KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 20.
Jaką objętość roztworu EDTA zużyto do odmiareczkowania jonów magnezu podczas analizy przeprowadzonej zgodnie z zamieszczoną procedurą?
Ilustracja przedstawia fragment tekstu z procedurą analityczną dotyczącą miareczkowania jonów wapnia i magnezu w wodach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Objętość zużytego roztworu EDTA wyznacza się z odczytów biurety jako różnicę: V = Vkońcowe − Vpoczątkowe, zgodnie z procedurą miareczkowania do punktu końcowego. Dla podanych w procedurze odczytów otrzymuje się wynik 14,90 cm³, zapisany z dokładnością typową dla biurety.

Pełne wyjaśnienie:

W miareczkowaniu kompleksometrycznym jonów magnezu roztworem EDTA podstawową wielkością obliczeniową jest objętość zużytego titranta (roztworu EDTA), czyli ilość roztworu, która wypłynęła z biurety do osiągnięcia punktu końcowego wskazanego w procedurze (najczęściej zmiana barwy wskaźnika w odpowiednich warunkach buforowych).

W praktyce laboratoryjnej objętości nie "odczytuje się" jako jednej liczby, lecz wyznacza z dwóch odczytów:

  • Vpoczątkowe – stan biurety przed miareczkowaniem (po ustawieniu menisku i usunięciu pęcherzyków powietrza),
  • Vkońcowe – stan biurety w momencie osiągnięcia punktu końcowego.

Następnie stosuje się zależność: V(EDTA) = Vkońcowe − Vpoczątkowe. Wynik zapisuje się w jednostkach objętości (cm³ lub mL) z dokładnością zgodną z działką elementarną biurety (zwykle do 0,01 cm³).

W tym zadaniu, po wykonaniu odejmowania zgodnie z podaną procedurą, otrzymuje się 14,90 cm³.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 12,85 cm³ – typowy skutek nieprawidłowego odczytu jednego z menisków albo pomyłki w zapisie wartości z karty pracy.
  • 25,70 cm³ – może wynikać z błędnego zsumowania odczytów lub odjęcia w złej kolejności przy próbie "naprawy" wyniku.
  • 109,62 cm³ – wartość skrajnie nieprawdopodobna dla standardowej biurety 50 cm³; zwykle oznacza pomylenie skali, przepisanie liczby niezwiązanej z biuretą albo nieuwzględnienie, że biureta ma ograniczoną pojemność.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wynik objętości jest fizycznie możliwy dla użytej biurety oraz czy jednostki i liczba miejsc po przecinku odpowiadają dokładności odczytu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Objętość zużytego EDTA oblicza się jako różnicę odczytów biurety: V = Vkońcowe − Vpoczątkowe. Nie zakładaj automatycznie startu 0,00. Wynik podaj w cm³ (mL) z dokładnością zgodną z biuretą, zwykle do 0,01.
Bo biureta nie musi być ustawiona idealnie na "zero" przed titracją, a procedura często dopuszcza dowolny odczyt początkowy. Przyjęcie 0,00 to błąd systematyczny: zawyżasz lub zaniżasz objętość zużytą. Zawsze licz różnicę dwóch odczytów.
To objętość roztworu EDTA, która faktycznie wypłynęła z biurety do osiągnięcia punktu końcowego zgodnie z procedurą. Taka liczba jest typowa dla obliczenia V = Vkońcowe − Vpoczątkowe i zapisu z dokładnością do 0,01 cm³.
Najczęściej: odczyt z niewłaściwego miejsca menisku, pomylenie kierunku skali, nieuwzględnienie odczytu początkowego, przepisanie cyfr (np. 14,90 → 12,85) oraz zły zapis dziesiętny. Pomaga kontrola sensu: objętość musi być realna dla pojemności biurety.
Typowo używa się roztworu EDTA jako titranta oraz układu zapewniającego odpowiednie pH (często bufor). Do wykrycia punktu końcowego stosuje się wskaźnik barwny dobrany do warunków analizy. Dokładne reagenty i pH zawsze wynikają z procedury.
W praktyce laboratoryjnej 1 cm³ = 1 mL, więc wartości liczbowe są takie same. Na egzaminie ważna jest jednak konsekwencja: trzymaj się jednostki użytej w treści zadania oraz zapisuj wynik z właściwą liczbą miejsc po przecinku.
Standardowe biurety mają ograniczoną pojemność (często 25 lub 50 cm³), więc wynik ponad 100 cm³ zwykle oznacza błąd: przepisanie liczby z innego miejsca, pomylenie odczytów albo niezrozumienie, że liczy się różnicę odczytów. Zawsze porównaj wynik z pojemnością szkła.
Po obliczeniu V = Vkońcowe − Vpoczątkowe zrób kontrolę: wynik musi być dodatni i mieścić się w granicach pracy biurety. Jeśli wychodzi wartość ujemna lub większa niż pojemność biurety, to sygnał błędu w odczycie lub odejmowaniu.
Zależy od podziałki biurety, ale najczęściej zapisuje się objętość do 0,01 cm³. Zbyt mało miejsc po przecinku obniża wiarygodność wyniku, a zbyt wiele sugeruje sztuczną "dokładność". Najlepiej stosować dokładność zgodną z procedurą i sprzętem.
Przećwicz: odczyt menisku, liczenie różnicy odczytów, zapis jednostek i zaokrągleń. Ucz się też schematu miareczkowania kompleksometrycznego (rola EDTA, warunki pH, punkt końcowy). Rozwiązuj krótkie zadania z kart pracy, gdzie trzeba wyznaczyć tylko V zużytego titranta.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Objętość zużytego roztworu EDTA wyznacza się z odczytów biurety jako różnicę: V = Vkońcowe − Vpoczątkowe, zgodnie z procedurą miareczkowania do punktu końcowego."

Źródła:

  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, rozdziały: titrations / complexometric (EDTA) titrations, wydanie akademickie (weryfikacja pojęć: objętość titranta jako różnica odczytów).
  • Skoog, West, Holler, Crouch: Fundamentals of Analytical Chemistry, część dotycząca analiz objętościowych i miareczkowań kompleksometrycznych (EDTA).
  • IUPAC: Compendium of Analytical Nomenclature ("Orange Book"), hasła dotyczące titration i definicji wielkości analitycznych (terminologia i zasady zapisu).

Materiały:

  • Podręcznik chemii analitycznej: miareczkowania kompleksometryczne (EDTA)
  • Instrukcje BHP i metodyka pracy z biuretą (odczyt menisku, płukanie, usuwanie pęcherzyków)
  • Zestawy zadań rachunkowych z miareczkowania (różnica odczytów, zaokrąglenia, błędy pomiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego