KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 40.
Jaką wartość prądu zapewniającego samoczynne wyłączenie zasilania należy wpisać do protokołu pomiarów dla wyłącznika nadprądowego S 303 D 63?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla wyłącznika nadprądowego o charakterystyce D prąd wyzwolenia członu magnetycznego mieści się w zakresie 10–20×In.
Przy D 63 górna granica, uznawana za wartość zapewniającą zadziałanie, wynosi 20×63 A = 1260 A. 63 A to tylko prąd znamionowy, nie prąd zwarciowy wyzwalania.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie "S 303 D 63" informuje, że jest to wyłącznik nadprądowy o charakterystyce D oraz prądzie znamionowym In = 63 A. Prąd znamionowy określa, jaki prąd może płynąć w warunkach normalnej pracy (ochrona przeciążeniowa), ale nie jest to wartość, przy której następuje szybkie zadziałanie przy zwarciu.

W kontekście protokołu pomiarów i weryfikacji ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania interesuje nas zwykle działanie członu zwarciowego (magnetycznego). Dla typowych wyłączników instalacyjnych charakterystyki B/C/D opisują, w jakim przedziale prądów następuje zadziałanie magnetyczne. Dla charakterystyki D jest to 10–20×In. Oznacza to, że wyłącznik może zadziałać już przy około 10×In, ale norma dopuszcza, że w skrajnym przypadku zadziałanie nastąpi dopiero przy 20×In.

Jeżeli pytanie wymaga wartości "zapewniającej" samoczynne wyłączenie, przyjmuje się wartość z górnej granicy tolerancji, czyli taką, przy której aparat musi zadziałać. Dlatego liczymy:

Ia = 20 × In = 20 × 63 A = 1260 A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "63 A" to prąd znamionowy In, a nie prąd wyzwolenia członu magnetycznego.
  • "126 A" odpowiada 2×In, co nie jest właściwym mnożnikiem dla wyzwalania zwarciowego wyłącznika typu D.
  • "450 A" nie wynika z zakresu 10–20×In dla In = 63 A (zakres zaczyna się od 630 A), więc nie gwarantuje zadziałania zgodnie z charakterystyką D.

W praktyce, przy ocenie SWZ sprawdza się, czy spodziewany prąd zwarciowy w miejscu zwarcia jest wystarczający do wyzwolenia zabezpieczenia oraz czy dobrano właściwą charakterystykę (typ D stosuje się tam, gdzie występują duże prądy rozruchowe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"D" oznacza charakterystykę wyzwalania zwarciowego (magnetycznego), a "63" to prąd znamionowy In w amperach. Dla typu D człon magnetyczny działa w zakresie 10–20×In, czyli przy dużych prądach zwarciowych i rozruchowych.
Dla charakterystyki D przyjmuje się górną granicę zadziałania magnetycznego, aby mieć wartość "zapewniającą" wyłączenie. Liczysz: Ia = 20×In. Dla In = 63 A: Ia = 20×63 A = 1260 A.
63 A to prąd znamionowy, czyli obciążenie dopuszczalne w pracy ciągłej. Warunek samoczynnego wyłączenia dotyczy zadziałania przy zwarciu, więc używa się prądu wyzwalania członu magnetycznego (dla D: 10–20×In), a nie samego In.
Charakterystyki określają przedział prądu, przy którym zadziała człon magnetyczny: B: 3–5×In, C: 5–10×In, D: 10–20×In. Typ D jest najbardziej "odporny" na prądy rozruchowe, ale wymaga większego prądu zwarcia.
Typ D dobiera się tam, gdzie występują duże prądy rozruchowe, które mogłyby wyzwalać typ B lub C (np. niektóre silniki, transformatory). Jednocześnie trzeba sprawdzić, czy w razie zwarcia prąd zwarciowy będzie na tyle duży, by wyzwolić 10–20×In.
Przedział 10–20×In oznacza tolerancję działania: wyłącznik może zadziałać już przy 10×In, ale w skrajnym przypadku dopiero przy 20×In. Jeśli pytanie mówi o wartości "zapewniającej" wyłączenie, wybiera się górną granicę, bo daje pewność zadziałania.
Tak. Dla D 63 dolna granica zakresu wyzwalania magnetycznego to 10×63 A = 630 A. Taka wartość nie jest jednak traktowana jako "gwarantująca" zadziałanie w każdym egzemplarzu, bo norma dopuszcza zadziałanie dopiero bliżej 20×In.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie In z prądem wyzwalania, użycie mnożników dla innej charakterystyki (np. C zamiast D), oraz wybór dolnej granicy zakresu mimo słowa "zapewniający". Pomaga zapamiętanie: D = "duże" prądy, więc mnożnik jest największy.
Weryfikuje się, czy przy zwarciu w danym punkcie instalacji popłynie prąd wystarczający do szybkiego zadziałania zabezpieczenia (dla D 63: w obszarze 10–20×In). W protokołach pomiarów zestawia się wyniki tak, aby potwierdzić skuteczność ochrony.
Tak. Wartości 3–5×In, 5–10×In i 10–20×In wynikają z normalizacji zachowania wyłączników nadprądowych. Dzięki temu niezależnie od producenta można rozumieć, w jakim przedziale prądu następuje wyzwolenie magnetyczne i jak dobierać zabezpieczenia do instalacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "63 A to tylko prąd znamionowy, nie prąd zwarciowy wyzwalania."

Źródła:

  • PN-EN 60898-1, wymagania dla wyłączników nadprądowych do instalacji domowych i podobnych (zakresy charakterystyk B/C/D: wyzwalanie magnetyczne 10–20×In dla D) — szczegółowa weryfikacja wymaga wglądu do aktualnego wydania normy
  • PN-EN 60947-2, aparatura rozdzielcza i sterownicza nN — wyłączniki (informacje o wyzwalaczach i parametrach zadziałania) — szczegółowa weryfikacja wymaga wglądu do aktualnego wydania normy

Materiały:

  • Norma PN-EN 60898-1 (część dotycząca charakterystyk wyzwalania i tolerancji zadziałania)
  • Norma PN-EN 60947-2 (informacje o wyłącznikach i wyzwalaczach w aparaturze nN)
  • Karty katalogowe producentów wyłączników nadprądowych (sekcja: charakterystyki B/C/D i prądy wyzwalania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego