KWALIFIKACJA ELM2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 2.
Jaką funkcję pełni urządzenie zaznaczone na rysunku numerem 1?
Ilustracja przedstawia schemat połączeń w systemie telewizji satelitarnej, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzmacniacz pierwszej częstotliwości pośredniej pracuje w torze p.cz. i podnosi poziom sygnału po przemianie częstotliwości, poprawiając warunki dalszej obróbki (filtracji/demodulacji). Odpowiedzi o "selekcji kanału" dotyczą strojenia/tunera, a nie wzmocnienia w torze p.cz.; "koncentrator fali" nie jest typowym blokiem takiego odbiornika.

Pełne wyjaśnienie:

W odbiornikach wykorzystujących przemianę częstotliwości (układ superheterodynowy) sygnał z wejścia w.cz. jest najpierw selekcjonowany i wzmacniany, a następnie mieszany z sygnałem heterodyny. Wynikiem mieszania jest częstotliwość pośrednia (p.cz.), na której łatwiej uzyskać stabilne parametry filtrów i wzmocnienia.

Odpowiedź "Wzmacniacza pierwszej pośredniej częstotliwości satelitarnej." jest poprawna, ponieważ taki blok ma za zadanie zwiększyć amplitudę/poziom sygnału p.cz. po pierwszej przemianie. Dzięki temu kolejne stopnie (filtry p.cz., demodulator, układy AGC/ARW) pracują z sygnałem o właściwym poziomie, co wpływa na czułość i jakość odbioru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Koncentratora fali elektromagnetycznej zestawu." – w typowym torze odbiornika (TV/satelitarnego) nie wyróżnia się standardowego bloku o takiej funkcji. "Koncentracja fali" kojarzy się raczej z elementami antenowymi/odbłyśnikami, a nie z blokiem elektroniki toru p.cz.
  • "Selektora wyboru kanału telewizyjnego odbieranego przez zestaw." – selekcja kanału to funkcja strojenia (tuner/syntezer/mieszacz z heterodyną i filtry wejściowe), czyli etap związany z wyborem częstotliwości odbieranej stacji. To inna rola niż wzmacnianie na p.cz.
  • "Selektora wyboru standardu fonii odbieranego kanału telewizyjnego." – dotyczy dopasowania standardu dźwięku (system fonii) i obróbki audio, a nie podstawowego wzmocnienia w torze p.cz. dla sygnału po przemianie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się p.cz., myśl o odcinku toru po mieszaczu, gdzie dominują filtry i wzmacniacze p.cz. Natomiast słowa "kanał", "wybór", "strojenie" zwykle odnoszą się do tunera i selekcji częstotliwości wejściowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Częstotliwość pośrednia (p.cz.) to częstotliwość uzyskana po zmieszaniu sygnału odbieranego z sygnałem heterodyny. Praca na p.cz. ułatwia filtrację i stabilne wzmocnienie, bo filtry i wzmacniacze mogą być zoptymalizowane dla jednej, stałej częstotliwości.
Wzmacniacz pierwszej p.cz. podnosi poziom sygnału po pierwszej przemianie częstotliwości, aby kolejne bloki (filtry p.cz., demodulator, układy automatycznej regulacji) pracowały w prawidłowym zakresie. Poprawia to czułość i odporność na zakłócenia.
Selektor kanału dotyczy strojenia i wyboru częstotliwości odbieranej stacji (wejście w.cz., synteza częstotliwości, filtry wejściowe). Wzmacniacz p.cz. działa już po przemianie częstotliwości i ma wzmacniać sygnał na ustalonej p.cz., a nie wybierać kanał.
Tor p.cz. zwykle znajduje się za mieszaczem. Szukaj bloków podpisanych jako filtr p.cz., wzmacniacz p.cz., ogranicznik, detektor/demodulator. Jeśli widać heterodynę i mieszacz, to elementy p.cz. są po stronie wyjścia mieszacza.
Określenie "pierwsza" sugeruje, że układ może mieć więcej niż jedną przemianę częstotliwości (np. pierwsza i druga p.cz.). Pierwsza p.cz. jest uzyskiwana bezpośrednio po pierwszym mieszaczu, a kolejne przemiany mogą służyć lepszej selektywności lub łatwiejszej demodulacji.
Tak, bo zbyt małe wzmocnienie powoduje niski poziom sygnału na wejściu demodulatora, a zbyt duże może prowadzić do przesterowania. W praktyce istotne są także szumy i pasmo przenoszenia wzmacniacza p.cz., które wpływają na stosunek sygnał/szum i błędy odbioru.
Typowe objawy to: brak odbioru mimo poprawnej anteny/LNB, bardzo niski poziom sygnału w torze po przemianie, zrywanie obrazu/dźwięku, wrażliwość na dotknięcie/temperaturę lub przesterowanie przy silniejszych sygnałach. Diagnoza zwykle wymaga pomiarów w torze p.cz.
W elektronice odbiorników TV/satelitarnych standardowo wyróżnia się bloki: filtr, wzmacniacz, mieszacz, heterodyna, demodulator. "Koncentrator fali" brzmi jak opis elementu antenowego lub marketingowy, a nie typowy funkcjonalny blok toru p.cz. w urządzeniu elektronicznym.
Tory związane z fonią są zwykle bliżej końca łańcucha przetwarzania: po demodulacji sygnału lub w sekcji audio (dekoder, filtr audio, wzmacniacz m.cz.). Tor p.cz. jest wcześniej: po mieszaczu, przed demodulatorem, i skupia się na filtracji oraz wzmocnieniu sygnału.
Ćwicz czytanie schematów blokowych: zaznacz kolejność antenna → w.cz. → mieszacz/heterodyna → p.cz. → demodulator. Ucz się nazw i funkcji bloków oraz typowych skrótów (p.cz., w.cz., ARW/AGC). Pomaga też porównywanie podobnych torów w różnych urządzeniach.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wzmacniacz pierwszej częstotliwości pośredniej pracuje w torze p.cz."

Źródła:

  • Wikipedia: Superheterodyne receiver — https://en.wikipedia.org/wiki/Superheterodyne_receiver (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia: Intermediate frequency — https://en.wikipedia.org/wiki/Intermediate_frequency (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia: Low-noise block downconverter (LNB) — https://en.wikipedia.org/wiki/Low-noise_block_downconverter (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw radiotechniki (tor superheterodynowy, p.cz.)
  • Materiały dydaktyczne o budowie tunerów i bloków odbiorników (w.cz./mieszacz/filtr/wzmacniacz p.cz.)
  • Ćwiczenia z czytania schematów blokowych odbiorników (identyfikacja bloków i ich funkcji)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego