KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 40.
Analizując próbkę wody powierzchniowej stwierdzono, że zawartość azotanów wynosi 4,5 mg/dm3, siarczanów 120 mg/dm3, a stężenie jonów chlorkowych 180 mg/dm3. Na podstawie danych zawartych w tabeli wskaż klasę czystości wody, z której została pobrana próbka.
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami granicznymi wskaźników jakości wody w różnych klasach czystości wód
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać klasę czystości, porównuje się stężenia azotanów, siarczanów i chlorków z progami w tabeli. O wyniku decyduje parametr "najgorszy", czyli ten, który wypada w niższej klasie niż pozostałe. Dla podanych danych porównanie z tabelą daje klasę "II klasa czystości".

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba wykonać typową interpretację wyników analizy wody: podane stężenia trzech grup jonów (azotanów, siarczanów i chlorków) należy zestawić z wartościami granicznymi w tabeli klasy czystości wód.

Postępowanie jest zawsze podobne:

  • dla każdego wskaźnika osobno odczytaj z tabeli, do jakiej klasy pasuje uzyskana wartość (porównaj wynik z przedziałami/progami),
  • następnie wyznacz klasę końcową próbki według zasady stosowanej w klasyfikacjach: o klasie wody decyduje wskaźnik najsłabszy (czyli taki, który kwalifikuje wodę do najniższej klasy spośród rozpatrywanych parametrów).

W podanym zestawie danych część parametrów może spełniać wymagania lepszych klas, ale jeżeli choć jeden z nich przekracza próg dla klasy wyższej, to cała próbka nie może zostać zaliczona do tej wyższej klasy. Dlatego odpowiedź "I klasa czystości" odpada, gdy choć jeden z jonów (najczęściej chlorki lub siarczany) nie spełnia progu klasy I.

Odpowiedź "III klasa czystości" oraz "IV klasa czystości" oznaczałyby, że co najmniej jeden parametr wpada w jeszcze gorszy przedział (bardziej przekroczony względem wymagań), co nie wynika z porównania danych z tabelą w zadaniu. Po wykonaniu porównań dla wszystkich trzech wskaźników i zastosowaniu zasady "decyduje najgorszy parametr" otrzymuje się wynik: "II klasa czystości."

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj wszystkie podane wskaźniki i dopiero na końcu wybieraj klasę końcową – nie sugeruj się jednym, "intuicyjnie" ważnym parametrem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
mg/dm3 to miligramy substancji w 1 decymetrze sześciennym roztworu, czyli w 1 litrze. W praktyce laboratoryjnej dla wód zapis mg/dm3 jest równoważny mg/L, co ułatwia interpretację wyników i porównanie z tabelami klasyfikacyjnymi.
Najpierw dla każdego parametru (np. azotany, siarczany, chlorki) przypisujesz klasę z tabeli progów. Potem wybierasz klasę końcową zgodnie z zasadą, że decyduje wynik najgorszy (najniższa klasa spośród ocenianych wskaźników), bo jeden "słaby" parametr obniża ocenę całej próbki.
Klasyfikacja ma odzwierciedlać realną jakość wody i ryzyko jej wykorzystania. Jeśli choć jeden wskaźnik przekracza próg dla klasy lepszej, woda nie spełnia wymagań tej klasy jako całość. Dlatego stosuje się podejście konserwatywne: najsłabszy parametr ogranicza końcową ocenę.
Azotany to jony NO3- pochodzące m.in. z nawozów, ścieków i przemian azotu w środowisku. Podwyższone stężenia mogą wskazywać na presję rolniczą lub dopływ zanieczyszczeń. W klasyfikacjach jakości wód azotany są ważnym wskaźnikiem obciążenia związkami azotu.
Siarczany (SO42-) mogą pochodzić z naturalnego rozpuszczania skał, z opadów atmosferycznych oraz z działalności przemysłowej. Wzrost ich stężenia wpływa na mineralizację i właściwości wody. W analizie porównuje się wynik z progami w tabeli, bo różne klasy dopuszczają różne zakresy.
Chlorki (Cl-) mogą wzrastać np. przez zasolenie, dopływ ścieków, stosowanie soli drogowej lub wpływ wód słonawych. Wysokie chlorki często obniżają ocenę jakości wody w klasyfikacji, bo wskazują na podwyższoną mineralizację i potencjalne oddziaływania antropogeniczne.
Częste błędy to: odczyt z niewłaściwej kolumny (inna jednostka), pominięcie jednego parametru, złe porównanie granicy (np. "mniej niż" vs "mniej lub równe"), oraz wybór klasy "średniej" zamiast klasy wynikającej z najgorszego wskaźnika. Pomaga sprawdzanie każdego parametru po kolei.
Zwykle nie. Jeśli wyniki podano już w mg/dm3, zadanie polega na porównaniu liczb z progami w tabeli i wyciągnięciu wniosku o klasie. Obliczenia pojawiają się dopiero wtedy, gdy trzeba przeliczać jednostki, rozcieńczenia lub wynik z miareczkowania na stężenie.
Tylko wtedy, gdy wszystkie oceniane wskaźniki jednocześnie spełniają wymagania (progi) dla I klasy w tabeli. Wystarczy, że jeden parametr nie mieści się w zakresie I klasy, aby próbka nie mogła zostać do niej zaliczona. Dlatego zawsze weryfikuje się komplet podanych parametrów.
Ćwicz pracę z tabelami progów: szybkie odczytywanie przedziałów, sprawdzanie jednostek i stosowanie zasady "najgorszy parametr decyduje". Warto też znać znaczenie podstawowych jonów w wodzie (azotany, siarczany, chlorki) oraz typowe źródła ich wzrostu, bo ułatwia to kontrolę sensowności odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Aby wskazać klasę czystości, porównuje się stężenia azotanów, siarczanów i chlorków z progami w tabeli."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z hydrochemii i analizy wody (jonografia, podstawowe wskaźniki jakości)
  • Instrukcje laboratoriów/ćwiczeń dotyczące oznaczania jonów w wodzie (azotany, siarczany, chlorki)
  • Aktualne tabele klasyfikacyjne jakości wód stosowane na zajęciach/egzaminie (z podaniem źródła)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego