KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 26.
"Art. 876 §1 Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.
§2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie."

Z zamieszczonego przepisu Kodeksu cywilnego wynika, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z cytowanego przepisu wynika, że poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela do wykonania zobowiązania wtedy, gdy dłużnik go nie wykona.
Jednocześnie §2 wskazuje wymóg formy pisemnej oświadczenia poręczyciela pod rygorem nieważności, więc odpowiedzi dopuszczające formę ustną lub dowolną są sprzeczne z treścią normy.

Pełne wyjaśnienie:

Przepis opisuje istotę umowy poręczenia. Zgodnie z §1 poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela do wykonania zobowiązania, ale warunkowo: obowiązek aktualizuje się "na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał". Oznacza to, że poręczyciel nie staje się automatycznie dłużnikiem "zamiast" pierwotnego dłużnika od samego początku, tylko odpowiada w razie niewykonania przez dłużnika.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie: poręczyciel powinien wykonać zobowiązanie, jeżeli nie wykona go dłużnik – dokładnie odtwarza ono warunek wskazany w §1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "poręczyciel powinien wykonać zobowiązanie na żądanie wierzyciela zamiast dłużnika" – zawiera sugestię, że poręczyciel ma wykonać świadczenie "zamiast dłużnika" w każdym przypadku. Tymczasem przepis wyraźnie wiąże obowiązek z sytuacją, gdy dłużnik nie wykona zobowiązania.
  • "forma oświadczenia poręczyciela jest dowolna" – jest sprzeczna z §2, który wprost wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.
  • "ustne oświadczenie poręczyciela będzie ważne" – również przeczy §2, bo przy rygorze nieważności brak formy pisemnej oznacza brak ważności oświadczenia.

W praktyce egzaminacyjnej warto zwracać uwagę na słowa warunkowe ("na wypadek, gdyby…") oraz na sformułowania dotyczące formy ("pod rygorem nieważności"), bo to one najczęściej rozróżniają odpowiedź poprawną od pozornie podobnych dystraktorów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umowa poręczenia to zabezpieczenie wierzytelności, w którym poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela, że spełni świadczenie, jeśli dłużnik go nie spełni. Kluczowe jest to, że poręczyciel odpowiada "na wypadek" niewykonania zobowiązania przez dłużnika.
Poręczyciel jest osobą, która przyjmuje na siebie obowiązek wykonania zobowiązania wobec wierzyciela w razie niewykonania go przez dłużnika. W praktyce oznacza to dodatkowe zabezpieczenie dla wierzyciela, że świadczenie zostanie spełnione, gdy dłużnik zawiedzie.
Obowiązek poręczyciela aktualizuje się wtedy, gdy dłużnik nie wykona zobowiązania. To warunek wskazany w przepisie: poręczyciel nie jest "zastępczym dłużnikiem" zawsze, tylko działa jako zabezpieczenie na wypadek niewykonania.
Wymóg formy pisemnej ma zapewnić pewność obrotu i dowodowość zobowiązania poręczyciela. Jeżeli przepis zastrzega formę pisemną pod rygorem nieważności, to brak tej formy powoduje, że oświadczenie nie wywoła skutków prawnych.
"Pod rygorem nieważności" oznacza, że niezachowanie wskazanej formy (tu: pisemnej) skutkuje nieważnością oświadczenia. Innymi słowy, samo ustne zapewnienie nie wystarczy, aby skutecznie zaciągnąć zobowiązanie poręczyciela.
Jeżeli przepis wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, to oświadczenie ustne nie będzie ważne. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy w treści przepisu pojawia się wymóg formy oraz jakie są skutki jej niezachowania.
W poręczeniu pojawia się dodatkowa osoba (poręczyciel), która odpowiada wobec wierzyciela w razie niewykonania przez dłużnika, ale dłużnik nadal pozostaje zobowiązany. Przy przejęciu długu co do zasady zmienia się dłużnik, a odpowiedzialność "przechodzi" na inny podmiot.
Podkreśl: (1) warunek "gdyby dłużnik nie wykonał", bo wskazuje moment odpowiedzialności poręczyciela, oraz (2) "na piśmie" i "pod rygorem nieważności", bo przesądzają o wymaganej formie. To najczęstsze "pułapki" w odpowiedziach.
Z samego cytowanego fragmentu wynika, że poręczenie dotyczy sytuacji niewykonania przez dłużnika. W testach trzeba uważać na odpowiedzi sugerujące automatyczne działanie "zamiast dłużnika" bez warunku. Szczegóły trybu dochodzenia roszczeń zależą od treści umowy i przepisów.
Ucz się rozpoznawać zwroty: "pod rygorem nieważności", "dla celów dowodowych", "w formie pisemnej". Ćwicz na krótkich kazusach: wskaż, czy brak formy powoduje nieważność, czy tylko trudność dowodową. To często rozstrzyga wybór odpowiedzi.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wolters Kluwer – LEX: hasło/opracowania dot. "Poręczenie" (zagadnienia: istota poręczenia, forma oświadczenia poręczyciela) – dostęp komercyjny, weryfikacja po tytule i haśle w systemie (dostęp: 2026-02-18)
  • Portal Orzeczeń Sądu Najwyższego – wyszukiwanie pojęcia "poręczenie" i "art. 876" (kontekst interpretacyjny instytucji): https://www.sn.pl/orzecznictwo/SitePages/Baza_orzeczen.aspx (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu cywilnego (dział dotyczący poręczenia) – lektura i notatki pojęć
  • Podręcznik/publikacja do podstaw prawa cywilnego dla kierunków administracyjnych (część o zabezpieczeniach wierzytelności)
  • Zbiór zadań testowych z prawa cywilnego (poręczenie, forma czynności prawnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego