Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2014



PYTANIE NR 34.
86-letnia podopieczna, chorująca na nadciśnienie tętnicze i nadwagę, uskarża się na bóle stawów kolanowych i zawroty głowy. Którą dietę należy zapewnić podopiecznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W nadciśnieniu kluczowe jest ograniczenie soli, bo nadmiar sodu sprzyja wzrostowi ciśnienia. Nadwaga wymaga obniżenia kaloryczności diety, aby stopniowo redukować masę ciała i odciążać stawy kolanowe. Dlatego właściwa jest dieta niskokaloryczna z ograniczeniem soli.
Diety "wyłącznie" oraz niskobiałkowa nie odpowiadają typowym zaleceniom w tej sytuacji.

Pełne wyjaśnienie:

U 86-letniej podopiecznej występują dwa kluczowe problemy przewlekłe: nadciśnienie tętnicze oraz nadwaga. W takim zestawie najważniejsze cele żywieniowe to: (1) ograniczenie czynników podnoszących ciśnienie oraz (2) zmniejszenie podaży energii, aby stopniowo redukować masę ciała.

Odpowiedź "Niskokaloryczną z ograniczeniem soli." realizuje oba cele. Ograniczenie soli (sodu) jest typowym elementem postępowania dietetycznego w nadciśnieniu, ponieważ wysoka podaż sodu sprzyja zatrzymywaniu wody i wzrostowi ciśnienia. Z kolei dieta niskokaloryczna pomaga redukować masę ciała, co zmniejsza obciążenie stawów kolanowych i może łagodzić dolegliwości bólowe wynikające z przeciążenia.

Pozostałe propozycje są mniej trafne:

  • "Niskobiałkową z ograniczeniem soli." – ograniczanie białka bywa rozważane w szczególnych sytuacjach klinicznych (np. przy wybranych schorzeniach nerek), ale samo nadciśnienie i nadwaga nie stanowią typowego wskazania do diety niskobiałkowej. U osoby starszej zbyt niska podaż białka może zwiększać ryzyko osłabienia i utraty masy mięśniowej.
  • "Wyłącznie z ograniczeniem cukru." – samo ograniczenie cukru nie gwarantuje obniżenia kaloryczności całej diety ani nie adresuje problemu sodu w nadciśnieniu. Można ograniczać cukry dodane, ale nadal kluczowy jest bilans energetyczny oraz ilość soli w diecie.
  • "Wyłącznie jarzynowo-owocową." – dieta jednostronna ("wyłącznie…") jest ryzykowna u seniora, bo może prowadzić do niedoborów energii i białka oraz gorszej tolerancji. W opiece długoterminowej ważniejsza jest dieta urozmaicona, z kontrolą porcji i sodu, niż krótkotrwałe, restrykcyjne schematy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się nadciśnienie, szukaj odpowiedzi z ograniczeniem soli; gdy pojawia się nadwaga i bóle stawów, szukaj redukcji kaloryczności i stopniowej normalizacji masy ciała.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jaką dietę zaleca się osobie starszej z nadciśnieniem i nadwagą?
Najczęściej zaleca się dietę o obniżonej kaloryczności (kontrola porcji, mniej produktów wysokokalorycznych) oraz z ograniczeniem soli. Taki wybór wspiera redukcję masy ciała i pomaga w kontroli ciśnienia. Jadłospis powinien być urozmaicony i dostosowany do stanu zdrowia.
Dlaczego w nadciśnieniu trzeba ograniczać sól w diecie?
Sól to główne źródło sodu, a nadmiar sodu sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie i może podnosić ciśnienie. Ograniczenie soli oznacza m.in. rzadsze sięganie po produkty wysoko przetworzone i wędliny oraz ostrożniejsze dosalanie potraw. W praktyce liczy się także "ukryta sól" w gotowych daniach.
Co oznacza dieta niskokaloryczna w opiece nad seniorem?
Dieta niskokaloryczna to sposób żywienia z mniejszą podażą energii niż dotychczas, zwykle przez mniejsze porcje i wybór mniej tłustych, mniej słodkich produktów. U seniora nie może to być dieta głodówkowa: nadal trzeba zadbać o białko, warzywa, odpowiednie nawodnienie oraz regularne posiłki.
Czy dieta niskobiałkowa jest dobra przy nadciśnieniu i nadwadze?
Nie jest to typowe zalecenie. Dieta niskobiałkowa bywa stosowana w wybranych problemach zdrowotnych (np. w części schorzeń nerek) i wymaga decyzji lekarza/dietetyka. U osób starszych zbyt mało białka zwiększa ryzyko osłabienia i utraty mięśni, co pogarsza sprawność i bezpieczeństwo poruszania.
Dlaczego odpowiedź "wyłącznie z ograniczeniem cukru" jest zbyt wąska?
Ograniczenie cukru może być pomocne, ale samo w sobie nie rozwiązuje problemu nadciśnienia, bo nie odnosi się do sodu/soli. Dodatkowo można ograniczyć cukier, a nadal jeść zbyt dużo kalorii (np. tłuste potrawy) i nie chudnąć. W praktyce potrzebne są jednocześnie: kontrola kalorii i ograniczenie soli.
Czy dieta wyłącznie jarzynowo-owocowa jest bezpieczna dla 86-latki?
Zwykle nie jest dobrym, długotrwałym rozwiązaniem. Dieta "wyłącznie" bywa jednostronna i może nie zapewniać odpowiedniej ilości białka i energii, co u seniora grozi osłabieniem. W opiece lepsze jest urozmaicone żywienie z kontrolą soli i porcji. Zmiany diety warto konsultować ze specjalistą.
Jakie produkty najczęściej mają dużo soli i utrudniają kontrolę ciśnienia?
Najwięcej "ukrytej soli" bywa w żywności przetworzonej: wędlinach, serach dojrzewających, konserwach, zupach i sosach w proszku, gotowych daniach, chipsach i słonych przekąskach. W opiece domowej pomaga gotowanie z świeżych składników, używanie ziół oraz czytanie etykiet pod kątem sodu/soli.
Jak w opiece środowiskowej wspierać podopieczną w redukcji masy ciała?
Najbezpieczniej działać małymi krokami: regularne posiłki, mniejsze porcje, mniej słodyczy i tłustych przekąsek, więcej warzyw, odpowiednie nawodnienie oraz ograniczenie dosalania. Opiekunka może też wspierać planowanie zakupów, kontrolę przekąsek i obserwację samopoczucia. Szybkie, restrykcyjne diety u seniora są ryzykowne.
Kiedy zawroty głowy powinny skłonić do pilnego kontaktu z personelem medycznym?
Gdy zawroty głowy są nagłe, nasilone, z omdleniem, upadkiem, zaburzeniami mowy/widzenia, bólem w klatce piersiowej lub bardzo wysokim/niskim ciśnieniem. W opiece ważna jest obserwacja, pomiar ciśnienia (jeśli zalecony) i zgłoszenie objawów. Dieta może wspierać terapię, ale nie zastępuje diagnostyki.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o dietę przy nadciśnieniu?
Najczęstsze pomyłki to wybór diet jednostronnych ("wyłącznie…") albo skupienie się tylko na cukrze, ignorując sól. Błąd robi też mylenie wskazań do diety niskobiałkowej z nadciśnieniem. Na egzaminie warto szukać odpowiedzi, która jednocześnie adresuje główne choroby z treści zadania.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W nadciśnieniu kluczowe jest ograniczenie soli, bo nadmiar sodu sprzyja wzrostowi ciśnienia."

Źródła:

  • World Health Organization, "Guideline: Sodium intake for adults and children", 2012, Executive summary i recommendations. https://www.who.int/publications/i/item/9789241504836 (dostęp: 2026-03-01)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), artykuł/poradnik: "Nadciśnienie tętnicze – zasady żywienia" (strona poradnikowa NCEŻ). https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/nadcisnienie/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), materiał edukacyjny o soli/sodzie w diecie i ograniczaniu produktów wysokosodowych (dział: składniki/zasady). https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/sol/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) o nadciśnieniu i soli w diecie
  • Zalecenia WHO dotyczące spożycia sodu
  • Podręczniki/kompendia z żywienia człowieka i dietetyki w geriatrii (rozdziały o nadciśnieniu i otyłości)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego