W jednofazowym silniku indukcyjnym uzwojenie główne samo w sobie nie wytwarza wirującego pola magnetycznego potrzebnego do pewnego startu. Dlatego stosuje się uzwojenie pomocnicze oraz element przesuwający fazę prądu (np. kondensator rozruchowy), aby w chwili rozruchu uzyskać moment napędowy.
Gdy wirnik rozpędzi się do prędkości zbliżonej do znamionowej, dalsze zasilanie uzwojenia pomocniczego i kondensatora rozruchowego nie jest już potrzebne, a wręcz niekorzystne: powoduje dodatkowe straty, nagrzewanie i może skracać żywotność elementów. Właśnie wtedy działa wyłącznik odśrodkowy – mechanicznie reaguje na wzrost prędkości i rozłącza obwód uzwojenia pomocniczego/rozruchowego, co w praktyce oznacza także odłączenie kondensatora rozruchowego.
Odpowiedź "Wyłącza kondensator rozruchowy po osiągnięciu prędkości obrotowej zbliżonej do znamionowej." jest więc poprawna, bo opisuje typową funkcję wyłącznika odśrodkowego w układach rozruchu jednofazowych silników indukcyjnych.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ:
- "Wyłącza silnik w przypadku powstania zwarcia w uzwojeniu stojana." – zwarcia wykrywa i wyłącza zwykle zabezpieczenie nadprądowe/termiczne, a nie wyłącznik odśrodkowy będący elementem układu rozruchowego.
- "Zabezpiecza silnik przed skutkami przepięć…" – ochrona przeciwprzepięciowa realizowana jest przez inne urządzenia (np. ograniczniki), a nie przez wyłącznik odśrodkowy w obwodzie uzwojenia pomocniczego.
- "Zmienia znamionową prędkość obrotową silnika." – prędkość znamionowa zależy głównie od częstotliwości zasilania i liczby biegunów, a wyłącznik odśrodkowy jedynie odłącza tor rozruchowy po starcie.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "wyłącznik odśrodkowy", myśl o momencie przejścia z rozruchu do pracy ustalonej i o odłączaniu uzwojenia pomocniczego/kondensatora, a nie o zabezpieczeniach sieciowych.
