KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 19.
Jaką funkcję pełni element V2 w układzie przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z układem mechatronicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element V2 w pokazanym układzie odpowiada za zmianę natężenia przepływu czynnika w torze związanym z ruchem powrotnym siłownika.
Większy przepływ w kierunku wsuwania oznacza szybsze napełnianie/odprowadzanie komory siłownika w tym ruchu, a więc zwiększenie prędkości wsuwania tłoczyska.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość ruchu siłownika (zarówno podczas wysuwania, jak i wsuwania tłoczyska) zależy bezpośrednio od tego, jak szybko czynnik roboczy (powietrze/olej) może dopływać do odpowiedniej komory oraz jak szybko może być z niej odprowadzany. W praktyce oznacza to, że elementy regulujące przepływ w konkretnej gałęzi układu wpływają na prędkość ruchu tylko w tym kierunku, którego dotyczą.

W tym zadaniu kluczowe jest powiązanie elementu V2 z kierunkiem ruchu "wsuwania tłoczyska". Jeżeli V2 w torze odpowiadającym za wsuwanie powoduje zwiększenie dostępnego przepływu (np. poprzez mniejsze zdławienie w tym kierunku), to siłownik szybciej realizuje ruch powrotny. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Zwiększa prędkość wsuwania tłoczyska siłownika."

Pozostałe odpowiedzi opisują inne możliwe skutki działania elementu regulacyjnego, ale niezgodne z funkcją V2 w tym konkretnym połączeniu na schemacie:

  • "Zmniejsza prędkość wsuwania tłoczyska siłownika." – byłoby prawdziwe, gdyby V2 ograniczał przepływ właśnie w kierunku wsuwania (większe dławienie lub mniejszy przekrój przepływu w tym kierunku).
  • "Zwiększa prędkość wysuwania tłoczyska siłownika." – dotyczyłoby sytuacji, gdy V2 oddziałuje na tor zasilania/odpowietrzania związany z wysuwem, a nie z ruchem powrotnym.
  • "Zmniejsza prędkość wysuwania tłoczyska siłownika." – analogicznie, wymagałoby, aby V2 ograniczał przepływ w torze odpowiedzialnym za wysuw.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich pytaniach zawsze najpierw ustal, który port/gałąź schematu odpowiada za dany kierunek ruchu siłownika, a dopiero potem oceniaj, czy element zwiększa czy zmniejsza przepływ (i w którym kierunku). To minimalizuje pomyłki "wsuwanie vs wysuwanie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Decyduje głównie natężenie przepływu czynnika roboczego do właściwej komory oraz możliwość jego odprowadzenia z przeciwnej komory. Elementy regulacji przepływu w danej gałęzi układu mogą przyspieszać lub spowalniać ruch tylko w konkretnym kierunku.
Trzeba ustalić, która komora siłownika jest w danym momencie zasilana, a która odpowietrzana/ma powrót. Zasilenie komory od strony tłoka zwykle powoduje wysuw, a zasilenie od strony tłoczyska często powoduje wsuw (zależy od konstrukcji i połączeń na schemacie).
W wielu układach element regulacyjny jest jednokierunkowy (np. ma obejście w jedną stronę), więc w jednym kierunku dławienie jest duże, a w drugim małe. To pozwala ustawić różne prędkości ruchu dla wsuwania i wysuwania w zależności od potrzeb procesu.
Oznacza to, że w torze odpowiedzialnym za ruch powrotny siłownika V2 pozwala na większy przepływ (mniejsze ograniczenie). Skutkiem jest krótszy czas powrotu tłoczyska do pozycji wyjściowej, co może skrócić czas cyklu maszyny.
Jeżeli element rzeczywiście ogranicza przepływ w danym kierunku, to zwykle zmniejsza prędkość. Ale w praktyce element może mieć obejście lub być ustawiony tak, że w jednym kierunku przepływ jest większy niż wcześniej, co może prędkość zwiększyć. Zawsze analizuj kierunek działania na schemacie.
Najczęściej spotyka się elementy do regulacji przepływu montowane w pobliżu siłownika (np. rozwiązania dławiące lub jednokierunkowe). Ich zadaniem jest ustawienie płynnego ruchu oraz czasu dojazdu w poszczególnych fazach cyklu pracy.
Bo uczniowie często kierują się intuicją ("lewo/prawo na rysunku") zamiast analizą zasilania komór siłownika. Dodatkowo podobnie brzmiące odpowiedzi różnią się jednym słowem, więc bez metodycznego sprawdzenia toru przepływu łatwo o błąd nieuwagi.
W praktyce obserwuje się czas ruchu siłownika w obu kierunkach i porównuje z wymaganiami procesu, a następnie koryguje nastawy elementu regulacyjnego (jeśli jest nastawny). W diagnostyce pomocne jest też sprawdzenie, czy element nie jest zablokowany lub rozregulowany.
Gdy ruch powrotny nie wykonuje pracy technologicznej i ma jedynie szybko przygotować układ do kolejnej operacji. Szybszy wsuw może skrócić czas cyklu, ale trzeba zachować bezpieczeństwo i unikać udarów mechanicznych przy dojeździe do krańców.
Zbyt duża prędkość może powodować uderzenia na krańcach, drgania i gorszą powtarzalność, a zbyt mała prędkość wydłuża cykl i obniża wydajność. Częstym skutkiem są też problemy z synchronizacją z czujnikami krańcowymi i logiką sterowania.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (np. konkretnego schematu z zadania oraz opisu/legendy oznaczenia V2).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pneumatyki/hydrauliki siłowej dla techników mechatroników
  • Karty katalogowe producentów elementów pneumatycznych (opis funkcji zaworów regulacji przepływu)
  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów pneumatycznych/hydraulicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego