KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 19.
Jaką funkcję w układzie sterowania przedstawionym na schemacie pełni element 1V3?
Ilustracja przedstawia schemat układu sterowania pneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element 1V3 w typowym układzie pneumatycznym pełni rolę ograniczenia przepływu w jednym kierunku, co zmniejsza prędkość ruchu siłownika. Jeśli jest wpięty tak, że dławienie dotyczy drogi powrotnej (opróżniania odpowiedniej komory), wtedy ruch powrotny tłoczyska staje się wolniejszy, czyli "opóźniony".

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych prędkość (a w praktyce także "czas trwania" ruchu) siłownika zależy głównie od natężenia przepływu powietrza doprowadzanego do komory siłownika oraz od tego, jak szybko druga komora może zostać odpowietrzona. Elementy takie jak dławiki lub zawory dławiąco‑zwrotne ograniczają przepływ, a więc zmniejszają prędkość napełniania lub opróżniania danej komory.

Odpowiedź "Opóźnia powrót tłoczyska siłownika." jest poprawna, gdy z przedstawionego schematu wynika, że 1V3 działa jako ograniczenie przepływu w torze związanym z ruchem powrotnym (np. ogranicza wypływ powietrza z komory podczas powrotu albo ogranicza dopływ w fazie powrotu – zależnie od sposobu wpięcia). Efektem jest wolniejszy powrót, czyli wydłużenie czasu potrzebnego na cofnięcie tłoczyska.

Odpowiedzi mówiące o "wysunięciu tłoczyska" są błędne w tej konfiguracji, ponieważ dotyczą przeciwnego kierunku pracy siłownika. Z kolei warianty z "przyspiesza" są typowym nieporozumieniem: element dławiący zasadniczo nie "przyspiesza" ruchu, tylko go ogranicza (wyjątkiem byłyby rozwiązania zwiększające przepływ, ale to inny typ elementu i inny efekt na schemacie).

Wskazówka egzaminacyjna: aby nie pomylić wysuwu z powrotem, prześledź w schemacie, którędy płynie powietrze przy danym położeniu rozdzielacza i z której komory jest ono usuwane. Dławienie na odpływie (odpowietrzeniu) zwykle daje stabilniejszą regulację prędkości niż dławienie na dopływie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wydłużenie czasu cofania tłoczyska względem pracy bez ograniczeń przepływu. Najczęściej uzyskuje się je przez zdławienie przepływu powietrza w torze związanym z ruchem powrotnym, co zmniejsza prędkość siłownika i ogranicza uderzenia na końcu skoku.
Trzeba prześledzić, którędy płynie powietrze w fazie wysuwu i w fazie powrotu. Jeśli element ograniczający przepływ znajduje się w torze napełniania lub odpowietrzania komory aktywnej dla powrotu, to spowalnia właśnie powrót. Kluczowe jest położenie rozdzielacza i kierunek przepływu.
Dławik zmniejsza przekrój przepływu, więc ogranicza strumień powietrza. Mniejszy przepływ oznacza wolniejsze napełnianie/opróżnianie komory siłownika, czyli mniejszą prędkość ruchu. "Przyspieszenie" wymagałoby zwiększenia przepływu lub zmiany obciążenia, a nie zastosowania ograniczenia.
Umożliwia swobodny przepływ w jednym kierunku i zdławiony przepływ w kierunku przeciwnym. Dzięki temu można regulować prędkość tylko dla jednego ruchu (np. powrotu), a drugi ruch pozostawić szybki. To częsty element do "ustawiania tempa" cyklu maszyny.
Gdy powrót powoduje uderzenia mechaniczne, drgania lub ryzyko uszkodzenia detalu/oprzyrządowania. Wolniejszy powrót bywa też potrzebny, aby zsynchronizować kolejne kroki procesu (np. zwolnienie zacisku, odjazd elementu, bezpieczne opuszczenie strefy pracy).
Siłownik wraca bardzo wolno, cykl maszyny się wydłuża, a przy dużym obciążeniu może pojawić się "zatrzymywanie" w ruchu. Czasem słychać długie syczenie odpowietrzenia. W diagnostyce sprawdza się ustawienie dławika, drożność przewodów oraz czy element nie jest zamontowany odwrotnie.
Zwykle nie w sposób pewny, bo funkcja elementu 1V3 zależy od jego typu i wpięcia w konkretnym torze (dopływ/odpływ, komora A/B). Na egzaminie schemat jest kluczowy: dopiero z niego wynika, czy element wpływa na wysuw czy na powrót oraz czy działa jako ograniczenie przepływu.
Najczęściej są to dławiki, zawory dławiąco‑zwrotne, ewentualnie elementy czasowe (zależnie od układu) oraz ograniczenia w przewodach. W kontekście ruchu samego siłownika najprostszą i najczęściej spotykaną metodą jest regulacja przepływu na odpływie z komory siłownika.
Najczęściej myli się wysuw z powrotem (nie śledzi się przepływu dla obu położeń rozdzielacza) oraz zakłada się, że element "przyspiesza", bo kojarzy się z "regulacją". Częsty błąd to też nieuwzględnienie, czy dławienie jest na dopływie czy na odpowietrzeniu.
Ćwicz analizę przepływu krok po kroku: dla każdego położenia rozdzielacza zaznacz drogę zasilania i odpowietrzenia. Ucz się typowych funkcji: dławienie, zwrot, rozdział, zabezpieczenia. Pomaga rozwiązywanie krótkich zadań: "co się dzieje przy wysuwie" i "co się dzieje przy powrocie".
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Element 1V3 w typowym układzie pneumatycznym pełni rolę ograniczenia przepływu w jednym kierunku, co zmniejsza prędkość ruchu siłownika."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw pneumatyki i oznaczeń elementów na schematach
  • Karty katalogowe i instrukcje producentów zaworów dławiąco-zwrotnych (opis funkcji i sposobu montażu)
  • Zadania treningowe z czytania schematów układów pneumatycznych dla mechatroników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego