W serwonapędach AC enkoder pełni rolę czujnika sprzężenia zwrotnego (feedback) w układzie regulacji. Oznacza to, że dostarcza do sterownika/serwowzmacniacza informację o rzeczywistym stanie ruchu wału silnika lub osi maszyny.
Najczęściej enkoder umożliwia wyznaczenie:
- pozycji (położenia/kąta) – kluczowej w aplikacjach pozycjonowania,
- prędkości – często obliczanej na podstawie zmian położenia w czasie lub udostępnianej jako gotowa informacja w układzie sterowania.
Dlatego odpowiedź "Informują o pozycji i prędkości napędu." opisuje podstawową, typową funkcję enkodera w serwonapędzie: umożliwienie pracy zamkniętej pętli regulacji, redukcję błędu pozycjonowania i stabilne sterowanie ruchem.
Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo mylą rolę elementów serwonapędu:
- "Zabezpieczają serwonapęd przed przeciążeniem." – zabezpieczenia przeciążeniowe realizuje zwykle elektronika napędu na podstawie pomiaru prądu/temperatury oraz algorytmów ochronnych. Enkoder może pośrednio pomóc w wykrywaniu nieprawidłowości (np. brak ruchu mimo zadania), ale nie jest typowym "zabezpieczeniem przeciążeniowym".
- "Są elementem wykonawczym serwonapędu." – element wykonawczy to to, co wykonuje pracę (np. silnik, przekładnia, mechanika osi). Enkoder jest elementem pomiarowym, nie wykonawczym.
- "Informują o momencie generowanym przez napęd." – moment w serwonapędach jest najczęściej wyznaczany/sterowany na podstawie prądu (lub modelu) w układzie napędowym. Enkoder nie mierzy momentu bezpośrednio; dostarcza informacji o ruchu (położeniu/prędkości), a nie o obciążeniu momentem.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pada "enkoder" w kontekście serwonapędu, szukaj odpowiedzi związanej z pomiarem położenia i/lub prędkości oraz z pętlą sprzężenia zwrotnego, a nie z zabezpieczeniami czy elementami wykonawczymi.
