KWALIFIKACJA SPL5 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 17.
Jaką maksymalną objętość kruszywa o gęstości 1,6 t/m3 można załadować do wagonu o pojemności 75 m3 i ładowności 60 t?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna objętość zależy od tego, co ogranicza załadunek: pojemność (75 m³) czy ładowność (60 t). Z ładowności wyznaczamy objętość: V = m/ρ = 60 t / 1,6 t/m³ = 37,5 m³. Ponieważ 37,5 m³ < 75 m³, decyduje limit masy, więc poprawne jest 37,500 m³.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć maksymalną objętość kruszywa możliwą do załadowania, trzeba uwzględnić dwa niezależne ograniczenia wagonu:

  • pojemność – ile maksymalnie metrów sześciennych zmieści się fizycznie w przestrzeni ładunkowej (tu 75 m³),
  • ładowność – jaka jest maksymalna dopuszczalna masa ładunku (tu 60 t).

Kruszywo ma gęstość 1,6 t/m³, czyli każdy 1 m³ kruszywa waży 1,6 t. Zależność między wielkościami opisuje wzór: m = ρ · V, więc po przekształceniu: V = m/ρ.

Najpierw sprawdzamy, jaką objętość można załadować, zanim osiągniemy limit masy:

V = 60 t / 1,6 t/m³ = 37,5 m³

Następnie porównujemy to z pojemnością wagonu. Wagon mieści 75 m³, a limit masy "pozwala" tylko na 37,5 m³. To oznacza, że wagon nie zostanie wypełniony do końca objętościowo, bo wcześniej osiągniemy ładowność. Zatem maksymalna objętość załadunku wynosi 37,5 m³ (w zapisie z odpowiedzi: 37,500 m³).

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?

  • 46,875 m³ nie wynika z poprawnego podstawienia danych (to objętość większa niż 37,5 m³, a więc dawałaby masę większą niż 60 t przy gęstości 1,6 t/m³).
  • 60,000 m³ myli ładowność (60 t) z objętością – to typowy błąd "przepisania" liczby bez przeliczenia przez gęstość.
  • 75,000 m³ odpowiada samej pojemności wagonu, ale przy tej gęstości wypełnienie 75 m³ oznaczałoby masę 75 · 1,6 = 120 t, czyli przekroczenie ładowności.

W praktyce (spedycja/organizacja transportu) zawsze sprawdza się, czy ładunek jest masowy (szybko "dobija" do ładowności) czy objętościowy (szybko wypełnia przestrzeń). W tym zadaniu kruszywo ogranicza masa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności m = ρ · V, a potem przekształć do V = m/ρ. Masę maksymalną bierzesz z ładowności (np. 60 t), a gęstość z treści (np. 1,6 t/m³). Wynik porównaj jeszcze z pojemnością wagonu, bo ostatecznie decyduje mniejszy limit.
Bo wagon może mieć dwa ograniczenia: masowe (nie wolno przekroczyć ton) i objętościowe (nie zmieści się więcej m³). Dla materiałów sypkich raz szybciej kończy się masa, a raz miejsce. Maksimum załadunku to zawsze wartość wynikająca z bardziej restrykcyjnego ograniczenia.
To informacja, że 1 m³ kruszywa ma masę 1,6 t. Dzięki temu możesz przeliczać "kubiki" na tony i odwrotnie. Jest to kluczowe przy planowaniu załadunku, bo pozwala ocenić, czy pojazd/wagon osiągnie ładowność zanim wypełni przestrzeń ładunkową.
Policz, jaką objętość daje maksymalna masa: V = m/ρ, a potem porównaj z pojemnością. Jeśli V z ładowności jest mniejsze niż pojemność, ładunek jest "masowy" (ogranicza masa). Jeśli V jest większe, ogranicza pojemność i ładunek jest "objętościowy".
Nie, bo 75 m³ przy gęstości 1,6 t/m³ waży 120 t (75 · 1,6). To przekracza ładowność 60 t, więc nawet jeśli jest miejsce, masa byłaby za duża. W praktyce takie przekroczenie to ryzyko naruszenia warunków przewozu i bezpieczeństwa.
Najczęstsze pomyłki to: branie pojemności jako odpowiedzi bez liczenia masy, przepisanie 60 t jako 60 m³, użycie odwrotnego działania (mnożenie zamiast dzielenia) oraz brak sprawdzenia, czy obliczona objętość nie przekracza pojemności wagonu. Pomaga zasada: sprawdź oba limity.
Jeśli gęstość to t/m³, to: masa = gęstość · objętość, czyli t = (t/m³) · m³. W drugą stronę: objętość = masa / gęstość, czyli m³ = t / (t/m³). Warto pilnować, żeby jednostki "skróciły się" do oczekiwanego wyniku.
Ładowność częściej ogranicza materiały ciężkie (kruszywa, metale, mokre materiały sypkie). Pojemność częściej ogranicza ładunki lekkie i "puchate" (niektóre opakowania, izolacje, wyroby o dużej objętości). W zadaniach egzaminacyjnych rozstrzyga to porównanie V z ładowności z pojemnością.
Uprość dzielenie: 60 / 1,6 = 600/16. Ponieważ 16 · 37 = 592, a 16 · 37,5 = 600, dostajesz 37,5. Potem sprawdzasz tylko, czy to mniej niż 75 m³. Ta metoda jest szybka i ogranicza błędy rachunkowe.
Najważniejsze są: ładowność (t), pojemność (m³), typ wagonu (przeznaczenie do materiałów sypkich), oraz parametry ładunku (gęstość, wilgotność, podatność na zbrylanie). W spedycji te dane decydują o doborze środka transportu i realnej masie/objętości załadunku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Maksymalna objętość zależy od tego, co ogranicza załadunek: pojemność (75 m³) czy ładowność (60 t)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Gęstość" — definicja i zależności między masą, objętością i gęstością: https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 (dostęp 2026-03-13)
  • Encyclopaedia Britannica, "Density" — podstawowa definicja i wzór ρ = m/V: https://www.britannica.com/science/density (dostęp 2026-03-13)
  • OpenStax, "College Physics", rozdział o masie, objętości i gęstości (Density): https://openstax.org/details/books/college-physics (dostęp 2026-03-13)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw fizyki (gęstość, masa, objętość)
  • Materiały dydaktyczne z organizacji transportu kolejowego (pojemność i ładowność wagonów)
  • Zbiory zadań rachunkowych dla logistyki/spedycji (ograniczenia ładunków masowych i objętościowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego