KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 27.
Prąd powodujący samoczynne zadziałanie wyłącznika nadprądowego C20 w czasie t < 0,2 s wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla wyłącznika nadprądowego o charakterystyce C zadziałanie bezzwłoczne następuje przy prądach rzędu kilku–kilkunastu krotności In.
Przy In = 20 A wartość 10·In wynosi 200 A, co odpowiada szybkiemu zadziałaniu (t < 0,2 s) w typowym ujęciu charakterystyki C.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik nadprądowy typu C ma dwie "części" działania: człon przeciążeniowy (termiczny), który reaguje wolniej na umiarkowane przeciążenia, oraz człon bezzwłoczny (elektromagnetyczny), który reaguje szybko na duże prądy zwarciowe. W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "samoczynne zadziałanie … w czasie t < 0,2 s", czyli interesuje nas szybki (zwarciowy) mechanizm wyzwalania.

Dla charakterystyki C przyjmuje się, że zadziałanie bezzwłoczne następuje w zakresie wielokrotności prądu znamionowego In (typowo podawanym jako przedział). Ponieważ wyłącznik ma oznaczenie C20, jego prąd znamionowy wynosi In = 20 A. Wartość 200 A odpowiada 10·In, czyli górnej wielokrotności często kojarzonej z szybkim zadziałaniem w charakterystyce C, dlatego wskazana odpowiedź pasuje do warunku bardzo krótkiego czasu.

Pozostałe odpowiedzi są niższymi wielokrotnościami In:

  • 100A to 5·In. Może być kojarzone z progiem zadziałania, ale przy zapisie "t < 0,2 s" nie zawsze gwarantuje spełnienie warunku we wszystkich ujęciach charakterystyki (zależnie od interpretacji wykresu i tolerancji).
  • 150A to 7,5·In, czyli wartość pośrednia; bez wskazania, czy oczekiwany jest prąd minimalny czy graniczny dla zadanego czasu, taka odpowiedź jest mniej jednoznaczna.
  • 60A to 3·In, co odpowiada raczej obszarowi, w którym typowo nie oczekuje się zadziałania członu bezzwłocznego dla charakterystyki C.

W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać, że litera B/C/D informuje o "odporności na prądy rozruchowe" oraz o poziomie prądu, przy którym zadziała szybki człon wyłącznika. Przy zadaniach z czasem zadziałania zawsze myśl, czy chodzi o zwarcie (szybko) czy przeciążenie (wolniej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznaczenie C20 oznacza wyłącznik nadprądowy o prądzie znamionowym In = 20 A i charakterystyce zadziałania typu C. Litera C dotyczy progu zadziałania członu bezzwłocznego (zwarciowego), a liczba 20 A dotyczy pracy ciągłej w warunkach znamionowych.
Człon bezzwłoczny (elektromagnetyczny) reaguje na duże prądy, typowe dla zwarć, i wyzwala wyłącznik bardzo szybko. W charakterystyce C próg tej reakcji jest ustawiony wyżej niż w B, dzięki czemu lepiej toleruje krótkotrwałe prądy rozruchowe.
Warunek t < 0,2 s sugeruje, że chodzi o szybkie zadziałanie zabezpieczenia, typowe dla zwarcia, a nie o wolniejsze działanie termiczne przy przeciążeniu. W praktyce odsyła to do analizy charakterystyki czasowo-prądowej i obszaru zadziałania bezzwłocznego.
Najpierw ustalasz In z oznaczenia: dla C20 jest to 20 A. Następnie mnożysz przez 10: 10·In = 10·20 A = 200 A. Taka wielokrotność bywa używana do oceny szybkiego zadziałania w charakterystyce C.
Nie należy zakładać "zawsze", bo charakterystyki mają tolerancje i zakresy, a czas zadziałania zależy od dokładnej wartości prądu i warunków pracy. Dla typu C próg bezzwłoczny jest opisywany jako przedział wielokrotności In, więc 5·In może być graniczne, a nie jednoznaczne dla zadanego czasu.
Różnica dotyczy głównie progu zadziałania członu bezzwłocznego. B zadziała szybciej przy mniejszej wielokrotności In, dlatego jest częsta w obwodach o małych prądach rozruchowych. C ma próg wyższy, lepiej sprawdza się tam, gdzie występują krótkotrwałe prądy rozruchowe.
Typ C dobiera się zwykle wtedy, gdy w obwodzie mogą występować większe prądy rozruchowe (np. silniki, transformatory, niektóre zasilacze), które mogłyby powodować niepożądane wyzwalanie typu B. Dobór musi jednak spełniać wymagania ochrony i warunku szybkiego wyłączenia.
Ponieważ liczba w oznaczeniu (tu 20 A) to prąd znamionowy In. Charakterystyki czasowo-prądowe wyrażają progi zadziałania jako wielokrotności In (np. 3·In, 5·In, 10·In), więc typowe odpowiedzi to właśnie wartości wynikające z mnożenia 20 A przez konkretny współczynnik.
Częsty błąd to traktowanie progu zadziałania jako jednej liczby zamiast zakresu oraz mylenie członu termicznego z bezzwłocznym. Inny błąd to bezrefleksyjne przypisywanie 5·In do typu C. Warto zawsze przeliczyć wielokrotność In i powiązać ją z "szybko" vs "wolno".
W praktyce tak, bo najpewniej interpretuje się to z wykresu czasowo-prądowego (zakresy zadziałania). Na egzaminie często wystarczy znajomość typowych wielokrotności In dla charakterystyk B/C/D i umiejętność szybkiego przeliczenia (np. 10·In dla C20).
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Karty katalogowe producentów wyłączników nadprądowych (wykresy czasowo-prądowe dla B/C/D)
  • Materiały dydaktyczne z ochrony przeciwporażeniowej i warunku samoczynnego wyłączenia zasilania
  • Zadania praktyczne: obliczanie prądów zwarciowych i dobór zabezpieczeń dla obwodów nN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego