KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Dla zmniejszenia ryzyka rozwoju odleżyn u podopiecznej poruszającej się na wózku inwalidzkim opiekun powinien zaplanować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Regularne odciążanie pośladków w pozycji siedzącej zmniejsza długotrwały ucisk na tkanki, poprawia ukrwienie i ogranicza ryzyko uszkodzeń skóry prowadzących do odleżyn. Same cechy poduszki (np. "hipoalergiczna") nie zastępują planu częstych przerw na odciążenie.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim głównym mechanizmem powstawania odleżyn jest długotrwały ucisk na okolice narażone (najczęściej pośladki, okolica krzyżowa) połączony z gorszym ukrwieniem tkanek. Dlatego kluczowym elementem profilaktyki jest regularne odciążanie – krótkie, powtarzalne przerwy zmniejszają nacisk, pozwalają na "powrót" krążenia w uciśniętych tkankach i ograniczają mikrourazy.

Odpowiedź "unoszenie pośladków co 10-20 minut na kilkanaście sekund." jest poprawna, bo opisuje zaplanowaną, powtarzaną czynność odciążającą, którą opiekun może włączyć do harmonogramu opieki i przypominać podopiecznej. W praktyce ważne jest, aby odciążanie było wykonywane systematycznie, a jego częstość była dostosowana do możliwości osoby starszej oraz do jej ryzyka odleżynowego.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "zastosowanie poduszki z trawy morskiej." – materiał lub "nietypowość" wypełnienia nie jest standardowym kryterium profilaktyki przeciwodleżynowej. Kluczowa jest konstrukcja i przeznaczenie wyrobu (poduszka przeciwodleżynowa), a nie sama nazwa surowca.
  • "zastosowanie poduszki hipoalergicznej." – hipoalergiczność dotyczy ryzyka reakcji alergicznych, a nie rozkładu nacisku i odciążania. Taka poduszka może poprawić komfort, ale nie odpowiada wprost na mechanizm powstawania odleżyn.
  • "unoszenie pośladków co 30-40 minut na kilkanaście sekund." – odciążanie wykonywane rzadziej może być niewystarczające u osoby o podwyższonym ryzyku; w pytaniu oczekuje się częstszej interwencji jako bardziej ochronnej.

Wskazówka egzaminacyjna: w profilaktyce odleżyn zwykle wygrywają odpowiedzi, które zmniejszają czas nieprzerwanego ucisku (zmiana pozycji, odciążanie, kontrola skóry), a nie te, które opierają się wyłącznie na "lepszej" poduszce o cechach niezwiązanych bezpośrednio z uciskiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek spowodowane długotrwałym uciskiem, często z towarzyszącym tarciem i ścinaniem. U osoby na wózku największe ryzyko dotyczy pośladków i okolicy krzyżowej, bo ciężar ciała długo działa na te same miejsca bez przerwy na odciążenie.
Odciążanie przerywa stały ucisk na tkanki, co poprawia przepływ krwi i dotlenienie skóry. Krótkie, regularne "odpuszczenie" nacisku zmniejsza ryzyko niedokrwienia i mikrouszkodzeń. To jedna z najważniejszych czynności profilaktycznych w pozycji siedzącej.
Przypominanie jest potrzebne zawsze, gdy podopieczna długo siedzi bez ruchu (np. przed telewizorem, przy posiłkach, podczas rozmów). Najlepiej stosować stały plan i sygnały przypominające (zegar, telefon, notatka), a częstość dostosować do możliwości osoby i jej ryzyka odleżyn.
Nie musi. "Hipoalergiczna" oznacza głównie mniejsze ryzyko reakcji alergicznej na materiał, ale nie gwarantuje właściwego rozkładu nacisku. W profilaktyce odleżyn liczy się poduszka przeznaczona do odciążania (przeciwodleżynowa) oraz regularne zmiany pozycji i kontrola skóry.
Dobra poduszka przeciwodleżynowa pomaga rozłożyć nacisk, stabilizuje miednicę i zmniejsza punkty dużego ucisku. Ważne są: dopasowanie do wagi i budowy ciała, właściwa wysokość, stabilność oraz możliwość utrzymania higieny. Sama "miękkość" nie jest jedynym kryterium.
Bo tkanki mogą pozostawać pod uciskiem zbyt długo, co sprzyja niedokrwieniu i uszkodzeniom. Gdy przerwy są rzadkie, organizm ma mniej okazji do regeneracji w miejscach narażonych. U osób starszych (często z gorszym krążeniem) regularność i konsekwencja działań ma szczególne znaczenie.
Warto codziennie oglądać skórę w miejscach narażonych na ucisk (pośladki, kość krzyżowa, pięty). Niepokoić powinno utrzymujące się zaczerwienienie, ból, obrzęk, stwardnienie lub ocieplenie skóry. Wczesna reakcja (odciążenie, konsultacja) zapobiega pogłębianiu się zmian.
Tak. Tarcie i siły ścinające uszkadzają naskórek i naczynia krwionośne, nawet gdy ucisk nie wydaje się bardzo duży. Dlatego ważne jest prawidłowe ułożenie, odpowiednia podpora, unikanie zsuwania się w fotelu oraz bezpieczne techniki przesadzania i korekty pozycji.
Typowe błędy to: poleganie wyłącznie na poduszce bez odciążania, zbyt rzadkie przypominanie o ruchu, brak regularnej kontroli skóry oraz ignorowanie drobnych objawów (zaczerwienienia). Błędem jest też dobór poduszki "bo jest miękka", zamiast dopasowania do potrzeb i stabilizacji.
Plan powinien łączyć: regularne odciążanie i mikrozmiany pozycji, kontrolę skóry, dbanie o higienę i suchość skóry, odpowiednie nawodnienie i żywienie oraz dobór sprzętu (np. poduszki przeciwodleżynowej). Pomagają stałe pory, checklisty oraz notowanie obserwacji i reakcji skóry.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Regularne odciążanie pośladków w pozycji siedzącej zmniejsza długotrwały ucisk na tkanki, poprawia ukrwienie i ogranicza ryzyko uszkodzeń skóry prowadzących do odleżyn."

Źródła:

  • Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline (EPUAP/NPIAP/PPPIA), 2019 edition – dokument wytycznych (sekcje dot. profilaktyki i odciążania) – https://npiap.com/page/Guidelines (dostęp: 2026-02-27)
  • NHS (National Health Service) – materiały edukacyjne dotyczące zapobiegania odleżynom i odciążania w pozycji siedzącej – https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores/ (dostęp: 2026-02-27)
  • National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – guidance on pressure ulcer prevention (przegląd zaleceń i profilaktyki) – https://www.nice.org.uk/ (wyszukiwanie: pressure ulcers prevention; dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Aktualne wytyczne EPUAP/NPIAP/PPPIA dotyczące profilaktyki odleżyn
  • Materiały edukacyjne dla opiekunów o profilaktyce odleżyn u osób w pozycji siedzącej (np. poradniki szpitalne/rehabilitacyjne)
  • Podręczniki z podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej (rozdziały o odleżynach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego