KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 13.
Jaką największą wartość może mieć impedancja pętli zwarcia w trójfazowym obwodzie elektrycznym o napięciu znamionowym 230/400 V, aby skuteczna była ochrona przeciwporażeniowa przy uszkodzeniu izolacji, jeśli wiadomo, że wyłączenie zasilania tego obwodu ma zapewnić instalacyjny wyłącznik nadprądowy C10?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania: Zs ≤ U0/Ia.
Dla sieci 230/400 V przyjmuje się U0=230 V. Dla wyłącznika nadprądowego C10, aby mieć pewne zadziałanie, przyjmuje się Ia=10·In=10·10 A=100 A.
Zatem Zsmax=230/100=2,3 Ω.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu izolacji (np. zwarciu doziemnym) w układach TN stosuje się zasadę samoczynnego wyłączenia zasilania (ADS). Kluczowe jest, aby zabezpieczenie zadziałało dostatecznie szybko (dla obwodów końcowych o prądzie ≤32 A wymaga się maksymalnie 0,4 s).

Spełnienie tego wymagania sprawdza się warunkiem:

Zs ≤ U0 / Ia

  • Zs – impedancja pętli zwarcia (im większa, tym mniejszy prąd zwarciowy i trudniej o szybkie wyłączenie),
  • U0 – napięcie fazowe względem ziemi; w sieci 230/400 V jest to 230 V,
  • Ia – prąd powodujący zadziałanie zabezpieczenia w wymaganym czasie.

Dla instalacyjnego wyłącznika nadprądowego o charakterystyce C zakres natychmiastowego zadziałania członu elektromagnetycznego wynosi 5–10·In. Aby mieć pewność wyłączenia w wymaganym czasie, przyjmuje się górną wartość: Ia = 10·In.

Dla C10: In=10 A, więc Ia=10·10 A=100 A. Podstawiając do wzoru: Zsmax=230 V / 100 A = 2,3 Ω.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Ponieważ 4,6 Ω, 7,7 Ω i 8,0 Ω oznaczają większą impedancję pętli, a więc mniejszy prąd zwarciowy. To może nie zapewnić zadziałania wyłącznika C10 w wymaganym czasie, czyli nie spełnia warunku ADS.

W praktyce elektryk porównuje wynik pomiaru Zs miernikiem z wartością dopuszczalną obliczoną dla zastosowanego zabezpieczenia. Gdy Zs jest zbyt duża, koryguje się instalację (np. przekrój przewodów, długość obwodu, jakość połączeń).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Impedancja pętli zwarcia Zs to łączna "przeszkoda" dla prądu zwarciowego w drodze: przewód fazowy → źródło zasilania → przewód ochronny (PE) → miejsce zwarcia. Im mniejsza Zs, tym większy prąd zwarciowy i szybsze zadziałanie zabezpieczenia, co poprawia skuteczność ochrony.
Stosuje się warunek ADS: Zs ≤ U0/Ia. Dla sieci 230/400 V przyjmuje się U0=230 V. Dla wyłącznika C, aby mieć pewne zadziałanie, przyjmuje się Ia=10·In. Dla C10: Ia=10·10 A=100 A, więc Zsmax=230/100=2,3 Ω.
We wzorze Zs ≤ U0/Ia używa się U0, czyli napięcia faza–ziemia (lub faza–N w praktyce obliczeń dla TN). W sieci 230/400 V jest to 230 V. 400 V to napięcie międzyfazowe i jego podstawienie zawyżyłoby dopuszczalną Zs, co mogłoby dać fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Charakterystyka C określa, przy jakim prądzie zadziała człon elektromagnetyczny "natychmiastowy". Dla typu C jest to zwykle zakres 5–10·In. W zadaniach związanych z ochroną przeciwporażeniową często przyjmuje się 10·In, aby uwzględnić niekorzystne tolerancje i zapewnić pewne zadziałanie.
Przyjęcie k=5 daje wynik "optymistyczny" i może nie gwarantować zadziałania w wymaganym czasie w realnych warunkach (tolerancje, spadki napięcia, nagrzanie przewodów). Dlatego dla sprawdzenia skuteczności ochrony przyjmuje się wartość zapewniającą pewność zadziałania, czyli zwykle k=10.
Najczęstsze pomyłki to: użycie 400 V zamiast 230 V, pomylenie In z Ia (podstawienie 10 A zamiast 100 A), dobranie złego k dla charakterystyki (np. 5 zamiast 10 dla C) oraz brak refleksji, że większa Zs pogarsza, a nie polepsza warunki szybkiego wyłączenia.
Wskazany w kontekście wymóg 0,4 s dotyczy obwodów końcowych o prądzie ≤32 A w układach TN, gdy stosuje się ochronę przez samoczynne wyłączenie zasilania. W praktyce oznacza to typowe obwody gniazd i oświetlenia, gdzie szybkie wyłączenie ogranicza czas rażenia.
Pomiar Zs wykonuje się zwykle na końcu obwodu (np. w gnieździe lub w puszce/rozdzielnicy obwodu), aby sprawdzić najgorszy przypadek. Wynik porównuje się z dopuszczalnym Zs obliczonym dla danego zabezpieczenia. To standardowy element pomiarów odbiorczych i okresowych instalacji.
W kontekście ochrony ADS z wyłącznikiem nadprądowym tak: zbyt wysoka Zs zmniejsza prąd zwarciowy i może spowodować zbyt wolne zadziałanie zabezpieczenia. Skutkiem jest niespełnienie warunku ochrony przeciwporażeniowej. Dlatego projekt i wykonanie obwodu powinny zapewnić Zs nieprzekraczającą wartości dopuszczalnej.
Najczęściej pomaga zmniejszenie impedancji pętli: zwiększenie przekroju przewodów, skrócenie trasy obwodu, poprawa jakości połączeń (dokręcenie, usunięcie korozji/utlenienia), weryfikacja ciągłości przewodu ochronnego. Działania dobiera się po analizie, gdzie powstają największe spadki.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Warunek skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania: Zs ≤ U0/Ia.Dla sieci 230/400 V przyjmuje się U0=230 V."

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09, Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa — Ochrona przed porażeniem elektrycznym (wymagania ADS, czasy wyłączenia, warunek Zs ≤ U0/Ia)

Materiały:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09 (dział o ochronie przeciwporażeniowej i warunku ADS)
  • Instrukcje producentów mierników impedancji pętli zwarcia (metody pomiaru i interpretacja wyników)
  • Podręczniki z podstaw instalacji elektrycznych: zwarcia, zabezpieczenia, pętle zwarciowe, charakterystyki B/C/D

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego