KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
Podopieczny z rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca i nadciśnieniem tętniczym nie przestrzega zaleconej diety i jest otyły. Powinien być na diecie z ograniczeniem tłuszczów oraz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ograniczenie tłuszczów wspiera profil lipidowy i zmniejsza ryzyko sercowo-naczyniowe. U osoby z otyłością zalecana jest dieta niskoenergetyczna, a przy nadciśnieniu dodatkowo ogranicza się chlorek sodu, bo nadmiar soli sprzyja wzrostowi ciśnienia.

Pełne wyjaśnienie:

U podopiecznego współistnieją trzy istotne problemy: choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze oraz otyłość. Z tego zestawu wynikają dwa kluczowe cele żywieniowe: zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego oraz redukcja masy ciała.

Odpowiedź "niskoenergetycznej z ograniczeniem chlorku sodu" łączy oba cele. Dieta niskoenergetyczna jest typowym elementem postępowania w otyłości, ponieważ ułatwia stopniową redukcję masy ciała. Mniejsza masa ciała zwykle sprzyja także lepszej kontroli ciśnienia i odciąża układ krążenia. Ograniczenie chlorku sodu (soli) jest natomiast jednym z podstawowych zaleceń żywieniowych w nadciśnieniu, ponieważ nadmiar sodu może nasilać zatrzymywanie wody w organizmie i podnosić wartości ciśnienia tętniczego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "bogatoenergetycznej z ograniczeniem chlorku sodu" – mimo prawidłowego kierunku w zakresie soli, zwiększona kaloryczność jest sprzeczna z potrzebą redukcji masy ciała u osoby otyłej.
  • "niskoenergetycznej z ograniczeniem cukrów złożonych" – dieta redukcyjna może być potrzebna, ale ograniczanie cukrów złożonych nie jest typowym, pierwszoplanowym zaleceniem w nadciśnieniu i chorobie niedokrwiennej serca. W tym kontekście ważniejsze jest ograniczenie sodu i jakości tłuszczów.
  • "bogatoenergetycznej z ograniczeniem cukrów złożonych" – łączy dwa nietrafne kierunki: nadmierną podaż energii przy otyłości oraz nietypowy, mało uzasadniony nacisk na ograniczanie cukrów złożonych zamiast sodu.

W praktyce opiekunka środowiskowa może wspierać podopiecznego w codziennych wyborach: niedosalanie potraw, wybór produktów mniej przetworzonych, kontrola porcji, zamiana tłustych mięs i nabiału na chudsze odpowiedniki oraz używanie ziół zamiast soli. Szczegółowy jadłospis powinien być jednak ustalany zgodnie z zaleceniami lekarza lub dietetyka, zwłaszcza przy chorobach serca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dieta niskoenergetyczna to sposób żywienia o mniejszej kaloryczności niż dotychczas, dobrany tak, by sprzyjał redukcji masy ciała. Zwykle obejmuje mniejsze porcje, mniej słodyczy i tłustych produktów oraz więcej warzyw i produktów o niższej gęstości energetycznej.
Chlorek sodu (sól kuchenna) dostarcza sodu, który u wielu osób sprzyja zatrzymywaniu wody i wzrostowi ciśnienia tętniczego. Ograniczenie soli może wspierać kontrolę ciśnienia i zmniejszać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, zwłaszcza przy równoczesnej otyłości.
Dużo sodu zawierają produkty przetworzone: wędliny, sery dojrzewające, konserwy, zupy i sosy w proszku, dania gotowe, słone przekąski oraz pieczywo. Pomaga czytanie etykiet i wybór produktów o niższej zawartości soli/sodu.
Zwykle nie. Dieta bogatoenergetyczna zwiększa podaż kalorii i utrudnia redukcję masy ciała, co może pogarszać kontrolę ciśnienia i obciążać serce. Wyjątki (np. niedożywienie) muszą być rozpoznane medycznie i nie dotyczą typowej otyłości.
Pomaga stopniowe zmniejszanie dosalania, używanie ziół (np. majeranek, bazylia, czosnek, koper), soku z cytryny, pieprzu i przypraw bez dodatku soli. Ważne jest też unikanie mieszanek typu "przyprawa uniwersalna", które często zawierają dużo soli.
Może wspierać motywację i praktykę: planować zakupy, proponować proste zamienniki (chudsze produkty, mniej przetworzone), pomagać w porcjowaniu, prowadzić dzienniczek żywieniowy oraz zachęcać do konsultacji z lekarzem/dietetykiem. Kluczowe jest podejście wspierające, nie oceniające.
Najczęściej ogranicza się tłuszcze nasycone i tłuszcze trans, bo sprzyjają niekorzystnym zmianom lipidowym. W praktyce oznacza to mniej tłustych mięs, smalcu, wyrobów cukierniczych i fast foodów, a częściej wybór chudszych źródeł białka oraz tłuszczów roślinnych.
Nie jest to zalecenie pierwszego wyboru w nadciśnieniu. W tym schorzeniu większe znaczenie ma ograniczenie sodu, kontrola masy ciała i jakość tłuszczów. Cukry złożone (np. pełnoziarniste produkty) mogą być elementem racjonalnej diety, o ile porcje są dostosowane do celu redukcji masy ciała.
Na etykiecie szukaj pozycji "sól" lub "sód". Często podaje się ilość soli w 100 g/100 ml. Dodatkowo zwracaj uwagę na skład: glutaminian sodu, benzoesan sodu czy fosforany sodu zwiększają podaż sodu. Porównywanie marek ułatwia wybór.
Ucz się powiązań: otyłość → dieta niskoenergetyczna, nadciśnienie → ograniczenie soli, choroby serca → ograniczenie tłuszczów nasyconych. Trenuj na krótkich scenkach klinicznych i zawsze sprawdzaj, jakie choroby współistnieją, bo zalecenia często się sumują.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ograniczenie tłuszczów wspiera profil lipidowy i zmniejsza ryzyko sercowo-naczyniowe.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – Salt reduction: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction (dostęp: 2026-02-28)
  • European Society of Cardiology (ESC) – Cardiovascular disease prevention guidelines (strona wytycznych/sekcja Guidelines): https://www.escardio.org/Guidelines (dostęp: 2026-02-28)
  • Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego – serwis edukacyjny o nadciśnieniu i zaleceniach stylu życia: https://nadcisnienie.info.pl/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o diecie DASH i ograniczaniu soli w diecie (poradniki pacjenckie)
  • Wytyczne towarzystw kardiologicznych dotyczące prewencji chorób sercowo-naczyniowych (streszczenia dla pacjentów)
  • Poradniki dietetyczne dotyczące redukcji masy ciała w otyłości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego