KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 23.
Aby zapobiec wystąpieniu odleżyn u podopiecznej leżącej, opiekun powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najważniejszą metodą zapobiegania odleżynom u osoby leżącej jest regularne odciążanie tkanek.
Zmiana pozycji ciała (np. co ok. 2 godziny) ogranicza długotrwały ucisk i niedokrwienie skóry. Wykrochmalona pościel zwiększa tarcie, a kremy i częsta toaleta nie zastępują repozycjonowania.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku (często także tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. U osoby leżącej kluczowe jest więc systematyczne odciążanie miejsc narażonych (np. okolica krzyżowa, pięty, krętarze) poprzez zmianę ułożenia ciała.

Odpowiedź "zmieniać pozycję ciała podopiecznej co 2 godziny" wskazuje na repozycjonowanie jako podstawową interwencję profilaktyczną. W praktyce częstotliwość może być dostosowywana do stanu skóry, tolerancji ucisku i poziomu ryzyka, ale sama idea regularnego odciążania pozostaje fundamentem profilaktyki.

Pozostałe propozycje nie rozwiązują głównej przyczyny:

  • "stosować u podopiecznej wykrochmaloną pościel" – sztywna, krochmalona tkanina może zwiększać tarcie i dyskomfort, nie zapewnia odciążenia i nie jest standardową metodą prewencji.
  • "stosować u podopiecznej kremy nawilżające" – pielęgnacja skóry bywa pomocna (np. ochrona przed przesuszeniem), lecz sama w sobie nie eliminuje ucisku; dodatkowo niewłaściwe preparaty lub technika mogą zwiększać ryzyko maceracji.
  • "wykonywać toaletę ciała podopiecznej co 4 godziny" – higiena jest ważna, ale odleżynom zapobiega przede wszystkim odciążanie; zbyt częste mycie może też nasilać podrażnienia, jeśli brakuje delikatnych środków i właściwego osuszania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy odleżyn u osoby leżącej, najpierw szukaj działań zmniejszających czas ucisku (zmiana pozycji, odciążenie pięt, odpowiednie podkłady i materace) oraz działań wspierających (ocena skóry, kontrola wilgoci, żywienie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych wynikające głównie z długotrwałego ucisku (często też tarcia i sił ścinających). U osoby leżącej ucisk utrudnia dopływ krwi, co prowadzi do niedokrwienia i martwicy. Dlatego kluczowe jest odciążanie i obserwacja skóry.
Częstotliwość zmiany pozycji zależy od ryzyka odleżyn, stanu skóry, możliwości ruchu i tolerancji ucisku. Tradycyjnie podaje się interwał rzędu 2 godzin, ale w praktyce plan powinien być indywidualizowany i korygowany po ocenie skóry oraz komfortu podopiecznego.
Higiena zmniejsza ryzyko podrażnień i infekcji, ale nie eliminuje głównej przyczyny odleżyn, czyli długotrwałego ucisku i niedokrwienia tkanek. Można myć i pielęgnować skórę bardzo często, a odleżyny i tak się pojawią, jeśli nie będzie regularnego odciążania i zmiany ułożenia.
Najbardziej narażone są okolice, gdzie kość jest blisko skóry i łatwo o ucisk: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra (krętarze), łopatki, potylica i łokcie. W praktyce opiekun powinien kontrolować te miejsca przy każdej zmianie pozycji.
Kremy mogą wspierać pielęgnację skóry (np. przy przesuszeniu), ale nie są podstawą profilaktyki odleżyn. Najważniejsze jest odciążanie. Dodatkowo niektóre tłuste preparaty mogą sprzyjać maceracji lub zwiększać tarcie, jeśli skóra jest wilgotna. Preparaty dobiera się do problemu skóry.
Typowe błędy to: zbyt rzadkie zmienianie pozycji, brak oceny skóry, pozostawianie wilgotnej skóry po myciu lub przy nietrzymaniu moczu, nieprawidłowe podkładanie poduszek (zwiększanie ucisku), ciągnięcie po prześcieradle zamiast bezpiecznego transferu oraz przecenianie roli maści kosztem odciążania.
Wczesnym objawem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie lub ochłodzenie skóry, tkliwość, pieczenie, obrzęk lub stwardnienie. U osób z zaburzeniami czucia sygnały bólowe mogą być słabsze. Każda niepokojąca zmiana wymaga odciążenia i zgłoszenia personelowi medycznemu.
Należy unikać ciągnięcia po prześcieradle, bo zwiększa tarcie i siły ścinające. Pomagają podkłady ślizgowe, prześcieradła do transferu i praca w dwie osoby. Skórę warto kontrolować przed i po zmianie pozycji, a miejsca ucisku odciążać prawidłowo ułożonymi poduszkami.
Ryzyko należy zgłosić, gdy podopieczna jest unieruchomiona, wyniszczona, odwodniona, ma nietrzymanie moczu/kału, gorączkę lub gdy pojawiają się jakiekolwiek zmiany skórne (zaczerwienienie nieblednące, pęcherz, otarcie). Wczesne zgłoszenie pozwala wdrożyć sprzęt i plan odciążania.
Ucz się według schematu: ucisk → odciążanie. Zapamiętaj działania podstawowe (zmiana pozycji, odciążenie pięt, ocena skóry, kontrola wilgoci) oraz czynniki ryzyka. Na testach wybieraj odpowiedzi, które zmniejszają czas ucisku; same kosmetyki i higiena zwykle nie są wystarczające.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Najważniejszą metodą zapobiegania odleżynom u osoby leżącej jest regularne odciążanie tkanek.Zmiana pozycji ciała (np. co ok. 2 godziny) ogranicza długotrwały ucisk i niedokrwienie skóry."

Źródła:

  • NICE Guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management, Recommendations (repozycjonowanie/odciążanie), https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp: 05.03.2026)
  • EPUAP/NPIAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries – Clinical Practice Guideline (rozdziały dot. repositioning/offloading), 2019, informacje i materiały: https://www.epuap.org/pu-guidelines/ (dostęp: 05.03.2026)

Materiały:

  • Wytyczne profilaktyki i leczenia odleżyn (EPUAP/NPIAP/PPPIA) – część dotycząca odciążania i repozycjonowania
  • Zalecenia NICE dotyczące zapobiegania odleżynom – ocena ryzyka i interwencje
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej omawiające profilaktykę odleżyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego