KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 13.
Asystent ma wykonać zmianę koszuli u leżącej podopiecznej z porażeniem połowiczym lewostronnym.
Zdejmowanie koszuli powinien rozpocząć od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy zdejmowaniu koszuli u osoby leżącej z porażeniem połowiczym zaczyna się od strony sprawniejszej, aby nie szarpać i nie przeciążać kończyny porażonej. Następnie zdejmuje się koszulę przez głowę i dopiero na końcu ostrożnie uwalnia rękę po stronie niedowładu, dbając o bark i komfort podopiecznej.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby leżącej z porażeniem połowiczym (tu: lewostronnym) podstawową zasadą jest ochrona strony porażonej i wykonywanie ruchów tak, aby nie powodować bólu oraz nie doprowadzić do urazu, zwłaszcza w obrębie barku.

Dlatego przy zdejmowaniu koszuli właściwa kolejność to rozpoczęcie od kończyny górnej sprawnej (prawej). Ta ręka współpracuje lepiej, łatwiej ją wysunąć z rękawa bez gwałtownych pociągnięć materiału. Następnie koszulę zdejmuje się przez głowę, a dopiero na końcu bardzo ostrożnie uwalnia się kończynę górną lewą (porażoną), prowadząc ruch powoli i kontrolowanie.

Odpowiedź mówiąca o rozpoczęciu od kończyny lewej jest błędna, bo zmusza do manipulowania najpierw stroną niedowładną, co zwiększa ryzyko bólu i nadmiernego rozciągnięcia tkanek. Wariant zaczynający od głowy może w praktyce powodować niepotrzebne szarpanie koszulą, jeśli rękawy nie są wcześniej zwolnione, i utrudnia kontrolę ruchu po stronie porażonej. Propozycja zdejmowania z obu kończyn jednocześnie jest nieprawidłowa, bo wymaga symetrycznej współpracy rąk i zwykle prowadzi do silniejszych pociągnięć materiału, a więc jest mniej bezpieczna.

Wskazówka praktyczna: myśl w schemacie "sprawna–głowa–porażona" przy zdejmowaniu oraz "porażona–głowa–sprawna" przy zakładaniu. Zawsze obserwuj reakcję podopiecznej, dbaj o stabilizację barku i komunikuj kolejne kroki, aby zwiększyć poczucie bezpieczeństwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zasadę ochrony strony niesprawnej: zdejmowanie zaczyna się od kończyny sprawniejszej, potem przechodzi przez głowę/tułów, a na końcu ostrożnie uwalnia kończynę porażoną. Zmniejsza to ryzyko bólu i urazu, szczególnie w obrębie barku.
Strona porażona jest słabsza i gorzej kontroluje ruch, a stawy (zwłaszcza bark) mogą być podatne na przeciążenie. Zaczęcie od tej strony często wymusza szarpanie materiału i niekontrolowane pociągnięcia, co zwiększa ból oraz ryzyko podwichnięcia lub urazu tkanek.
Oznacza osłabienie lub brak sprawności lewej połowy ciała (np. po udarze). W praktyce opiekuńczej wymaga to planowania czynności tak, aby nie obciążać lewej kończyny, ułatwiać udział strony sprawnej i prowadzić ruchy powoli, z asekuracją.
Najpierw uwolnij rękaw ze strony sprawnej, potem delikatnie unieś i przesuń materiał ku górze, kontrolując głowę i szyję. Dopiero gdy koszula jest luźna na tułowiu, zdejmij ją przez głowę. Na końcu ostrożnie wysuń rękaw ze strony porażonej, stabilizując bark.
Zwykle nie. Ruch "jednocześnie" wymaga symetrii i często kończy się mocniejszym pociągnięciem materiału. Przy niedowładzie ważniejsza jest kontrola i stopniowe uwalnianie odzieży, szczególnie po stronie porażonej. Bezpieczeństwo i komfort są ważniejsze niż szybkość.
Typowe błędy to: zaczynanie od strony niesprawnej, szarpanie rękawa w okolicy barku, zbyt szybkie ruchy bez komunikacji, brak stabilizacji kończyny porażonej oraz nieuwzględnianie bólu. Częsty jest też błąd stron (lewa/prawa), gdy opiekun stoi naprzeciw podopiecznego.
W zakładaniu często stosuje się odwrotną logikę niż w zdejmowaniu: najpierw zakłada się rękaw na kończynę porażoną, aby później łatwiej dopasować materiał bez nadmiernego manewrowania niesprawną ręką. Następnie przez głowę/tułów i na końcu rękaw na stronie sprawnej.
Po udarze mięśnie stabilizujące bark mogą być osłabione, a czucie i kontrola ruchu zaburzone. To sprzyja przeciążeniom i nieprawidłowemu ustawieniu stawu. Podczas rozbierania łatwo o gwałtowne pociągnięcie rękawa, dlatego potrzebna jest stabilizacja i spokojne prowadzenie ruchu.
Warto zapowiedzieć każdy krok prostymi zdaniami: co zrobisz, w jakiej kolejności i czy coś może chwilowo uciskać. Pytaj o ból i komfort, rób przerwy, obserwuj mimikę. Taka komunikacja zmniejsza lęk, ułatwia współpracę strony sprawnej i poprawia bezpieczeństwo.
Ćwicz schematy krok po kroku (sprawna–głowa–porażona przy zdejmowaniu), ucz się rozpoznawania strony niedowładu i zasad ergonomii. Pomaga oglądanie instruktaży i trening na fantomie lub w parach na zajęciach praktycznych. Na egzaminie czytaj uważnie: "zdejmowanie" vs "zakładanie".
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy zdejmowaniu koszuli u osoby leżącej z porażeniem połowiczym zaczyna się od strony sprawniejszej, aby nie szarpać i nie przeciążać kończyny porażonej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej (procedury ubierania/rozbierania)
  • Skrypty/schematy postępowania z osobą po udarze (hemipareza/hemiplegia) omawiane na zajęciach praktycznych
  • Szkolenia BHP i ergonomia pracy w opiece (pozycje bezpieczne, ochrona własnego kręgosłupa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego