W wytłaczaniu blach (wytłoczka cylindryczna z kołnierzem) średnicę krążka wyjściowego dobiera się tak, aby ilość materiału była właściwa do uformowania dna, ścianki oraz kołnierza. W praktyce opisuje się to jako bilans pól powierzchni wynikający z zasady zachowania objętości materiału.
Dla wytłoczki z kołnierzem stosuje się zależność podaną na rysunku:
D = √(d_zewn² + 4·d_wewn·h)
gdzie:
- d_zewn – średnica zewnętrzna kołnierza,
- d_wewn – średnica wewnętrzna części cylindrycznej (odpowiada średnicy stempla),
- h – wysokość wytłoczki.
Z danych z rysunku: d_zewn=60 mm, d_wewn=50 mm, h=14 mm.
Obliczenie krok po kroku:
- d_zewn² = 60² = 3600
- 4·d_wewn·h = 4·50·14 = 2800
- suma pod pierwiastkiem: 3600 + 2800 = 6400
- D = √6400 = 80 mm
Dlatego 80 mm jest właściwą średnicą krążka.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- 75 mm i 70 mm oznaczałyby zbyt mały krążek: w praktyce grozi to niedoborem materiału na ściankę/kołnierz, a więc ryzykiem nadmiernych odkształceń i pęknięć albo nieosiągnięciem wymaganej geometrii.
- 85 mm to zbyt duży krążek: nadmiar materiału w strefie kołnierza sprzyja powstawaniu fałd (zmarszczek) i trudnościom w prowadzeniu materiału podczas wytłaczania.
Wskazówka egzaminacyjna: najczęstsze pomyłki to zamiana d_zewn z d_wewn oraz pominięcie wysokości h. Warto zawsze sprawdzić, czy wynik ma sens: D powinno być większe od d_zewn, bo krążek musi "dostarczyć" materiał także na ściankę.
