KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 48.
Akta sprawy posiadające krótkotrwałe znaczenie praktyczne, które po pełnym wykorzystaniu można przeznaczyć do likwidacji, oznacza się kategorią archiwalną
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria "BC" dotyczy dokumentacji niearchiwalnej o krótkotrwałym znaczeniu praktycznym.
Po całkowitym wykorzystaniu w pracy urzędu taka dokumentacja może zostać przeznaczona do likwidacji (brakowania), bez obowiązku wieczystego przechowywania w archiwum.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu wskazuje na dokumentację o krótkotrwałym znaczeniu praktycznym, która po wykorzystaniu może zostać przeznaczona do likwidacji. W klasyfikacji stosowanej w kancelarii i archiwum zakładowym taki typ dokumentacji oznacza się kategorią "BC". Jest to dokumentacja niearchiwalna, czyli taka, która nie stanowi materiałów archiwalnych i nie podlega wieczystemu przechowywaniu.

Dlaczego nie jest to "A"? Kategoria "A" jest zarezerwowana dla materiałów archiwalnych, które mają trwałą wartość (historyczną, dowodową lub badawczą) i zasadniczo powinny być przechowywane bezterminowo. Pytanie mówi wprost o możliwości likwidacji po wykorzystaniu, co stoi w sprzeczności z ideą kategorii "A".

Dlaczego nie "B"? Sam symbol "B" jest ogólny i oznacza dokumentację niearchiwalną przechowywaną przez określony czas. Jednak w praktyce administracyjnej często rozróżnia się dodatkowo podkategorie. Skoro pytanie podkreśla krótkotrwałe znaczenie i możliwość likwidacji po pełnym wykorzystaniu, właściwa jest kategoria precyzująca ten charakter, czyli "BC".

Dlaczego nie "BE"? Kategoria "BE" wiąże się z przechowywaniem dokumentacji przez określony czas, a następnie z jej oceną (ekspertyzą) przed ewentualnym brakowaniem. To rozwiązanie stosuje się wtedy, gdy nie da się z góry przesądzić, czy dokumentacja nie będzie miała jednak dłuższej wartości. W pytaniu nie ma elementu oceny/ekspertyzy – jest natomiast jednoznaczna cecha krótkotrwałej przydatności.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na słowa-klucze w treści: "krótkotrwałe", "po pełnym wykorzystaniu", "likwidacja". Ten zestaw sformułowań najczęściej prowadzi do wyboru kategorii przeznaczonej do brakowania po wykorzystaniu, a nie do kategorii archiwalnych wieczystych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria BC oznacza dokumentację niearchiwalną o krótkotrwałym znaczeniu praktycznym. Po wykorzystaniu (gdy przestaje być potrzebna do pracy urzędu) może zostać przeznaczona do brakowania, czyli likwidacji zgodnie z procedurą obowiązującą w jednostce.
Kategoria A dotyczy materiałów archiwalnych o trwałej wartości i co do zasady przechowuje się je bezterminowo. Kategoria BC obejmuje dokumentację niearchiwalną, krótkotrwałą, którą po wykorzystaniu można zlikwidować. Różnica dotyczy więc wartości i sposobu dalszego postępowania.
Bo kategoria A oznacza materiały archiwalne, których nie wolno swobodnie niszczyć po wykorzystaniu. Jeśli dokument ma zostać zlikwidowany po spełnieniu swojej funkcji, to nie spełnia kryterium trwałej wartości archiwalnej, a więc powinien trafić do kategorii niearchiwalnych (np. BC).
Brakowanie to procedura wycofania z zasobu i likwidacji dokumentacji niearchiwalnej, która nie jest już potrzebna i może zostać zniszczona po spełnieniu warunków. Stosuje się je po upływie wymaganego czasu przechowywania lub – w przypadku BC – po pełnym wykorzystaniu, zgodnie z zasadami jednostki.
Nie. B jest oznaczeniem ogólnym dla dokumentacji niearchiwalnej przechowywanej przez określony czas. BC jest doprecyzowaniem, że chodzi o akta o krótkotrwałym znaczeniu, które po wykorzystaniu można przeznaczyć do likwidacji. Na egzaminie liczy się rozróżnienie podkategorii.
Kategoria BE dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, którą przechowuje się przez wskazany czas, a następnie poddaje ocenie (ekspertyzie) przed ewentualnym brakowaniem. Spotyka się ją tam, gdzie z góry nie jest pewne, czy dokumenty nie będą miały dłuższej wartości dowodowej lub historycznej.
Szukaj sformułowań typu: "krótkotrwałe znaczenie", "po pełnym wykorzystaniu", "można przeznaczyć do likwidacji". To wskazuje na dokumentację nietrwałą, niearchiwalną. Jeśli dodatkowo nie ma mowy o ekspertyzie, a likwidacja jest naturalnym końcem obiegu, zwykle pasuje kategoria BC.
Najczęstszy błąd to kierowanie się tylko literą "B" i pomijanie znaczenia drugiej litery. Uczniowie mylą ekspertyzę (BE) z prostą likwidacją po wykorzystaniu (BC). Pomaga reguła: jeśli trzeba "ocenić" po czasie – BE; jeśli to krótkotrwałe i oczywiste do zniszczenia – BC.
Nie zawsze "od razu". Treść "po pełnym wykorzystaniu" oznacza, że dokument musi przestać być potrzebny do realizacji zadań i ewentualnych rozliczeń. Dodatkowo w praktyce obowiązują procedury jednostki (np. przygotowanie spisów do brakowania). Sam symbol BC nie zastępuje wymaganej procedury.
Ucz się definicji kategorii (A, B oraz podkategorii), a nie tylko symboli. Ćwicz na opisach: "wieczyste przechowywanie", "okres przechowywania", "ekspertyza", "likwidacja po wykorzystaniu". Dobrą metodą jest tworzenie krótkich fiszek z hasłem i konsekwencją: przechować czy brakować.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych (NDAP) – strona informacyjna/poradnik o postępowaniu z dokumentacją i brakowaniu (kategorie archiwalne): https://www.archiwa.gov.pl/ (dział: poradniki/edukacja) – dostęp 2026-02-28
  • Serwis edukacyjny Archiwa Państwowe – materiały o archiwum zakładowym i kwalifikowaniu dokumentacji (kategorie A/B/BE/BC): https://www.archiwa.gov.pl/pl/edukacja/ – dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu kancelarii i archiwum zakładowego (kategorie archiwalne, brakowanie)
  • Poradniki NDAP dotyczące postępowania z dokumentacją w jednostkach
  • Wewnętrzna instrukcja kancelaryjna i jednolity rzeczowy wykaz akt (JRWA) stosowane w danej jednostce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego