KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 28.
Jaką wartość momentu należy ustawić na kluczu dynamometrycznym przy dokręcaniu śruby M12 w klasie wytrzymałości 8.8? Wykorzystaj informacje zamieszczone w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami momentu dokręcania śrub, wyrażonymi w niutonometrach [N m].
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment dokręcania dla śruby M12 w klasie 8.8 należy przyjąć zgodnie z wartością podaną w tabeli dla tego dokładnie rozmiaru i klasy. Odczytana wartość jest nastawą klucza dynamometrycznego w N·m; pozostałe liczby odpowiadają innym wierszom/kolumnom tabeli (np. innej średnicy lub innej klasy).

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania nie wyznacza się momentu "z pamięci" ani z jednego uniwersalnego wzoru, tylko odczytuje z tabeli przygotowanej dla konkretnych założeń (np. typowe tarcie w gwincie i pod łbem, określony poziom napięcia wstępnego). Dlatego kluczowe jest poprawne zidentyfikowanie dwóch parametrów: rozmiaru śruby M12 oraz klasy wytrzymałości 8.8, a następnie znalezienie ich przecięcia w tabeli.

Odpowiedź "79,0 N m" jest poprawna, ponieważ odpowiada pozycji tabelarycznej przypisanej do śruby M12 w klasie 8.8. Tę wartość należy ustawić na kluczu dynamometrycznym jako docelowy moment dokręcania.

  • "66,7 N m" jest błędne, gdyż odpowiada innemu wariantowi z tabeli (typowo innemu rozmiarowi albo niższej klasie), czyli daje zbyt mały docisk i ryzyko luzowania połączenia.
  • "110,9 N m" jest błędne, bo wskazuje większy moment niż przewidziany dla M12/8.8 w przyjętych założeniach tabeli; może prowadzić do nadmiernego naprężenia śruby lub uszkodzeń gwintu/elementu łączonego.
  • "129,5 N m" jest błędne z analogicznego powodu: pasuje do innego wiersza/kolumny (np. większa średnica lub inny warunek), a zastosowanie tak wysokiej nastawy zwiększa ryzyko przekroczenia dopuszczalnego obciążenia połączenia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy tabelach momentów najczęstszy błąd to odczyt z niewłaściwej kolumny (np. pomylenie klas 8.8 i 10.9) lub z sąsiedniego rozmiaru. Warto zaznaczyć palcem/linijką wiersz M12 i dopiero potem przesuwać się do odpowiedniej kolumny klasy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw znajdź wiersz odpowiadający rozmiarowi M12, potem kolumnę dla klasy 8.8. Odczytana liczba w N·m to nastawa klucza dynamometrycznego. Uważaj na sąsiednie wiersze (M10/M14) i kolumny (np. 10.9), bo łatwo o przesunięcie.
Moment zależy m.in. od tarcia w gwincie i pod łbem/nakrętką, stanu powierzchni (sucho/smar), rodzaju podkładek oraz wymaganego napięcia wstępnego. Dlatego różne tabele mogą podawać inne wartości dla tego samego rozmiaru i klasy, bo opierają się na innych założeniach.
Oznaczenie 8.8 określa właściwości mechaniczne śruby (poziom wytrzymałości materiału). W praktyce informuje, jak duże obciążenia może przenieść śruba i jakiego napięcia wstępnego można bezpiecznie oczekiwać. Klasa wpływa na dobór momentu dokręcania w tabelach.
Zbyt mały moment zwykle oznacza zbyt małą siłę wstępną (docisk). Skutkiem mogą być luzy, przesuw elementów, przecieki na kołnierzach, a także samoodkręcanie podczas drgań. W maszynach prowadzi to do przyspieszonego zużycia i awarii połączeń.
Zbyt duży moment może spowodować nadmierne rozciągnięcie śruby, zerwanie, zniszczenie gwintu w elemencie, odkształcenie łączonych części albo uszkodzenie podkładek. Często problem ujawnia się dopiero po czasie, gdy połączenie "siada" lub pęka w eksploatacji.
Tak. Smar zwykle zmniejsza tarcie, więc dla uzyskania tej samej siły wstępnej potrzeba mniejszego momentu. Jeżeli tabela jest przygotowana dla gwintu suchego, a w praktyce zastosujesz smar, ustawienie momentu z tabeli może dać zbyt duże napięcie wstępne i ryzyko przeciążenia.
Ustaw żądany moment, dokręcaj płynnie i prostopadle do osi śruby, bez szarpania. Zakończ, gdy klucz zasygnalizuje osiągnięcie momentu (np. "klik"). Nie używaj klucza dynamometrycznego do odkręcania i dbaj o okresową kontrolę/kalibrację.
Bo w praktyce montażowej moment dokręcania dobiera się z dokumentacji technologicznej lub tabel, które uwzględniają założenia producenta i warunki pracy połączenia. Egzamin sprawdza, czy potrafisz pracować z danymi technicznymi i poprawnie ustawić narzędzie, a nie tylko liczyć.
Stosuje się to przy kołnierzach, pokrywach i elementach z wieloma śrubami, aby równomiernie rozłożyć docisk i uniknąć przekoszenia. Dokręcanie etapami (np. 30%–60%–100% momentu) ułatwia uzyskanie równego przylegania i poprawia szczelność połączenia.
Najczęściej: pomylenie rozmiaru (M12 z M10/M14), pomylenie klasy (8.8 z 10.9), odczyt w złych jednostkach oraz przesunięcie o jedną kolumnę/wiersz. Pomaga zaznaczenie wiersza linijką i sprawdzenie, czy jednostka w tabeli to na pewno N·m.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że moment dokręcania dla śruby M12 w klasie 8.8 należy przyjąć zgodnie z wartością podaną w tabeli dla tego dokładnie rozmiaru i klasy.

Źródła:

  • ISO 898-1:2013, Mechanical properties of fasteners made of carbon steel and alloy steel — Part 1: Bolts, screws and studs with specified property classes — definicja i znaczenie klas wytrzymałości (np. 8.8).
  • VDI 2230 Blatt 1, Systematische Berechnung hochbeanspruchter Schraubenverbindungen — zależność momentu dokręcania od tarcia i napięcia wstępnego w połączeniach śrubowych.

Materiały:

  • Instrukcje producentów kluczy dynamometrycznych (obsługa, kalibracja, technika dokręcania)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (połączenia śrubowe, napięcie wstępne)
  • Materiały szkolne z montażu i obsługi maszyn dotyczące połączeń gwintowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego