KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 20.
Anna Góra jest właścicielką psa, który często sam opuszcza teren posesji. W czasie jednej z "ucieczek" pies skoczył na sąsiadkę niszcząc jej drogi płaszcz. W tej sytuacji za szkodę wyrządzoną przez psa Anna Góra ponosi odpowiedzialność na zasadzie
Ilustracja przedstawia wyciąg z Kodeksu cywilnego, konkretnie artykuł 431, który dotyczy odpowiedzialności za zwierzęta.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę domowe co do zasady opiera się na winie w nadzorze: istotne jest, czy posiadacz dochował należytej staranności w pilnowaniu zwierzęcia. "Wina w wyborze" dotyczy doboru osoby, której powierzono czynność, "ryzyko" to inny reżim, a "przyczynienie" jedynie zmniejsza odszkodowanie.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji pies sam opuszcza teren posesji, a podczas jednej z ucieczek wyrządza szkodę osobie trzeciej (zniszczenie płaszcza). Kluczowe jest ustalenie, jaka zasada odpowiedzialności wiąże posiadacza zwierzęcia z taką szkodą.

Poprawna jest odpowiedź "winy w nadzorze", ponieważ w tego typu przypadkach ocenia się, czy osoba sprawująca pieczę nad zwierzęciem dołożyła należytej staranności w jego pilnowaniu (np. właściwe zabezpieczenie posesji, reagowanie na powtarzające się ucieczki, stosowanie środków zapobiegawczych). Jeżeli zwierzę "często" samodzielnie opuszcza posesję, to sygnalizuje problem z nadzorem i zwiększa znaczenie tej przesłanki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Winy w wyborze" używa się typowo wtedy, gdy ktoś powierza wykonanie czynności innej osobie i ponosi odpowiedzialność za błędny dobór (np. zatrudnienie osoby niekompetentnej). W opisie nie ma elementu powierzenia opieki nad psem innej osobie, więc ta konstrukcja nie pasuje.
  • "Ryzyka" to reżim odpowiedzialności charakterystyczny dla niektórych szczególnych sytuacji (np. związanych z określoną działalnością lub szczególnymi instytucjami). Sam fakt posiadania psa nie oznacza automatycznie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w sensie egzaminacyjnym tego pojęcia.
  • "Przyczynienia się do szkody" nie jest samodzielną podstawą przypisania odpowiedzialności sprawcy. To mechanizm, który może wpłynąć na zakres naprawienia szkody, gdy poszkodowany swoim zachowaniem przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody. W treści nie ma informacji, aby sąsiadka przyczyniła się do zniszczenia płaszcza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w kazusie pojawia się zwierzę, pytaj najpierw, czy problem dotyczy nadzoru nad zwierzęciem (najczęściej), czy raczej odpowiedzialności za cudze działania (powierzenie) albo szczególnych reżimów (ryzyko). Dopiero potem dobieraj właściwą nazwę zasady.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Wina w nadzorze" oznacza, że odpowiedzialność zależy od tego, czy osoba sprawująca pieczę nad psem dochowała należytej staranności w pilnowaniu zwierzęcia. Jeśli nadzór był nienależyty (np. pies często ucieka), łatwiej przypisać odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę.
Może odpowiadać, bo posiadacz zwierzęcia ma obowiązek tak je kontrolować, aby nie wyrządzało szkód osobom trzecim. Jeżeli brak właściwego nadzoru doprowadził do zdarzenia (pies wyskoczył i uszkodził rzecz), spełnione są przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.
Wina w nadzorze dotyczy pilnowania (kontroli) osoby lub zwierzęcia, które może wyrządzić szkodę. Wina w wyborze dotyczy błędnego doboru osoby, której coś powierzono (np. niekompetentnego wykonawcy). W kazusie o psie zwykle chodzi o nadzór, nie o "wybór".
Nie zawsze. W typowych kazusach dotyczących szkód wyrządzonych przez zwierzę domowe kluczowe jest, czy posiadacz zachował należytą staranność w nadzorze. "Ryzyko" dotyczy innych, szczególnych sytuacji przewidzianych w prawie; nie należy go wybierać automatycznie tylko dlatego, że doszło do szkody.
Przyczynienie ma znaczenie, gdy poszkodowany swoim zachowaniem współspowodował szkodę albo ją zwiększył. Wtedy może to zmniejszyć należne odszkodowanie. Nie jest to jednak "zasada odpowiedzialności" sprawcy, lecz reguła wpływająca na rozmiar świadczenia po ustaleniu odpowiedzialności.
Sformułowania typu "pies często sam opuszcza teren posesji" sugerują, że posiadacz ma powtarzający się problem z kontrolą zwierzęcia. Na egzaminie to sygnał, że należy rozważyć nienależyty nadzór i związek między tym zaniedbaniem a konkretną szkodą osoby trzeciej.
W praktyce procesowej ciężar dowodu zależy od konstrukcji prawnej, ale na poziomie egzaminacyjnym warto pamiętać: rozstrzygające jest wykazanie szkody, zdarzenia i związku z brakiem należytego nadzoru nad zwierzęciem. Szczegóły dowodowe mogą wymagać analizy przepisów i orzecznictwa.
Najczęściej uczniowie wybierają "ryzyko" z rozpędu (bo brzmi surowiej), albo mylą "winę w nadzorze" z "winą w wyborze". Inny błąd to traktowanie "przyczynienia" jako samodzielnej podstawy odpowiedzialności, zamiast jako czynnika zmniejszającego odszkodowanie.
Wystarczy schemat: (1) wskaż, że szkoda została wyrządzona przez zwierzę, (2) podkreśl rolę należytego nadzoru posiadacza, (3) połącz zaniedbanie z ucieczkami i skutkiem w postaci zniszczenia rzeczy. Unikaj dygresji o "wyborze" lub "ryzyku", jeśli ich nie ma w stanie faktycznym.
Przydaje się w obsłudze interesanta: urzędnik często wyjaśnia ogólne ścieżki dochodzenia roszczeń, różnice między sprawą cywilną a wykroczeniową oraz jakie informacje warto zebrać do pisma. To podnosi jakość informacji, choć urząd nie zastępuje porady prawnej.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez zwierzę domowe co do zasady opiera się na winie w nadzorze: istotne jest, czy posiadacz dochował należytej staranności w pilnowaniu zwierzęcia.

Źródła:

  • Kodeks cywilny – przepisy o odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez zwierzęta (art. 431).

Materiały:

  • Tekst Kodeksu cywilnego – dział o czynach niedozwolonych
  • Zadania kazusowe z odpowiedzialności deliktowej (w tym odpowiedzialność za zwierzęta)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw prawa cywilnego dla szkół branżowych/techników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego