Złamanie kości piszczelowej" powoduje silny ból podudzia, często widoczną deformację lub narastający obrzęk łydki/podudzia; opis wskazuje na biodro i problem z poruszeniem całej kończyny od strony stawu biodrowego.
  • "Zwichnięcie kolana" wiąże się z bólem w obrębie kolana, często niestabilnością stawu i zniekształceniem w tej okolicy; znów nie zgadza się lokalizacja bólu (biodro).

Wskazówki praktyczne dla opiekunki: przy takim podejrzeniu nie należy próbować "rozchodzić" bólu ani pomagać podopiecznej wstać. Najbezpieczniej jest zapewnić komfort, ograniczyć ruch, wezwać pomoc medyczną, kontrolować stan ogólny (świadomość, oddech, krążenie, nasilenie bólu) i zabezpieczyć przed wychłodzeniem. Informacje o mechanizmie upadku i objawach należy przekazać ratownikom/lekarkom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To złamanie w górnej części kości udowej, blisko stawu biodrowego. U osób starszych często powstaje po upadku z własnej wysokości. Typowe są ból biodra/pachwiny i brak możliwości obciążenia nogi, dlatego wymaga pilnej oceny medycznej.
Najczęściej decyduje osłabienie kości (np. osteoporoza), gorsza równowaga i wolniejsza reakcja obronna. Nawet niewielki uraz może wtedy spowodować złamanie. Dodatkowo ból i strach przed ruchem nasilają unieruchomienie po upadku.
Alarmujące są: silny ból w okolicy biodra lub pachwiny, niemożność wstania albo obciążenia nogi, ograniczenie ruchu w stawie biodrowym. Czasem pojawia się nienaturalne ustawienie kończyny (np. skrócenie), ale nie zawsze jest to widoczne.
Należy zapewnić bezpieczeństwo, ograniczyć ruch, wezwać pomoc medyczną i obserwować stan podopiecznej. Nie wolno na siłę podnosić ani "rozchodzić" bólu. Warto okryć osobę kocem, uspokoić ją i zebrać informacje o przebiegu zdarzenia.
Zwykle nie. Przy podejrzeniu złamania szyjki kości udowej podnoszenie może nasilić uraz i ból. Bezpieczniej jest pozostawić osobę w pozycji zastanej, zadbać o komfort, ograniczyć ruch kończyny i poczekać na Zespół Ratownictwa Medycznego.
Najważniejsza jest lokalizacja bólu. Skręcenie stawu skokowego boli głównie przy kostce i stopie, często z obrzękiem. Uraz biodra daje ból w pachwinie/biodrze i problem z poruszaniem całą nogą. W razie wątpliwości traktuj sytuację jak poważny uraz.
Gdy występuje silny ból, brak możliwości wstania lub chodzenia, podejrzenie złamania, zaburzenia świadomości, duszność, krwawienie albo narastające osłabienie. U seniorów lepiej przyjąć ostrożne podejście, bo objawy mogą szybko się pogarszać.
Nie zawsze, bo ból może wynikać też ze stłuczenia lub innego urazu. Jednak po upadku u osoby starszej połączenie bólu biodra z niemożnością poruszania/obciążania nogi jest na tyle typowe i groźne, że wymaga traktowania jako podejrzenie złamania.
Częste błędy to: próby natychmiastowego postawienia na nogi, przenoszenie bez oceny urazu, bagatelizowanie bólu ("pewnie skręcenie"), brak wezwania pomocy oraz brak obserwacji objawów pogorszenia. W opiece domowej kluczowe jest bezpieczeństwo i szybka reakcja.
Ucz się schematu: ocena bezpieczeństwa i stanu (świadomość/oddech), rozpoznanie objawów alarmowych, zasady unieruchomienia i wezwania pomocy. Ćwicz rozróżnianie lokalizacji bólu (biodro, kolano, kostka) oraz pamiętaj, że u seniorów złamania są częstsze.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021, First Aid (rozdział dotyczący postępowania w urazach) – https://cprguidelines.eu/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Merck Manual (Consumer Version), Hip Fractures (złamania biodra): objawy i postępowanie – https://www.merckmanuals.com/home/bone-joint-and-muscle-disorders/fractures/hip-fractures (dostęp: 2026-03-01)
  • NHS (UK), Hip fracture: Overview (objawy po upadku, ból biodra, niemożność chodzenia) – https://www.nhs.uk/conditions/hip-fracture/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki pierwszej pomocy dla opiekunów osób starszych (rozdziały: urazy, upadki, unieruchomienie)
  • Materiały edukacyjne z geriatrii dotyczące upadków i złamań bliższego końca kości udowej
  • Szkoleniowe procedury placówki/OPS/POZ dotyczące postępowania po upadku podopiecznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego