KWALIFIKACJA MEC8 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 7.
Aby wykonać otwór w przedmiocie przedstawionym na rysunku zgodnie z wymaganą tolerancją, należy użyć wiertła oraz
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny elementu cylindrycznego, który jest częścią zadania egzaminacyjnego związanego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwiertak służy do wykańczania wcześniej wywierconego otworu: koryguje jego średnicę i poprawia dokładność oraz jakość powierzchni, co pomaga spełnić wymaganą tolerancję. Pogłębiacz kształtuje głównie wejście/gniazdo, nawiertak ułatwia rozpoczęcie wiercenia, a gwintownik wykonuje gwint.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli otwór ma być wykonany zgodnie z wymaganą tolerancją, samo wiercenie wiertłem często nie wystarcza. Wiercenie daje otwór o ograniczonej dokładności wymiarowej i geometrii (np. rozrzut średnicy, niewielka stożkowatość, gorsza chropowatość). Dlatego po wykonaniu otworu wiertłem stosuje się operację wykańczającą, która pozwala uzyskać dokładniejszą średnicę i lepszą jakość powierzchni.

Narzędziem typowo przeznaczonym do takiego wykańczania jest rozwiertak. Rozwiercanie jest wykonywane na otworze wstępnie przygotowanym (np. wywierconym nieco mniejszym wiertłem), a zadaniem rozwiertaka jest doprowadzenie otworu do wymaganej średnicy w granicach tolerancji oraz poprawa gładkości powierzchni.

Pozostałe narzędzia z odpowiedzi pełnią inne funkcje:

  • Pogłębiacz służy głównie do wykonania pogłębienia stożkowego lub walcowego (np. pod łeb śruby) i do obróbki strefy wejścia otworu. Nie jest podstawowym narzędziem do uzyskiwania dokładnej średnicy na całej długości otworu.
  • Nawiertak stosuje się do wykonania nakiełka/stożkowego gniazda prowadzącego, aby ułatwić centrowanie i rozpoczęcie wiercenia. Poprawia start operacji, ale nie stanowi typowej metody końcowego "dociągnięcia" średnicy do tolerancji.
  • Gwintownik służy do nacinania gwintu wewnętrznego. Wybiera się go wtedy, gdy wymagany jest gwint, a nie wtedy, gdy chodzi wyłącznie o tolerancję średnicy gładkiego otworu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w treści pojawia się wymagana tolerancja średnicy otworu i mowa jest o obróbce po wierceniu, najczęściej chodzi o rozwiercanie rozwiertakiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak to narzędzie do wykańczania otworów po wcześniejszym wierceniu. Jego zadaniem jest doprowadzenie średnicy do wymaganej tolerancji oraz poprawa jakości powierzchni i geometrii otworu. Stosuje się go na otworze wstępnie wykonanym (zwykle minimalnie mniejszym).
Wiercenie wiertłem nie zawsze zapewnia wymaganą dokładność średnicy i gładkość. Rozwiercanie pozwala skorygować wymiar, zmniejszyć rozrzut oraz poprawić chropowatość i współosiowość. To typowa operacja, gdy otwór ma spełniać konkretną tolerancję lub pasowanie.
Gdy celem jest spełnienie tolerancji średnicy, standardowym wyborem jest rozwiertak. Pogłębiacz służy głównie do obróbki wejścia/gniazda pod łeb, nawiertak do rozpoczęcia wiercenia, a gwintownik do wykonania gwintu. Kluczowe jest rozróżnienie: tolerancja średnicy ≠ pogłębienie.
Pogłębiacz wykonuje pogłębienie (stożkowe lub walcowe), zwykle w strefie wejścia otworu, np. pod łeb śruby. Rozwiertak wykańcza całą średnicę otworu na długości pracy narzędzia, poprawiając dokładność wymiaru i powierzchnię, aby dotrzymać tolerancji.
Nawiertak pomaga głównie w centrowaniu i rozpoczęciu wiercenia (wykonuje nakiełek/gniazdo prowadzące). Może pośrednio poprawić jakość wiercenia, ale nie jest typowym narzędziem do końcowego uzyskania dokładnej średnicy w tolerancji. Do tego służy rozwiertak.
Gwintownik stosuje się wtedy, gdy otwór ma być gwintowany, czyli ma powstać gwint wewnętrzny do wkręcenia śruby. Jeśli w zadaniu nie ma informacji o gwincie (np. oznaczenia M…), wybór gwintownika jest zwykle błędem — tolerancja średnicy gładkiego otworu to inny problem technologiczny.
Sygnały to: sformułowania typu "wymagana tolerancja", "dokładny otwór", "otwór pod pasowanie" oraz informacja, że używa się wiertła i jeszcze jednego narzędzia do wykończenia. W takich zadaniach najczęściej właściwym narzędziem jest rozwiertak, a nie pogłębiacz czy gwintownik.
Najczęstsze pomyłki to: wybieranie pogłębiacza "bo też jest po wierceniu", mylenie nawiertaka z narzędziem wykańczającym średnicę oraz automatyczne wskazywanie gwintownika bez sprawdzenia, czy wymagany jest gwint. Pomaga zasada: tolerancja średnicy → rozwiertak.
Nie. Rozwiertak służy do wykańczania gładkiego otworu (dokładność średnicy, lepsza powierzchnia). Do wykonywania gwintu wewnętrznego używa się gwintownika. W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest odróżnienie "dokładnego otworu" od "otworu z gwintem".
Ucz się przez porównanie funkcji: wiertło wykonuje otwór wstępny, rozwiertak wykańcza średnicę do tolerancji, pogłębiacz robi pogłębienie pod łeb/gniazdo, nawiertak centruje start wiercenia, a gwintownik nacina gwint. Warto zrobić własną tabelę "cel operacji" → "narzędzie".
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Rozwiertak służy do wykańczania wcześniej wywierconego otworu: koryguje jego średnicę i poprawia dokładność oraz jakość powierzchni, co pomaga spełnić wymaganą tolerancję."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiertak - dostęp 2026-03-04
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiercanie - dostęp 2026-03-04
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pog%C5%82%C4%99biacz - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (opisy zastosowań rozwiertaków, pogłębiaczy, nawiertaków, gwintowników)
  • Materiały szkolne z pasowań i tolerancji (powiązanie klasy tolerancji z operacją wykańczającą)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego