KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 13.
Analizujesz schemat prostownika mostkowego. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prostownik mostkowy (Graetza) realizuje prostowanie dwupołówkowe: w każdym półokresie przewodzą dwie diody, dzięki czemu prąd w obciążeniu płynie w tym samym kierunku. Oznacza to, że wykorzystuje obie połówki sygnału AC, a "ujemną" połówkę odwraca do dodatniej na wyjściu.

Pełne wyjaśnienie:

Prostownik mostkowy (mostek Graetza) służy do zamiany napięcia/prądu przemiennego (AC) na napięcie/prąd jednokierunkowy pulsujący (DC). Kluczowe jest to, że wykorzystuje oba półokresy przebiegu wejściowego.

Dlaczego zdanie o "odwróceniu jednej połówki" jest prawdziwe?
W dodatnim półokresie wejścia przewodzi jedna para diod, a w ujemnym półokresie przewodzi druga para. Układ jest tak połączony, aby niezależnie od znaku napięcia wejściowego, polaryzacja na obciążeniu była taka sama. W efekcie półokres ujemny zostaje "przekształcony" na dodatni na wyjściu (czyli można to opisać jako odwrócenie jednej połówki).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Przepuszcza tylko połowę cyklu" — to opis prostownika jednopołówkowego (np. z jedną diodą), a nie mostkowego. Mostek pracuje w obu półokresach.
  • "Nie przepuszcza żadnej części sygnału" — prostownik nie jest elementem blokującym wszystko; przy poprawnej polaryzacji diody przewodzą, a na wyjściu pojawia się przebieg wyprostowany.
  • "Przepuszcza obie połówki bez odwracania" — gdyby nie było "odwrócenia" (zmiany znaku/polaryzacji względem obciążenia), na wyjściu nadal byłoby AC (zmiana kierunku prądu w obciążeniu). W mostku celem jest stały kierunek prądu w obciążeniu, co wymaga odpowiedniego przełączania (przewodzenia) par diod.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się informacja o wykorzystaniu obu półokresów i stałym kierunku prądu w obciążeniu, to zwykle dotyczy prostowania dwupołówkowego (mostek lub układ z transformatorem z odczepem środkowym).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prostownik mostkowy (mostek Graetza) to układ zwykle z 4 diod, który zamienia napięcie przemienne AC na napięcie jednokierunkowe pulsujące. Stosuje się go w zasilaczach i układach AC/DC, aby zasilać elektronikę prądem stałym po dalszym wygładzeniu i stabilizacji.
W prostowaniu dwupołówkowym wykorzystywane są oba półokresy sinusoidy. W dodatnim półokresie przewodzi jedna para diod, a w ujemnym druga para, ale w obu przypadkach prąd przez obciążenie płynie w tym samym kierunku. Dzięki temu tętnienia są mniejsze niż przy prostowaniu jednopołówkowym.
Na wejściu AC masz półokres dodatni i ujemny. Układ diod przełącza ścieżki przewodzenia tak, aby na obciążeniu zawsze była ta sama polaryzacja. To sprawia, że to, co było "ujemne" na wejściu, pojawia się jako "dodatnie" na wyjściu (względem obciążenia).
W każdym półokresie przewodzą dwie diody: jedna "doprowadza" prąd do obciążenia, a druga zapewnia powrót prądu do źródła. W kolejnym półokresie przewodzi inna para. To typowy znak rozpoznawczy mostka: zawsze są dwa spadki napięcia na złączach diod w torze prądu.
Jednopołówkowy wykorzystuje tylko jeden półokres sinusoidy (drugi jest blokowany), więc ma większe tętnienia i mniejszą wartość średnią napięcia. Mostkowy jest dwupołówkowy: wykorzystuje oba półokresy, dzięki czemu skuteczniej "zamienia" AC na pulsujące DC i łatwiej je potem wygładzić.
Nie w sensie idealnie gładkiego DC. Na wyjściu mostka bez filtracji jest napięcie pulsujące (wyprostowane), które ma tętnienia. Dopiero dodanie np. kondensatora filtrującego (i ewentualnie stabilizatora) pozwala uzyskać napięcie bliższe stałemu dla zasilania układów elektronicznych.
Jeśli obie połówki przechodziłyby "bez odwracania", to polaryzacja na obciążeniu zmieniałaby się jak w AC, czyli prąd płynąłby raz w jedną, raz w drugą stronę. Celem prostowania jest uzyskanie stałego kierunku prądu w obciążeniu, a to wymaga takiego przełączenia diod, które "odwraca" znak jednej połówki względem obciążenia.
Często pojawia się spadek napięcia wyjściowego, wyraźnie większe tętnienia oraz gorsza praca zasilanego układu (np. brum, resetowanie, niestabilność). Zależnie od typu uszkodzenia (przerwa lub zwarcie) mogą też przepalać się bezpieczniki lub nagrzewać transformator. Diagnostyka obejmuje pomiar diod i przebiegów.
Najprościej użyć funkcji testu diody i sprawdzić każdą diodę w mostku (w jedną stronę ma przewodzić, w drugą blokować). W układzie zasilacza można też zmierzyć napięcie DC na wyjściu mostka oraz tętnienia (miernik True RMS lub oscyloskop). Ważne: pomiary wykonuj z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.
Opanuj schematy: jednopołówkowy, dwupołówkowy z odczepem oraz mostek Graetza. Ćwicz analizę: które diody przewodzą w danym półokresie i jaki jest kierunek prądu w obciążeniu. Pomaga rysowanie strzałek prądu i oznaczanie plus/minus na obciążeniu dla obu półokresów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Prostownik mostkowy (Graetza) realizuje prostowanie dwupołówkowe: w każdym półokresie przewodzą dwie diody, dzięki czemu prąd w obciążeniu płynie w tym samym kierunku."

Źródła:

  • Wikipedia: "Mostek Graetza" (opis prostowania dwupołówkowego i zasady działania) - https://pl.wikipedia.org/wiki/Mostek_Graetza - dostęp 2026-02-26
  • Wikipedia: "Prostownik" (klasyfikacja: jednopołówkowy i dwupołówkowy) - https://pl.wikipedia.org/wiki/Prostownik - dostęp 2026-02-26
  • All About Circuits: "Bridge Rectifier" (opis działania mostka i przewodzenia par diod) - https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-3/bridge-rectifiers/ - dostęp 2026-02-26

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki: rozdziały o prostownikach i zasilaczach
  • Noty katalogowe mostków prostowniczych (opis zasady działania i parametry)
  • Materiały dydaktyczne z analizy przebiegów: prostowanie jednopołówkowe vs dwupołówkowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego