Alkaliczne podłoża mineralne (np. tynki cementowe, cementowo-wapienne, beton) mogą mieć wysokie pH, zwłaszcza gdy są świeże lub niedostatecznie "dojrzałe". Taka alkaliczność potrafi pogarszać przyczepność i trwałość wybranych powłok malarskich oraz sprzyjać uszkodzeniom (np. pęcherzeniu lub degradacji spoiw w farbach wrażliwych na alkalia). Dlatego przed malowaniem czasem trzeba nie tylko zneutralizować podłoże, ale też wzmocnić jego warstwę przypowierzchniową.
Właśnie temu służy fluat i zabieg fluatowania. Fluaty są wodnymi roztworami krzemiofluorków (często soli magnezu lub cynku). Po naniesieniu na mineralne, zasadowe podłoże zachodzi reakcja chemiczna z zasadowymi składnikami (m.in. związanymi z obecnością wodorotlenków w strukturze). Skutkiem jest:
- obniżenie pH (neutralizacja alkaliczności),
- utwardzenie i wzmocnienie przypowierzchniowej strefy podłoża,
- zmniejszenie pylenia oraz poprawa warunków pod powłokę,
- często także zwiększenie odporności na wodę w warstwie wierzchniej.
Odpowiedź "rozpuszczalnik." jest nieprawidłowa, ponieważ rozpuszczalniki służą głównie do rozcieńczania/oczyszczania materiałów lub narzędzi, a nie do chemicznego obniżania pH i wzmacniania mineralnego podłoża. Odpowiedź "środek emulsyjny." także nie spełnia celu: środek emulsyjny nie jest technologicznym rozwiązaniem problemu alkaliczności i nie realizuje wymagania wzmocnienia.
Odpowiedź "wodny roztwór kwasu." jest kusząca, bo kwas może neutralizować zasadowość. Jednak w praktyce taki zabieg nie jest równoważny fluatowaniu: spełnia co najwyżej część warunku ("zneutralizować"), a może nie zapewnić wzmocnienia i bywa ryzykowny, bo może osłabiać strukturę przez niepożądane oddziaływanie na spoiwo. W pytaniu kluczowe są oba wymagania jednocześnie, dlatego właściwym wyborem jest fluat.
W praktyce po zastosowaniu fluatu postępuje się zgodnie z instrukcją producenta, a efekt można kontrolować np. pomiarem pH (papierkiem wskaźnikowym). Ważne jest też prawidłowe oczyszczenie powierzchni po reakcji, aby nie pozostawić produktów reakcji w postaci nalotów/wykwitów.
