KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Aby usunąć złamana śrubę z otworu gwintowanego, przedstawione na rysunkach narzędzia należy użyć w następującej kolejności
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, które są używane w procesie usuwania złamanej śruby z otworu gwintowanego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Usuwanie złamanej śruby z otworu gwintowanego wykonuje się etapami: najpierw przygotowuje się miejsce pracy i prowadzenie (aby nie uszkodzić gwintu), następnie wykonuje nawiercenie, osadza wykrętak i dopiero na końcu wykręca pozostałość śruby. Kolejność 4,2,3,1 odpowiada tej logice procesu.

Pełne wyjaśnienie:

Usuwanie złamanej (urwanej) śruby z otworu gwintowanego wymaga zachowania poprawnej kolejności operacji, bo celem jest wykręcenie pozostałości śruby przy możliwie małym ryzyku uszkodzenia gwintu wewnętrznego.

Poprawna sekwencja czynności odpowiada typowemu przebiegowi pracy warsztatowej:

  • Przygotowanie miejsca i prowadzenia – zanim zacznie się wiercić, trzeba zapewnić centrowanie i stabilne prowadzenie narzędzia. W praktyce ogranicza to "uciekanie" wiertła i zmniejsza ryzyko zarysowania lub rozwiercenia gwintu.
  • Nawiercenie otworu – wykonuje się otwór prowadzący w pozostałości śruby. To etap krytyczny: zbyt duże przesunięcie osi lub zły dobór średnicy zwiększa szansę uszkodzenia gwintu.
  • Osadzenie wykrętaka – wykrętak musi pracować w przygotowanym otworze; osadza się go tak, aby miał dobre oparcie i nie rozprężał materiału nadmiernie.
  • Wykręcanie – dopiero na końcu wykonuje się właściwe odkręcanie, z wyczuciem i kontrolą momentu, aby nie urwać wykrętaka i nie zakleszczyć elementu.

Odpowiedź "4,2,3,1" jest poprawna, ponieważ odzwierciedla przejście od etapu przygotowawczego, przez wykonanie otworu, do użycia narzędzia wykręcającego i finalnego wykręcenia pozostałości.

Pozostałe sekwencje są błędne, bo sugerują rozpoczęcie od czynności, które w praktyce wymagają wcześniejszego przygotowania (np. próba wykręcania bez przygotowanego otworu lub pominięcie etapu prowadzenia), co typowo prowadzi do poślizgu narzędzia, uszkodzenia gwintu albo zakleszczenia elementu w otworze.

Wskazówka egzaminacyjna: myśl o procesie jak o łańcuchu: przygotuj → wykonaj otwór → zastosuj narzędzie wykręcające → dokończ wykręcanie. Jeśli kolejność w odpowiedzi łamie tę logikę, zwykle jest niepoprawna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrętak to narzędzie służące do wykręcania urwanych śrub lub szpilek, gdy nie da się ich chwycić kluczem. Zwykle pracuje w nawierconym otworze w pozostałości śruby i podczas obracania "wgryza się" w materiał, umożliwiając odkręcenie.
Typowa kolejność to: przygotowanie i centrowanie miejsca (żeby nie uszkodzić gwintu), nawiercenie otworu prowadzącego, osadzenie wykrętaka, a na końcu wykręcanie pozostałości śruby. Taki porządek minimalizuje ryzyko poślizgu narzędzia i zniszczenia gwintu.
Bez wcześniejszego przygotowania (np. centrowania i nawiercenia) łatwo uszkodzić krawędzie otworu, zarysować gwint lub zakleszczyć narzędzie. W przypadku urwania w otworze gwintowanym nie ma "łba" śruby, więc zwykle potrzebny jest etap przygotowania miejsca pracy.
Średnicę dobiera się do rozmiaru śruby i zaleceń zestawu wykrętaków (zwykle podawanych przez producenta). Zbyt mały otwór utrudnia osadzenie, a zbyt duży zmniejsza "chwyt" wykrętaka i może osłabić pozostałość śruby, zwiększając ryzyko uszkodzenia gwintu.
Tak, jeśli wiertło "ucieknie" z osi lub ma złą średnicę, może naruszyć gwint wewnętrzny. Dlatego ważne są: poprawne prowadzenie, stabilne zamocowanie elementu oraz spokojna praca. Na egzaminie rozpoznaj, że etap przygotowania jest kluczowy.
Najczęstsze to: pominięcie centrowania, nawiercenie krzywego otworu, zbyt duża siła przy wkręcaniu wykrętaka oraz zbyt gwałtowne odkręcanie. Skutkiem bywa zakleszczenie lub urwanie wykrętaka, co zwykle komplikuje naprawę bardziej niż sama urwana śruba.
Rozwiercanie bywa stosowane, gdy wykrętak nie działa (np. śruba jest mocno zapieczona) lub gdy pozostałość śruby jest zniszczona. To metoda bardziej inwazyjna, bo łatwo naruszyć gwint, więc zwykle wymaga potem naprawy gwintu (np. ponownego gwintowania).
Przede wszystkim trzeba zapewnić stabilne unieruchomienie elementu (imadło, odpowiednie podparcie) i prostopadłe prowadzenie wiertła do powierzchni. Zmniejsza to ryzyko "zejścia" wiertła na bok oraz uszkodzeń otworu gwintowanego podczas wykonywania otworu prowadzącego.
Tak. Takie zadania zwykle sprawdzają, czy potrafisz ułożyć proces technologiczno-warsztatowy: najpierw przygotowanie (żeby nie uszkodzić gwintu), potem wykonanie otworu, następnie użycie narzędzia wykręcającego i dopiero na końcu wykręcenie pozostałości śruby.
Ułóż w głowie etapy: przygotowanie/centrowanie → nawiercanie → osadzenie narzędzia wykręcającego → wykręcanie. Następnie dopasuj do tego narzędzia z rysunku. Jeśli odpowiedź zaczyna się od wykręcania bez przygotowania, zwykle jest błędna.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kolejność 4,2,3,1 odpowiada tej logice procesu."

Materiały:

  • Instrukcje producentów zestawów wykrętaków (karty techniczne i zalecane procedury użycia)
  • Podręczniki do obróbki ręcznej/ślusarstwa dotyczące wiercenia i napraw gwintów
  • Materiały BHP dotyczące wiercenia, pracy z wiertarką oraz użycia narzędzi ręcznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego