KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 18.
"Art. 10. $ 1. Każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy. Nikomu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu"
Zamieszczony przepis Kodeksu pracy wskazuje, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przepis wyraża zasadę wolności pracy: każdy ma prawo wybrać pracę i wykonywać zawód, a przymus podejmowania pracy jest co do zasady niedopuszczalny. Dlatego poprawny wniosek to zakaz zmuszania do pracy wbrew woli. Pozostałe odpowiedzi to zbyt daleko idące uogólnienia lub twierdzenia nie wynikające z cytatu.

Pełne wyjaśnienie:

Cytowany przepis formułuje zasadę wolności pracy. Oznacza ona, że człowiek może swobodnie wybrać rodzaj pracy oraz zawód i co do zasady nie może być zmuszany do podjęcia zatrudnienia wbrew swojej woli. Zastrzeżenie "z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie" wskazuje, że mogą istnieć szczególne sytuacje przewidziane prawem, ale nie znosi ogólnej reguły dobrowolności.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź:
"nikogo nie wolno zmuszać do podjęcia pracy wbrew jego woli" – to praktyczny sens wolności pracy: wybór zatrudnienia ma charakter dobrowolny, a przymus jest niedopuszczalny poza wyjątkami ustawowymi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "żaden organ nie może zabronić wykonywania zawodu" – jest to twierdzenie absolutne. Tymczasem przepis wprost dopuszcza wyjątki "określone w ustawie", więc w pewnych sytuacjach prawnych mogą istnieć ograniczenia.
  • "państwo ma obowiązek zapewnić nam pracę" – z samego sformułowania o prawie do swobodnie wybranej pracy nie wynika bezpośrednio obowiązek zapewnienia konkretnego zatrudnienia każdej osobie. Przepis dotyczy przede wszystkim wolności wyboru i braku zakazu wykonywania zawodu (poza wyjątkami).
  • "bezrobotni powinni przyjmować propozycje pracy każdego rodzaju" – cytowany przepis nie ustanawia takiego nakazu. To zdanie dotyczy raczej zasad polityki rynku pracy lub warunków świadczeń, a nie podstawowej zasady wolności pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się sformułowania skrajne ("żaden", "zawsze", "każdego rodzaju"), sprawdź, czy w przepisie nie ma kwalifikatora (np. "z wyjątkiem…") – wtedy odpowiedź absolutna zwykle jest błędna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada wolności pracy oznacza, że osoba sama decyduje, czy podejmuje zatrudnienie i jaki zawód wybiera. Co do zasady nie można jej przymuszać do pracy ani arbitralnie zabraniać wykonywania zawodu, poza sytuacjami, które wyraźnie przewiduje ustawa.
To uprawnienie do wyboru pracy zgodnie z własną wolą i kwalifikacjami. Przepis podkreśla dobrowolność zatrudnienia: można szukać pracy i ją wybrać, a nie być do niej kierowanym przymusowo. Nie jest to obietnica konkretnego etatu dla każdej osoby.
Skoro praca ma być "swobodnie wybrana", to decyzja o jej podjęciu należy do człowieka. Wniosek egzaminacyjny jest prosty: przymus podjęcia pracy byłby zaprzeczeniem swobody. Wyjątki mogą istnieć tylko wtedy, gdy wprost przewiduje je ustawa.
Nie wynika to wprost z tego przepisu. Mowa jest o prawie do pracy swobodnie wybranej oraz o ograniczeniu zakazów wykonywania zawodu. Obowiązek "zapewnienia pracy" to inny typ twierdzenia, które wymagałoby odrębnej podstawy prawnej i nie wynika z samego cytatu.
Ten zwrot mówi, że zasada nie jest absolutna. Mogą istnieć szczególne sytuacje przewidziane prawem, gdy wykonywanie danego zawodu lub pracy podlega ograniczeniom. Na egzaminie taki kwalifikator często obala odpowiedzi brzmiące kategorycznie ("żaden organ nigdy…").
Nie, bo przepis zawiera zastrzeżenie o wyjątkach ustawowych. Odpowiedź "żaden organ nie może" jest zbyt skrajna i ignoruje część zdania. Poprawna interpretacja to zasada wolności z możliwością ograniczeń wtedy, gdy przewiduje je ustawa.
Zakaz dotyczy sytuacji, gdy nie wolno wykonywać zawodu lub pracy (np. z przyczyn prawnych). Przymus dotyczy nakazania podjęcia pracy mimo braku woli. W cytacie akcent pada na swobodę wyboru, więc właściwy wniosek dotyczy braku przymusu.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi absolutnej ("zawsze", "nigdy"), mimo że w przepisie jest wyjątek. Drugi błąd to dopisywanie treści, której nie ma w cytacie, np. że państwo "musi dać pracę" albo że bezrobotny "musi brać każdą ofertę".
Ćwicz czytanie przepisu z podkreśleniem kwalifikatorów (np. "z wyjątkiem"). Ucz się sensu normy: co jest prawem, czego nie wolno innym podmiotom, a czego przepis w ogóle nie reguluje. Rozwiązuj testy i uzasadniaj, czemu trzy odpowiedzi są błędne.
Przy obsłudze klientów w sprawach zatrudnienia i bezrobocia: udzielaniu informacji, wyjaśnianiu praw i ograniczeń oraz formułowaniu pism. Urzędnik powinien rozróżniać, co wynika z prawa pracy (dobrowolność zatrudnienia), a co z procedur lub warunków świadczeń.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Przepis wyraża zasadę wolności pracy: każdy ma prawo wybrać pracę i wykonywać zawód, a przymus podejmowania pracy jest co do zasady niedopuszczalny."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 10 § 1 (cytat podany w treści pytania)

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu pracy (dział/artykuły ogólne) – lektura z rozumieniem
  • Materiały dydaktyczne z podstaw prawa pracy dla szkół branżowych/techników
  • Zbiory pytań egzaminacyjnych z administracji/prawa pracy – interpretacja przepisów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego